Cảnh báo nguy cơ ổ dịch thủy đậu lan rộng đầu năm

Trước thềm đầu năm mới và cao điểm sản xuất - kinh doanh trước Tết, sự gia tăng ca mắc thủy đậu tại các khu công nghiệp và hộ gia đình đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ bùng phát ổ dịch trên diện rộng, đặc biệt trong môi trường lao động tập trung đông người.

Theo Bác sĩ Phạm Hồng Thuyết - Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, bệnh thủy đậu tại Việt Nam thường có tính chất chu kỳ, với xu hướng gia tăng rõ rệt vào mùa đông và đầu xuân, là thời điểm thời tiết lạnh ẩm nồm, tạo điều kiện thuận lợi cho virus Varicella Zoster (VZV) - tác nhân gây bệnh thủy đậu phát triển mạnh nhất, lây lan nhanh qua đường hô hấp và tiếp xúc gần. Hàng năm, vào giai đoạn này, số ca mắc thường tăng cao hơn so với các tháng khác trong năm, đặc biệt ở những nơi tập trung đông người như khu vui chơi, trường học, ký túc xá, công nghiệp, xí nghiệp và các hộ gia đình.

Gần đây, một số địa phương đã ghi nhận sự gia tăng các ca mắc, điển hình như tại tỉnh Vĩnh Long, một trong những nơi có tình hình đang được theo dõi sát sao. Trong tháng 9/2025, toàn tỉnh ghi nhận 72 ca, tăng đáng kể so với cùng kỳ tháng trước. Sang tháng 10/2025, thêm 29 ca mới được phát hiện, tập trung tại một công ty thuộc khu công nghiệp. Tính đến nay, tỉnh đã ghi nhận 77 ca, chủ yếu ở nhóm công nhân trẻ tuổi làm việc trong môi trường kín, sinh hoạt tập trung và tăng ca liên tục.

“Những ổ dịch cục bộ như vậy phản ánh khả năng lây lan nhanh chóng trong điều kiện đông đúc và có thể trở thành tín hiệu cảnh báo cho các khu vực khác khi bước vào mùa cao điểm”, Bác sĩ Thuyết nhấn mạnh và cho biết thêm thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cao, với tỷ lệ lây lan lên đến 90% ở những người chưa có miễn dịch khi tiếp xúc gần với bệnh nhân. VZV lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp, từ dịch tiết mũi họng hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch từ mụn nước trên da. Một người nhiễm bệnh có thể lây cho nhiều người khác trong khoảng thời gian từ 1 - 2 ngày trước khi phát ban cho đến khi tất cả các mụn nước khô và đóng vảy, thường kéo dài 4 - 7 ngày.

Tại các khu công nghiệp, những tuần cận Tết thường bước vào giai đoạn cao điểm sản xuất, khi doanh nghiệp tăng tốc hoàn thành đơn hàng cuối năm. Lực lượng lao động làm việc với cường độ cao, tăng ca liên tục, thời gian nghỉ ngơi hạn chế, khiến sức đề kháng suy giảm và nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm, trong đó có thủy đậu, gia tăng rõ rệt.

Môi trường làm việc kín, đông người, tiếp xúc gần và làm việc theo dây chuyền tạo điều kiện thuận lợi cho virus thủy đậu phát tán nhanh qua đường hô hấp. Chỉ cần một công nhân đang trong giai đoạn ủ bệnh hoặc mới xuất hiện triệu chứng nhẹ nhưng vẫn đi làm để kịp tiến độ cuối năm, virus có thể lây lan cho nhiều người trong cùng phân xưởng chỉ trong vài ngày.

Không chỉ dừng lại tại nhà máy, khu nhà trọ, ký túc xá công nhân, nơi người lao động sinh hoạt tập thể, không gian chật hẹp, điều kiện thông khí hạn chế tiếp tục trở thành “mắt xích trung gian”, nối vòng lây nhiễm giữa nơi làm việc và nơi ở. Khi công nhân mang mầm bệnh về khu vực tạm trú, virus có thể lây sang nhiều người khác, rồi quay trở lại nhà máy, hình thành ổ dịch chồng ổ dịch ngay trong giai đoạn cận Tết.

Trong bối cảnh Việt Nam, với mật độ dân cư cao và hoạt động di chuyển tăng mạnh dịp Tết, các gia đình thường sum họp đông đủ, sinh hoạt trong không gian kín, thời gian tiếp xúc giữa các thành viên kéo dài liên tục nhiều ngày. Đây là điều kiện lý tưởng để virus thủy đậu lây lan, đặc biệt khi trẻ nhỏ và chính nhóm này cũng trở thành nguồn lây cho người lớn trong gia đình. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, những người tiếp xúc với người mắc bệnh trong gia đình có nguy cơ mắc thủy đậu lên đến 61 - 100%.

Đáng lưu ý, người lớn thường chủ quan với các triệu chứng ban đầu, dễ nhầm lẫn với cúm, viêm họng, rối loạn tiêu hóa, dẫn đến phát hiện muộn và tăng nguy cơ biến chứng nặng như nhiễm khuẩn da, viêm phổi, viêm não, thậm chí tử vong, với tỷ lệ cao hơn ở người lớn so với trẻ nhỏ. Các biến chứng phổ biến bao gồm nhiễm trùng thứ phát do vi khuẩn xâm nhập qua các mụn nước bị vỡ, dẫn đến sẹo vĩnh viễn hoặc nhiễm trùng máu.

Ở người lớn, nguy cơ viêm phổi do virus tăng cao, có thể dẫn đến hội chứng suy hô hấp cấp tính (ARDS), là một tình trạng đe dọa tính mạng cần can thiệp hồi sức tích cực. Một trường hợp điển hình gần đây tại Hưng Yên minh họa rõ nét rủi ro này là bệnh nhân nam 36 tuổi, khỏe mạnh, không có bệnh lý nền và chưa từng tiêm vắc xin thủy đậu, đã bị lây từ con gái qua tiếp xúc gần trong gia đình. Chỉ sau 6 ngày xuất hiện triệu chứng ban đầu như đau thượng vị, đau dạ dày, đau họng và sốt cao, bệnh nhân nhanh chóng rơi vào biến chứng viêm phổi ARDS nặng, phải nhập viện thở máy và điều trị tích cực.

Đây là trường hợp thực tế và rất thường gặp về đường lây truyền trong gia đình, nơi tiếp xúc hàng ngày như ôm ấp, ăn uống chung, dễ dàng làm virus lan rộng. Bác sĩ Thuyết cho biết, những trường hợp như vậy không hiếm, đặc biệt ở người lớn chưa có kháng thể và có thể dẫn đến tỷ lệ tử vong cao nếu không được can thiệp kịp thời.

Ngoài ra, việc đi lại, thăm hỏi họ hàng, chúc Tết nhiều gia đình trong thời gian ngắn làm mở rộng phạm vi tiếp xúc, khiến virus không chỉ “quẩn quanh” trong một hộ gia đình mà còn lan sang nhiều gia đình khác, hình thành các chuỗi lây nhiễm cộng đồng khó kiểm soát.

Từ thực tế trên, Bác sĩ Thuyết cho rằng, việc chủ động phòng ngừa thủy đậu ngay từ sớm, đặc biệt trong giai đoạn dịch có tính chu kỳ, đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ lây lan và biến chứng. Trong đó, tiêm vắc xin phòng thủy đậu đầy đủ cho trẻ em và người lớn chưa có miễn dịch, nhất là tại các doanh nghiệp, khu công nghiệp và hộ gia đình, được xem là giải pháp khoa học, hiệu quả và bền vững nhằm bảo vệ sức khỏe cá nhân, cộng đồng và duy trì ổn định các hoạt động sinh hoạt và sản xuất.

Vắc xin thủy đậu cung cấp khả năng bảo vệ với hiệu quả cao, tỷ lệ phòng ngừa lên tới 98% đối với tất cả các dạng bệnh thủy đậu và đạt 100% trong việc ngăn ngừa các ca bệnh thủy đậu nặng. Đặc biệt, vắc xin thủy đậu duy trì hiệu quả bảo vệ lâu dài trong nhiều năm, chưa có khuyến cáo tiêm mũi nhắc sau khi hoàn thành phác đồ cơ bản.

Danh mục vắc xin phòng thủy đậu cho trẻ em và người lớn tại VNVC

Tên vắc xin	Phòng bệnh	Đối tượng	Đăng ký tiêm
Proquad (Mỹ)	Thủy Đậu - Sởi - Quai bị - Rubella	Trẻ từ 12 tháng tuổi và người lớn không giới hạn độ tuổi	Click đăng ký!
Varivax (Mỹ)	Thủy đậu		Click đăng ký!
Varilrix (Bỉ)		Trẻ từ 9 tháng tuổi và người lớn không giới hạn độ tuổi	Click đăng ký!

Để được tư vấn, đặt lịch tiêm và giải đáp các thắc mắc liên quan đến vắc xin phòng thủy đậu, Quý khách có thể liên hệ trực tiếp với VNVC theo thông tin sau:

• Hotline: 028 7102 6595;
• Fanpage: VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Tìm trung tâm VNVC gần nhất TẠI ĐÂY;
• Để đặt mua vắc xin và tham khảo các sản phẩm vắc xin, quý Khách vui lòng truy cập: vax.vnvc.vn;
• Đặt mua các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng chính hãng, chất lượng cao từ các thương hiệu uy tín hàng đầu quốc tế như Nestlé Health Science (Thụy Sĩ), Asahi - Wakodo (Nhật Bản), Ecogreen (sản xuất tại Mỹ) với giá ưu đãi tại VNVC SHOP TẠI ĐÂY.
• Quý Khách hàng có thể tải ứng dụng VNVC Mobile App & chuyển đổi Sổ tiêm chủng điện tử tại đây:

Ngoài ra, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cũng đang triển khai các chương trình tiêm chủng linh hoạt dành riêng cho doanh nghiệp, cơ quan, xí nghiệp và khu công nghiệp, nhằm đáp ứng nhu cầu phòng bệnh theo quy mô lớn. VNVC cung cấp dịch vụ tiêm chủng lưu động trực tiếp tại doanh nghiệp, với đội ngũ y bác sĩ, điều dưỡng được đào tạo chuyên sâu về tiêm chủng an toàn, cùng hệ thống bảo quản vắc xin đạt chuẩn GSP quốc tế, đảm bảo vắc xin luôn được bảo quản trong điều kiện nhiệt độ tiêu chuẩn Quy trình tiêm được thực hiện an toàn toàn diện, từ khâu khám sàng lọc, tư vấn trước tiêm, theo dõi sau tiêm cho đến xử trí kịp thời các phản ứng nếu có, giúp doanh nghiệp yên tâm triển khai ngay tại nơi làm việc mà không ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất.

Bên cạnh hình thức tiêm lưu động, các doanh nghiệp cũng có thể đăng ký tổ chức tiêm tập trung cho người lao động tại trung tâm VNVC gần nhất, theo thời gian linh hoạt và kế hoạch được thiết kế riêng phù hợp với đặc thù từng đơn vị, giúp tối ưu nguồn lực, giảm thời gian di chuyển và đảm bảo người lao động được tiếp cận dịch vụ tiêm chủng trong môi trường y tế hiện đại, khép kín.

Đặc biệt, VNVC hiện đang áp dụng chính sách ưu đãi đặc biệt dành riêng cho các doanh nghiệp đăng ký tiêm chủng với quy mô lớn, như một “món quà sức khỏe đầu xuân” dành cho người lao động. Chương trình không chỉ giúp doanh nghiệp chủ động phòng bệnh theo mùa, mà còn thể hiện sự quan tâm thiết thực đến phúc lợi nhân sự, là yếu tố ngày càng được xem là nền tảng cho sự phát triển bền vững.

Nhận tư vấn về chương trình ưu đãi và đăng ký tiêm vắc xin cho doanh nghiệp tại đây:

Bên cạnh chủ động phòng ngừa thủy đậu bằng vắc xin, người dân cần thực hiện nghiêm biện pháp “2K” (khẩu trang - khử khuẩn) khi tiếp xúc với người khác, sử dụng vật dụng cá nhân riêng biệt, vệ sinh mũi họng hằng ngày bằng nước muối sinh lý. Người mắc bệnh cần nghỉ học hoặc nghỉ làm ít nhất 7 ngày kể từ khi phát ban và chỉ trở lại khi bóng nước đã khô hoặc có xác nhận khỏi bệnh của bác sĩ. Khi có triệu chứng nghi ngờ cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời. Việc chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các ca bệnh góp phần hạn chế nguy cơ bùng phát dịch, bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ