Nhận biết dấu hiệu bệnh phổi như thế nào cho rõ ràng?

Các bệnh về phổi thường tiến triển âm thầm, triệu chứng ban đầu dễ nhầm lẫn với cúm, cảm lạnh thông thường, khiến nhiều người chủ quan và bỏ lỡ thời điểm vàng điều trị. Nhận biết sớm các dấu hiệu bệnh phổi không chỉ giúp phát hiện bệnh kịp thời mà còn góp phần bảo vệ chức năng hô hấp, giảm biến chứng nguy hiểm và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Tại sao nhận biết sớm các dấu hiệu bệnh phổi lại quan trọng?

Nhận biết sớm các dấu hiệu bệnh phổi đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe và tính mạng, bởi những lý do sau:

• Giúp điều trị kịp thời, ngăn bệnh tiến triển nặng: Các bệnh phổi như viêm phổi, hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hay lao phổi thường khởi phát âm thầm. Nếu được phát hiện sớm, việc điều trị sẽ hiệu quả hơn, giảm nguy cơ suy hô hấp, tổn thương phổi không hồi phục và tử vong.
• Giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm: Bệnh phổi kéo dài hoặc không điều trị đúng cách có thể dẫn đến biến chứng nặng như suy hô hấp, nhiễm trùng, tràn khí màng phổi, thậm chí ảnh hưởng tim mạch. Nhận biết sớm giúp hạn chế tối đa các biến chứng này.
• Tăng hiệu quả điều trị và rút ngắn thời gian hồi phục: Khi bệnh còn ở giai đoạn sớm, phổi chưa bị tổn thương nghiêm trọng, người bệnh thường đáp ứng tốt hơn với thuốc, thời gian điều trị ngắn hơn và khả năng phục hồi chức năng phổi cao hơn.
• Giảm chi phí điều trị và gánh nặng cho gia đình: Phát hiện muộn khiến việc điều trị phức tạp, kéo dài, có thể phải nhập viện hoặc can thiệp chuyên sâu, làm tăng chi phí và ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống.
• Hạn chế lây lan bệnh trong cộng đồng: Một số bệnh phổi truyền nhiễm như lao, cúm, COVID-19… nếu được phát hiện sớm sẽ giúp cách ly và điều trị kịp thời, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
• Chủ động phòng bệnh và bảo vệ phổi lâu dài: Nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường như ho kéo dài, khó thở, tức ngực, mệt mỏi, sụt cân không rõ nguyên nhân… giúp mỗi người chủ động thăm khám, tiêm vắc xin phòng bệnh hô hấp và xây dựng lối sống lành mạnh để bảo vệ phổi lâu dài. (1)

11 dấu hiệu của bệnh phổi thường gặp bạn cần biết

Những bệnh lý về phổi thường tiến triển âm thầm, triệu chứng ban đầu dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với các bệnh cảm lạnh, cúm thông thường. Tuy nhiên, nếu các dấu hiệu dưới đây kéo dài, tái diễn hoặc ngày càng nặng, đó có thể là lời cảnh báo cho các bệnh phổi nguy hiểm như viêm phổi mạn tính, COPD, lao phổi, thuyên tắc phổi hoặc ung thư phổi.

1. Ho kéo dài (ho mạn tính)

Ho mạn tính là tình trạng ho kéo dài từ 8 tuần trở lên, được xem là dấu hiệu sớm cảnh báo hệ hô hấp đang gặp vấn đề. Trong nhiều trường hợp, ho kéo dài vài tuần có thể chỉ là hậu quả sau viêm phế quản hoặc cúm. Tuy nhiên, nếu cơn ho không thuyên giảm, đó có thể là tín hiệu cho thấy phổi đang bị tổn thương.

Các chuyên gia cho biết, ho dai dẳng là một trong những triệu chứng liên quan đến u trung biểu mô ở phổi và những người thường xuyên tiếp xúc với amiăng cần theo dõi sức khỏe định kỳ vì bệnh có thể tiến triển nhanh. Ho mạn tính cũng có thể là biểu hiện của nhiễm trùng phổi, hen suyễn, COPD hoặc xơ phổi.

Đặc biệt, khi ho kéo dài kèm theo đờm nhầy, nguy cơ mắc bệnh phổi càng tăng. Theo Hiệp hội Phổi Hoa Kỳ, đờm được tạo ra từ niêm mạc đường hô hấp nhằm bảo vệ cơ thể trước tác nhân nhiễm trùng hoặc các chất kích thích.

2. Khó thở hoặc hụt hơi

Khó thở là triệu chứng thường gặp trong các bệnh lý về phổi, tuy nhiên nhiều người lại chủ quan, cho rằng đây chỉ là hệ quả của tuổi tác, thừa cân hoặc tình trạng mệt mỏi thông thường.

Khó thở có thể liên quan đến nhiều bệnh phổi nghiêm trọng như hen suyễn, COPD, xơ phổi và tăng huyết áp phổi. Nguyên nhân phổ biến nhất của khó thở là nhiễm trùng và tình trạng này thường đi kèm các triệu chứng khác như ho có đờm, sốt cao và ớn lạnh.

Các chuyên gia cũng cảnh báo, một nguyên nhân đe dọa tính mạng của khó thở là thuyên tắc phổi, tình trạng cục máu đông làm tắc mạch máu phổi. Triệu chứng có thể xuất hiện kèm hoặc không kèm đau ngực, khiến người bệnh dễ bỏ sót và chậm trễ trong việc cấp cứu.

3. Ho ra máu

Ho ra máu là dấu hiệu nghiêm trọng tuyệt đối không nên bỏ qua. Trong một số trường hợp, đây có thể chỉ là biểu hiện của tổn thương nhẹ đường hô hấp, nhưng cũng có thể liên quan đến những bệnh lý nguy hiểm như ung thư phổi, lao phổi hoặc thuyên tắc (tắc) mạch phổi.

Vì tiềm ẩn nguy cơ đe dọa tính mạng, ho ra máu cần được thăm khám và can thiệp y tế càng sớm càng tốt để xác định chính xác nguyên nhân và kịp thời điều trị, tránh các biến chứng nghiêm trọng cho sức khỏe.

4. Đau tức ngực kéo dài

Mặc dù thường được cho là vấn đề liên quan đến tim mạch, nhưng đau hoặc tức ngực cũng có thể bắt nguồn từ các bệnh lý và biến chứng ở phổi.

Những cơn đau nhói, dữ dội khi hít sâu hoặc khi ho có thể là dấu hiệu của viêm phổi hoặc tình trạng viêm ở màng phổi. Bên cạnh đó, cảm giác tức ngực lại là triệu chứng khá điển hình của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD). Khi mắc COPD, đường thở bị tổn thương và hẹp lại, khiến lượng không khí lưu thông ra vào phổi giảm, từ đó gây khó thở và nặng ngực. Trong đó, khí phế thũng và viêm phế quản mạn tính là hai bệnh lý phổ biến nhất góp phần hình thành và làm nặng thêm COPD.

5. Thở khò khè

Thở khò khè là âm thanh rít, cao phát ra khi hô hấp, thường rõ hơn vào ban đêm hoặc khi nằm ngủ. Tình trạng này thường liên quan đến hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), giãn phế quản, viêm phổi hoặc phản ứng dị ứng.

Nguyên nhân chủ yếu là do đường thở bị co thắt hoặc hẹp lại, khiến luồng không khí đi qua khó khăn và tạo ra tiếng rít bất thường. Nếu thở khò khè xuất hiện thường xuyên, kéo dài hoặc kèm theo khó thở, ho, tức ngực, bạn nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ để được chẩn đoán và hỗ trợ điều trị kịp thời.

6. Sụt cân không rõ nguyên nhân

Giảm cân không rõ nguyên nhân có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh phổi nghiêm trọng. Khi phổi hoạt động kém, cơ thể phải tiêu tốn nhiều năng lượng hơn cho việc hô hấp, dẫn đến đốt cháy nhiều calo và sụt cân dù không thay đổi chế độ ăn.

COPD là bệnh phổi thường gặp gây khó thở kèm giảm cân rõ rệt. Ở giai đoạn nặng, bệnh làm tổn thương phổi, suy yếu cơ hoành và gây mất khối cơ. Ngoài ra, nhiễm trùng phổi mạn tính do Mycobacterium Avium Complex (MAC) cũng có thể gây sụt cân nghiêm trọng.

7. Mệt mỏi, suy nhược kéo dài

Mệt mỏi, suy nhược quá mức và kéo dài không rõ nguyên nhân là tình trạng bất thường và không nên xem nhẹ. Dù không phải lúc nào cũng do bệnh phổi gây ra, nhưng đây có thể là dấu hiệu cảnh báo các vấn đề hô hấp nghiêm trọng.

Tình trạng mệt mỏi thường xuất hiện khi nồng độ oxy trong máu giảm, cơ thể phải tăng cường nỗ lực hô hấp hoặc do phản ứng viêm mạn tính kéo dài. Khi phổi hoạt động kém, các cơ quan không được cung cấp đủ oxy, khiến người bệnh luôn cảm thấy uể oải, suy nhược. Mệt mỏi dai dẳng có thể liên quan đến nhiều bệnh lý phổi như COPD, xơ phổi, bệnh phổi kẽ, ung thư phổi…

8. Khàn giọng dai dẳng

Khàn giọng xảy ra khi giọng nói trở nên khác thường, có thể nghe thô ráp, khàn, rè hoặc không trong như bình thường. Một số trường hợp nhận thấy cao độ giọng thay đổi, giọng trở nên cao hơn hoặc trầm hơn, kèm theo giảm hoặc tăng âm lượng so với trước. Đây có thể là dấu hiệu của viêm thanh quản mạn tính, nhưng cũng có thể liên quan đến bệnh phổi. (2)

9. Nhiễm trùng hô hấp tái đi tái lại

Nhiễm trùng ngực là tình trạng nhiễm trùng phổi và đường hô hấp, có thể do nhiều loại vi sinh vật gây ra, bao gồm vi khuẩn, virus và nấm. Mức độ nghiêm trọng của nhiễm trùng ngực có thể từ nhẹ đến nặng và có thể là cấp tính (ngắn hạn) hoặc mãn tính (dài hạn).

Nhiễm trùng ngực tái phát nhiều lần có thể là dấu hiệu của hệ miễn dịch suy yếu hoặc bệnh phổi tiềm ẩn. Một số nguyên nhân tiềm tàng gây nhiễm trùng ngực tái phát bao gồm COPD, bệnh phổi kẽ, xơ nang, HIV/AIDS và tiểu đường.

10. Sưng đau ở chân (Dấu hiệu của huyết khối tĩnh mạch sâu)

Chân hoặc tay có thể sưng to, căng đau do cơ thể giữ quá nhiều dịch, gọi là phù nề. Đây có thể là tín hiệu cảnh báo vấn đề về phổi, đặc biệt khi liên quan đến huyết khối tĩnh mạch sâu, tình trạng có nguy cơ gây thuyên tắc phổi nếu cục máu đông di chuyển lên phổi.

11. Ngón tay dùi trống (Đầu ngón tay và móng tay thay đổi hình dạng)

Ngón tay dùi trống là hiện tượng đầu ngón tay to, tròn, móng tay cong và phồng bất thường. Dấu hiệu này thường xuất hiện khi cơ thể thiếu oxy mạn tính, liên quan đến các bệnh phổi kéo dài như ung thư phổi, xơ phổi hoặc giãn phế quản.

Các biểu hiện cần đi cấp cứu ngay lập tức

Khi xuất hiện các dấu hiệu dưới đây, cần lập tức đến bệnh viện ngay để bác sĩ kiểm tra và đưa ra phương pháp điều trị kịp thời, ngăn ngừa biến chứng.

• Khó thở dữ dội, cảm giác hụt hơi, không thể nói trọn câu;
• Đau ngực đột ngột, dữ dội, có thể lan ra vai, tay hoặc lưng;
• Ho ra nhiều đờm, đặc biệt nếu đờm có màu vàng hoặc xanh lục;
• Ho ra nhiều máu hoặc ho ra máu ồ ạt;
• Sốt cao trên 38 độ C, không đáp ứng với thuốc hạ sốt;
• Môi hoặc đầu ngón tay tím tái, da tái nhợt do thiếu oxy.

Nhận biết sớm các dấu hiệu bệnh phổi giúp bảo vệ sức khỏe hô hấp và phòng ngừa những biến chứng nguy hiểm. Khi cơ thể xuất hiện các triệu chứng như ho kéo dài, khó thở, đau tức ngực, mệt mỏi, sụt cân bất thường hay ho ra máu, người bệnh không nên chủ quan mà cần theo dõi sát và thăm khám kịp thời. Chủ động kiểm tra sức khỏe định kỳ, tránh các yếu tố nguy cơ và tiêm phòng đầy đủ sẽ giúp phát hiện bệnh sớm, nâng cao hiệu quả điều trị và giữ cho lá phổi luôn khỏe mạnh.