Đang bị thủy đậu có tiêm phòng được không?

Tiêm vắc xin là biện pháp an toàn, hiệu quả và tiết kiệm nhất để phòng bệnh thủy đậu, giúp ngăn ngừa tới 82% các trường hợp mắc bệnh và gần như 100% ca bệnh nặng. Tuy nhiên, nhiều người vẫn băn khoăn đang bị thủy đậu có tiêm phòng được không và cần lưu ý những gì? Chuyên gia từ Hệ thống Tiêm chủng VNVC sẽ giải đáp trong bài viết dưới đây. (1)

Đang bị thủy đậu có tiêm phòng được không?

Người đang bị thủy đậu không nên tiêm vắc xin. Bản chất của vắc xin có tác dụng phòng ngừa trước khi nhiễm bệnh hoặc sau khi tiếp xúc nguồn lây trong vòng 3 - 5 ngày. Nếu đã mắc bệnh, cần điều trị và nghỉ ngơi cho đến khi khỏi hẳn, sau đó mới cân nhắc thực hiện các mũi tiêm phòng theo chỉ định của Bác sĩ.

Theo Quyết định 1575/QĐ-BYT của Bộ Y tế về các trường hợp hoãn tiêm cho tiêm cho trẻ em (đối với cơ sở ngoài bệnh viện) chỉ ra, trường hợp mắc bệnh cấp tính, các bệnh nhiễm trùng sẽ thực hiện tiêm chủng khi sức khỏe của trẻ ổn định. Do đó, nếu trẻ đang trong giai đoạn mắc thủy đậu với các triệu chứng như sốt, phát ban, mụn nước thì không được tiêm vắc xin ngay thời điểm đó.

Vì sao không nên tiêm phòng trong khi bị thủy đậu?

Khi cơ thể đang trong tình trạng nhiễm trùng cấp tính do virus thủy đậu, không thể tiến hành tiêm phòng vắc xin vì sẽ khiến hệ miễn dịch bị quá tải, vắc xin không thể phát huy tối đa hiệu quả và nguy cơ dẫn đến phản ứng phụ không mong muốn, cụ thể như sau:

1. Hệ miễn dịch quá tải

Bệnh thủy đậu do virus Varicella Zoster (VZV), thuộc họ herpesvirus gây ra, và con người là vật chủ tự nhiên duy nhất. Khi cơ thể mắc bệnh thủy đậu, hệ miễn dịch phải hoạt động liên tục để chống lại nhiễm trùng. Lúc này, các tế bào miễn dịch như Lympho T, Lympho B và đại thực bào đều được huy động tối đa để nhận diện, tiêu diệt virus và thúc đẩy quá trình hình thành kháng thể tự nhiên. Trong khi vắc xin thủy đậu là loại vắc xin chứa virus sống, đã giảm độc lực, giúp kích thích hệ miễn dịch tạo kháng thể phòng ngừa.

Nếu thực hiện tiêm vắc xin trong giai đoạn này, cơ thể sẽ phải tiếp nhận thêm một lượng virus sống giảm độc lực từ vắc xin, khiến hệ miễn dịch phải xử lý đồng thời cả “virus thật - do nhiễm trùng tự nhiên” và “virus bất hoạt từ vắc xin”. Điều này dẫn đến tình trạng quá tải miễn dịch, làm giảm hiệu quả của vắc xin vì cơ thể không thể tập trung tạo kháng thể phòng bệnh.

2. Vắc xin không thể phát huy hiệu quả tối đa

Vắc xin thủy đậu là loại vắc xin sống, giảm độc lực, có tác dụng kích thích hệ miễn dịch tạo ra kháng thể phòng ngừa trước khi cơ thể tiếp xúc với virus. Tuy nhiên, khi người bệnh mắc thủy đậu, hệ miễn dịch đang phải hoạt động và tập trung chống lại virus thật gây bệnh. Do đó, việc tiêm vắc xin không thể mang lại hiệu quả vì quá trình miễn dịch đã được kích hoạt.

3. Nguy cơ phản ứng phụ không mong muốn

Khi cơ thể đang mắc thủy đậu, việc tiêm vắc xin không được chỉ định bởi nguy cơ cao gây ra các phản ứng phụ không mong muốn. Lúc này, hệ miễn dịch vốn đã phải hoạt động mạnh để chống lại virus, nếu tiếp nhận thêm vắc xin sẽ khiến cơ thể bị kích thích quá mức và gây bệnh.

⇒ Bạn có thể tìm hiểu tiếp: Vắc xin thủy đậu tiêm khi nào?

Giải đáp các tình huống thường gặp

• Lỡ tiêm phòng khi đang trong giai đoạn ủ bệnh thủy đậu thì phải làm sao?

Nếu lỡ tiêm vắc xin thủy đậu trong giai đoạn ủ bệnh thủy đậu, tức cơ thể đã nhiễm virus nhưng chưa xuất hiện triệu chứng, thì vắc xin không đảm bảo sẽ phát huy tác dụng phòng ngừa tối đa. Người tiêm vẫn có nguy cơ bùng phát triển các triệu chứng phát ban, sốt, mụn nước. Điều quan trọng cần làm lúc này là theo dõi sát tình trạng sức khỏe, nghỉ ngơi, chăm sóc đúng cách và tránh lây lan cho người khác, đặc biệt là trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch

• Sau khi bị thủy đậu có cần phải tiêm vắc xin thủy đậu nữa không?

Theo chuyên gia y tế, nhiễm trùng thủy đậu thường sẽ tạo ra miễn dịch lâu dài và rất hiếm khi tái nhiễm. Nếu nhiễm trùng lần hai sẽ biểu hiện nhẹ với ít ít triệu chứng hơn. Do đó, nếu đã được chẩn đoán chính xác mắc bệnh thủy đậu, thì không cần phải tiêm vắc xin thủy đậu nữa. Tuy nhiên, người bệnh có thể cân nhắc tiêm ngừa zona thần kinh - một bệnh lý liên quan mật thiết đến sự tái hoạt động của virus gây bệnh thủy đậu. Vắc xin được chỉ định tiêm cho người từ 50 tuổi trở lên và người từ 18 tuổi có yếu tố nguy cơ, suy giảm miễn dịch. (2)

Tóm lại, với thắc mắc “đang bị thủy đậu có tiêm phòng được không?” việc tiêm phòng không phù hợp và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Vắc xin chỉ mang tác dụng phòng ngừa trước khi nhiễm hoặc ngay sau khi tiếp xúc với nguồn lây, chứ không đóng vai trò là phương pháp điều trị bệnh. Nếu tiêm vắc xin khi đang nhiễm bệnh, hệ miễn dịch vốn đã úa tải sẽ khó tạo kháng thể hiệu quả, đồng thời nguy cơ phản ứng phụ cũng tăng cao.