Enzym dùng để chẩn đoán viêm gan siêu vi và siêu vi cấp

Xét nghiệm chức năng gan giúp xác định mức độ nghiêm trọng và tiên lượng của một số bệnh lý về gan. Điển hình, viêm gan siêu vi sẽ làm tăng nồng độ các Enzym trong máu trên mức bình thường, phản ánh quá trình gây viêm và hoại tử tế bào gan. Vậy các Enzym dùng để chẩn đoán viêm gan siêu vi gồm những loại nào? Cần làm gì khi các chỉ số Enzym gan tăng cao? Chuyên gia y tế sẽ giải đáp trong bài viết dưới đây!

Vai trò của Enzym trong chẩn đoán viêm gan

Enzym là các protein có tác dụng tăng tốc một số phản ứng hóa học trong cơ thể (2). Các phản ứng hóa học này bao gồm sản xuất mật, các chất giúp đông máu, phân hủy thức ăn, độc tố và chống nhiễm trùng. Hoạt động của một số Enzym nhất định có thể được phát hiện trong huyết thanh (thường gọi là Enzyme gan) có giá trị quan trọng trong sàng lọc bệnh về gan, cũng như chẩn đoán và theo dõi bệnh nhân mắc các bệnh lý gan cấp tính và mạn tính do nhiều nguyên nhân khác nhau.

Các loại Enzym dùng để chẩn đoán viêm gan siêu vi phổ biến

Gan đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển hóa, tiêu hóa, giải độc và đào thải các chất ra khỏi cơ thể. Khi gan bị tổn thương, nó sẽ giải phóng các Enzym đi vào máu, khiến nồng độ các hoạt chất này sẽ cao hơn bình thường. Do đó, việc thực hiện xét nghiệm chức năng gan qua Enzym dùng để chẩn đoán viêm gan siêu vi phổ biến, bao gồm:

• AST (aspartate transaminase): AST đóng vai trò phân hủy các axit amin và hỗ trợ sản xuất năng lượng, được tìm thấy trong gan, cơ tim, xơ xương, thận, não, tuyến tụy, phổi, bạch hầu và hồng cầu.
• ALT (alanine transaminase): ALT đóng vai trò quan trọng trong chuyên hóa axit amin, chủ yếu ở gan và tồn tại ở nồng độ thấp trong các mô khác.
• GGT (gamma-glutamyl transferase): GGT được tìm thấy trong nhiều cơ quan trong cơ thể, bao gồm tuyến tụy, túi tinh, thận, đường mật và gan.Sự gia tăng của nó thường được coi là có ý nghĩa đối với bệnh gan mật khi đi kèm với sự gia tăng các xét nghiệm sinh hóa gan khác.
• PT (bilirubin): Phản ánh quá trình đông máu ngoại sinh, vì gan cũng có khả năng thực hiện chức năng đông máu. Mức PT tăng cao chỉ ra sự thiếu hụt liên quan đến suy giảm chức năng gan nặng và có thể ảnh hưởng trong vòng 24 giờ sau khi khởi phát. PT cũng có thể kéo dài do thiếu vitamin K, một số thuốc chống đông máu, hoặc đông máu nội mạch rải rác.
• ALP (Phosphatase kiềm): Được sản xuất bởi màng ống mật của tế bào gan, xương, nhau thai và ruột non. Hiện tượng ALP tăng cao thường liên quan đến tắc nghẽn mật kèm theo ứ mật (thường xảy ra trước khi bilirubin tăng cao).
• LDH (Lactate dehydrogenase): Tồn tại trong hầu hết các mô trong cơ thể bao gồm cả gan, đóng vai trò giúp các tế bào tạo ra năng lượng. Kết quả xét nghiệm nồng độ LDH thường được sử dụng để kiểm tra tổn thương mô, nếu chỉ số cao hơn bình thường thì bệnh nhân có thể đang bị tổn thương mô ở một số vùng trên cơ thể.

⇒ Tham khảo thêm: Xét nghiệm viêm gan: Ai nên làm và quy trình chi tiết

Tỷ lệ ALT/AST trong chẩn đoán viêm gan siêu vi

Tỷ lệ AST/ALT được định nghĩa là mức tăng tương đối của nồng độ aspartate aminotransferase (AST) và alanine aminotransferase (ALT), đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ chẩn đoán các bệnh lý về gan, chẳng hạn như phân biệt tổn thương gan do rượu (AST/ALT > 2) với hầu hết các tổn thương gan cấp tính khác (AST/ALT ≤ 1).

• Tỷ lệ AST/ALT = 1: Liên quan đến tình trạng thiếu máu cục bộ (CCF và hoại tử do thiếu máu cục bộ và viêm gan);
• Tỷ lệ AST/ALT > 2 : Là đặc trưng của những bệnh nhân mắc bệnh gan do rượu. Mức AST tăng cao không tương xứng với mức ALT là do sự giảm khác biệt của ALT ở gan vì thiếu hụt cofactor pyridoxine-5-phosphate do rượu;
• Tỷ lệ AST/ALT < 1: Sự gia tăng cao ALT đặc hiệu cho tổn thương tế bào gan, Paracetamol OD với hoại tử tế bào gan dẫn đến viêm gan siêu vi, hoại tử thiếu máu cục bộ và viêm gan nhiễm độc.

Cần làm gì khi các chỉ số Enzym gan tăng cao?

Trong trường hợp các chỉ số enzym gan tăng cao, cần cải thiện tình trạng này bằng cách kết hợp các biện pháp hỗ trợ góp phần bảo vệ chức năng gan, như sau

• Giữ tinh thần ổn định: Tình trạng căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng đến hệ miễn dịch và làm trầm trọng thêm các vấn đề ở gan. Do đó, cần duy trì tâm lý tích cực, nghỉ ngơi đầy đủ và tránh lo âu quá mức để cải thiện chức năng gan;
• Thăm khám bác sĩ chuyên khoa: Hiện tượng tăng các chỉ số enzym gan có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau như virus, nhiễm mỡ, tác dụng phụ của thuốc, rối loạn chuyển hóa… Vì vậy, cần thăm khám các bác sĩ chuyên khoa để được chỉ định xét nghiệm chuyên sâu để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp;
• Thay đổi lối sống: Song với điều trị y khoa, việc thay đổi lối sống theo khoa học đóng vai trò quan trọng trong phục hồi chức năng gan thông qua việc hạn chế rượu bia, thuốc lá, ăn uống lành mạnh, duy trì cân nặng hợp lý, ngủ đủ giấc, đúng giờ…

Một số câu hỏi thường gặp

1. Chỉ số Enzym bình thường là bao nhiêu?

Chỉ số Enzym có giá trị bình thường là:

• ALT: Từ 5 - 37 IU/L;
• AST: Từ 5 - 40 IU/L;
• GGT: 5 - 60 IU/L;
• ALP: 35 - 115 IU/L.

Giới hạn cao nhất của phạm vi tham chiếu được gọi là giới hạn trên của mức bình thường (ULN).

2. Cần chuẩn bị gì trước khi xét nghiệm Enzym gan

Trước khi thực hiện xét nghiệm Enzym gan, người bệnh cần nhịn ăn trong 8 - 12 giờ trước khi xét nghiệm. Bên cạnh đó, một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến nồng độ Enzym, do đó cần thông báo cho bác sĩ về mọi loại thuốc đang sử dụng cho chuyên gia. Đồng thời, người xét nghiệm cần lưu ý một số vấn đề sau:

• Tránh uống rượu ít nhất 24 giờ trước khi xét nghiệm vì rượu có thể ảnh hưởng đến nồng độ men gan;
• Uống nhiều nước trừ khi có chỉ định khác để đảm bảo máu lưu thông tốt trong quá trình lấy mẫu.

Tóm lại, Enzym dùng để chẩn đoán viêm gan siêu vi là một trong những chỉ số quan trọng trong việc xác định nguyên nhân gây tổn thương gan cấp tính và mãn tính. Từ đó phát hiện sớm, theo dõi tiến triển bệnh và can thiệp điều trị đúng hướng. Các chỉ số Enzym này không chỉ phản ánh mức độ tổn thương gan mà còn hỗ trợ phân biệt giữa các thể viêm gan khác nhau, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe và cải thiện tiên lượng người bệnh.