Chuyên gia cảnh báo dịch viêm màng não diễn biến phức tạp

Các chuyên gia truyền nhiễm cho biết viêm não, viêm màng não là những bệnh lý xuất hiện đột ngột, khó phát hiện, diễn tiến nhanh với tỷ lệ tử vong cao. Thậm chí ngay cả khi được điều trị khỏi, bệnh vẫn để lại nhiều di chứng nặng nề suốt đời về thần kinh và chức năng vận động. Chính vì vậy, chủ động phòng ngừa các bệnh nguy hiểm về não trong thời điểm giao mùa bằng vắc xin đầy đủ và đúng lịch là rất quan trọng.

Nhằm mang đến cho người dân những thông tin khoa học chính thống, bổ ích xoay quanh vấn đề phòng dịch viêm màng não và những căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác, tối 25/06 vừa qua, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC phối hợp cùng Đài Truyền hình Việt Nam tổ chức chương trình tư vấn trực tuyến: “Cập nhật diễn biến nguy hiểm của Viêm màng não, Viêm não Nhật Bản ở trẻ em và người lớn”.

Chương trình có sự tham gia của các chuyên gia giàu kinh nghiệm gồm ThS.BSNT Hoàng Minh Tiến, Bác sĩ khoa Nhi, BVĐK Tâm Anh Hà Nội, BS.CKI Hoàng Tuyết Sương, Bác sĩ điều trị, Khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, BVĐK Tâm Anh TP.HCM, BS Huỳnh Trần An Khương, Quản lý Y khoa, Hệ thống tiêm chủng VNVC.

Quý Khách có thể xem lại chương trình ngay tại đây.

Mở đầu chương trình tư vấn, ThS.BSNT Hoàng Minh Tiến, bác sĩ khoa Nhi, BVĐK Tâm Anh Hà Nội cho biết viêm màng não và viêm não là các tổn thương ở màng não và nhu mô não có thể gặp ở cả trẻ em và người lớn.

Theo bác sĩ Tiến, tác nhân truyền nhiễm gây ra viêm màng não và viêm não khá đa dạng gồm: vi khuẩn, virus, nấm… Trong đó, phế cầu khuẩn, não mô cầu, Hib, E.coli, liên cầu khuẩn nhóm B; virus viêm não Nhật Bản, thủy đậu, sởi, Enterovirus (gây bệnh tay chân miệng) là các tác nhân gây viêm màng não và viêm não phổ biến, thường gặp. Các đối tượng có nguy cơ cao dễ mắc viêm màng não, viêm não là trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi, người lớn tuổi, người mắc các bệnh nền mãn tính như tim mạch, tiểu đường, HIV, lupus ban đỏ hệ thống…

Các tác nhân gây viêm màng não và viêm màng não lây qua 3 đường chính gồm hô hấp, tiêu hóa và đường máu. Với đường lây hô hấp, tác nhân như phế cầu, não mô cầu sẽ lây qua các giọt bắn, dịch tiết từ mũi, họng… khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện. Ở đường lây tiêu hóa, virus gây bệnh như tay chân miệng được người bệnh thải qua phân và lây cho trẻ khác qua đường miệng thông qua thói quen ngậm tay, ngậm đồ chơi. Còn đường máu gặp chủ yếu ở bệnh viêm não Nhật Bản với trung gian truyền bệnh là muỗi Culex. Vùng dịch chủ yếu của viêm não Nhật Bản thường ở vùng trồng lúa, không đảm bảo vệ sinh môi trường.

BS Tiến lưu ý các bệnh lý về não đặc biệt nguy hiểm do các triệu chứng không điển hình, khó phát hiện sớm. Ở trẻ, bệnh dễ nhầm lẫn với triệu chứng viêm đường hô hấp thông thường như cảm cúm. Tuy nhiên, có một số triệu chứng có thể phân biệt như trẻ nhũ nhi bỏ bú, quấy khóc, li bì, ngủ gà, nôn vọt. Các triệu chứng ở trẻ lớn khá giống người lớn gồm sốt, nôn, đau đầu, sợ ánh sáng, không đáp ứng với thuốc hạ sốt, cứng cổ. Trong trường hợp này, người bệnh cần được khẩn trương nhập viện sớm để được thăm khám, theo dõi sức khỏe, thực hiện các xét nghiệm như chọc dò dịch não tủy, chụp cắt lớp sọ não nhằm xác định bệnh và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

BS.CKI Hoàng Tuyết Sương, Bác sĩ điều trị, Khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, BVĐK Tâm Anh TP.HCM nhấn mạnh các bệnh viêm não, viêm màng não rất nguy hiểm vì ảnh hưởng đến hệ thống thần kinh và não bộ. Lý giải vấn đề này, bác sĩ Sương cho biết: “Ở giai đoạn cấp, bệnh gây ra những biến đổi cấp tính như đau đầu dữ dội, rối loạn tri giác, cứng cổ, buồn nôn và nôn ói. Về lâu dài, khi mà tình trạng viêm lan sang toàn bộ những thành phần trong não, đặc biệt ở cấu trúc tại vỏ não, dưới vỏ và đặc biệt là thân não thì bệnh có thể để lại các di chứng vĩnh viễn như co giật, động kinh hoặc gây tàn phế, liệt, yếu về vận động, ảnh hưởng tới nhận thức về lâu dài”.

Điển hình như bệnh viêm màng não do não mô cầu lây qua đường hô hấp, có thể gây tử vong trong 24 giờ sau khi khởi phát triệu chứng đầu tiên. Nếu không phát hiện sớm và điều trị kịp thời, người bệnh có nguy cơ tử vong cao lên đến 50%. Mặt khác, dù được điều trị kịp thời và tích cực, bệnh vẫn có tỷ lệ tử vong lên đến 8-15%. Thậm chí kể cả khi may mắn sống sót, vẫn có đến 20% trường hợp gánh chịu những di chứng nặng nề đến hết đời về thể chất và tinh thần như cắt cụt chi, điếc, mù lòa, rối loạn tâm lý, thiểu năng trí tuệ…

Với bệnh viêm não Nhật Bản lây qua đường muỗi đốt, tỷ lệ tử vong từ 20-30%. Nếu qua khỏi, 30-50% bệnh nhân vẫn có khả năng gặp các di chứng suốt đời như điếc, liệt, rối loạn tâm thần, rối loạn vận động, giảm khả năng giao tiếp.

Để chủ động phòng ngừa bệnh, bên cạnh các biện pháp như đeo khẩu trang, giữ khoảng cách ở nơi đông người, vệ sinh mũi họng, giáo dục trẻ thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, không đưa tay lên mắt mũi miệng, bác sĩ Huỳnh Trần An Khương còn đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiêm vắc xin đầy đủ, đúng lịch cho trẻ. Việc này sẽ giúp cơ thể sản sinh kháng thể đặc hiệu chống lại các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Hiện các tác nhân gây viêm màng não và viêm não đã có vắc xin phòng ngừa là phế cầu, Hib, não mô cầu, viêm não Nhật Bản, sởi, thủy đậu. Các vắc xin đã phổ biến đầy đủ trong chương trình tiêm chủng dịch vụ cho cả trẻ em và người lớn.

Như vắc xin Prevenar 13 (Bỉ), Synflorix (Bỉ) phòng ngừa các bệnh do phế cầu khuẩn được chỉ định tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi. Vắc xin 6 trong 1 Infanrix Hexa (Bỉ), Hexaxim (Pháp), vắc xin 5 trong 1 Pentaxim (Pháp) chỉ định tiêm cho trẻ từ 2 tháng đến 24 tháng tuổi (riêng vắc xin 6 trong 1 có thể tiêm sớm cho trẻ từ 6 tuần tuổi).

Vắc xin não mô cầu có nhiều loại. Vắc xin Bexsero (Ý) phòng ngừa não mô cầu nhóm B thế hệ mới tiêm cho cho trẻ và người lớn từ 2 tháng đến 50 tuổi. Vắc xin VA-Mengoc-BC (Cuba) phòng ngừa não mô cầu BC tiêm cho trẻ từ 6 tháng tuổi và người lớn đến 45 tuổi. Vắc xin Menactra (Mỹ) phòng ngừa não mô cầu nhóm ACYW tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi đến 55 tuổi (trước sinh nhật lần thứ 56), vắc xin MenQuadfi (Mỹ) phòng não mô cầu ACYW được chỉ định tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi (sớm nhất từ 6 tuần tuổi) trở lên và người lớn và vắc xin Nimenrix (Bỉ) phòng cho trẻ từ 6 tuần tuổi. Vắc xin Imojev (Thái Lan), vắc xin Jeev (Ấn Độ), vắc xin Jevax (Việt Nam) phòng ngừa viêm não Nhật Bản phổ biến trong chương trình tiêm chủng mở rộng và tiêm chủng dịch vụ, trong đó vắc xin Imojev có thể tiêm sớm cho trẻ từ 9 tháng tuổi.

Vắc xin sởi có sởi đơn và kết hợp sởi - rubella, sởi - quai bị - rubella tiêm sớm nhất cho trẻ từ 9 tháng tuổi. Vắc xin phòng ngừa bệnh thủy đậu Varivax (Mỹ) được chỉ định tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên, Varilrix (Bỉ) chỉ định tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi và người lớn.

Ngoài ra, bác sĩ Khương nhấn mạnh vắc xin tốt nhất là vắc xin được tiêm chủng sớm nhất, đúng độ tuổi khuyến cáo. Trẻ em và người lớn cần tiêm vắc xin đầy đủ, đúng lịch, kể cả các mũi tiêm nhắc để giúp cơ thể duy trì kháng thể ở mức tối ưu nhất, giúp cơ thể được bảo vệ toàn diện trước các tác nhân gây bệnh. Bác sĩ Khương cũng lưu ý người lớn là nguồn lây bệnh chính cho trẻ sơ sinh khi trẻ chưa có tiếp xúc xã hội và chưa đến tuổi được tiêm ngừa. Do đó tiêm ngừa cần bao phủ tất cả thành viên trong gia đình để “tạo kén” giúp bảo vệ cả các đối tượng yếu thế như trẻ em, phụ nữ mang thai cũng như người lớn tuổi có bệnh nền.

Hệ thống hàng trăm trung tâm tiêm chủng VNVC đang có sẵn số lượng lớn các loại vắc xin bảo vệ não cho trẻ em và người lớn. Đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng viên chuyên môn cao, giàu kinh nghiệm khám sàng lọc trước tiêm, sẵn sàng tư vấn, chỉ định loại vắc xin phù hợp, chính xác. VNVC còn đầu tư hệ thống kho lạnh, dây chuyền lạnh đạt chuẩn quốc tế do đó vắc xin luôn được bảo quản trong điều kiện an toàn cao nhất từ 2-8 độ C, quy trình thực hành tiêm chủng an toàn, theo dõi các phản ứng sau tiêm tại chỗ và tại nhà chặt chẽ. Với năng lực và quy mô sẵn có, VNVC đang sẵn sàng triển khai tiêm số lượng lớn các loại vắc xin bảo vệ não giúp hàng chục triệu trẻ em và người lớn trên toàn quốc kịp thời tiêm chủng phòng bệnh, ưu đãi lớn cùng nhiều quà tặng hấp dẫn.

Để được tư vấn, đặt lịch tiêm chủng vắc xin, đăng ký gói vắc xin hoặc tham gia các chương trình ưu đãi, Khách hàng có thể liên hệ trực tiếp với VNVC qua:

• Hotline: 028 7102 6595;
• Fanpage: VNVC – Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Tra cứu trung tâm tiêm chủng VNVC gần nhất tại đây;

Để đặt mua vắc xin và tham khảo các sản phẩm vắc xin, Quý khách vui lòng truy cập: vax.vnvc.vn.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ