Bác sĩ hướng dẫn phòng bệnh sốt xuất huyết mùa cao điểm

Hơn 50.000 ca mắc, 5 ca tử vong chỉ trong 6 tháng đầu năm 2026, tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái, sốt xuất huyết tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn cao điểm tại nhiều địa phương trên cả nước, cho thấy dịch bệnh tiếp tục diễn biến phức tạp và tiềm ẩn nguy cơ bùng phát trong mùa mưa, đặc biệt tại khu vực phía Nam và các tỉnh, thành phố có tốc độ đô thị hóa cao, mật độ dân cư lớn và nhu cầu giao lưu, đi lại thường xuyên.

Tại TP.HCM, đến cuối tháng 5/2026 đã ghi nhận gần 18.000 ca mắc và 4 trường hợp tử vong. Tây Ninh, toàn tỉnh đã ghi nhận 2.012 ca mắc, tăng 2,1 lần so với cùng kỳ năm 2025. Trong khi đó, Đồng Nai cũng ghi nhận 3.102 ca mắc cùng 1.055 ổ dịch, cho thấy dịch bệnh đang diễn biến phức tạp tại nhiều địa phương phía Nam.

Trước diễn biến đáng lo ngại này, vào lúc 20h00, thứ Sáu, ngày 10/7/2026, Hệ thống Tiêm chủng VNVC tổ chức chương trình Livestream tư vấn phòng bệnh sốt xuất huyết, giúp người dân cập nhật những thông tin mới nhất về dịch bệnh, nhận biết sớm dấu hiệu nguy hiểm và các giải pháp phòng ngừa hiệu quả cho bản thân và gia đình. Chương trình có sự tham gia của các chuyên gia giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực truyền nhiễm và tiêm chủng:

• Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP.HCM;
• BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC;
• BS.CKI Nguyễn Hoàng Anh, Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM.

Chương trình được phát sóng trực tuyến trên:

• Fanpage & kênh Youtube Báo Thanh Niên;
• Fanpage Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long & ứng dụng THVLi
• Fanpage VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Fanpage Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Fanpage Nutrihome - Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng;
• Kênh Youtube VNVC - Trung tâm tiêm chủng trẻ em và người lớn;
• Kênh Youtube Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Kênh Tik Tok Bác sĩ Tiêm chủng VNVC;
• Kênh Tik Tok và Youtube VTV24.

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ BÁC SĨ

Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP.HCM, cho biết sốt xuất huyết vốn có xu hướng gia tăng vào mùa mưa, cao điểm từ tháng 7 đến tháng 11 và thường bùng phát theo chu kỳ 3 - 5 năm. Tuy nhiên, những năm gần đây, quy luật này đang thay đổi khi số ca mắc tăng ngay từ những tháng đầu năm, nhiều địa phương ghi nhận số ca cao gấp 2 - 3 lần so với cùng kỳ, báo hiệu nguy cơ dịch diễn biến phức tạp.

Biến đổi khí hậu, quá trình đô thị hóa, mật độ dân cư đông và sự di chuyển dân số đã tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi vằn phát triển và virus Dengue lây lan. Nhiệt độ tăng, mưa thất thường cùng các công trình xây dựng, vật dụng chứa nước và nước đọng quanh nhà trở thành môi trường lý tưởng để muỗi sinh sản. Sốt xuất huyết cũng không còn là bệnh chủ yếu ở khu vực phía Nam hay nông thôn. Nhiều tỉnh miền Bắc, Tây Nguyên và các địa phương trước đây có khí hậu mát mẻ đã ghi nhận số ca mắc gia tăng. Đồng thời, tỷ lệ người lớn mắc bệnh ngày càng tăng, gần tương đương trẻ em ở nhiều quốc gia Đông Nam Á.

Muỗi vằn có thể sinh sản ngay trong các dụng cụ chứa nước sạch như lọ hoa, xô chậu, khay hứng nước điều hòa hay các vật chứa nước không được vệ sinh thường xuyên. Chỉ sau khoảng một tuần, những vị trí này có thể trở thành ổ lăng quăng và là nguồn phát tán muỗi truyền bệnh trong cộng đồng.

Đáng lo ngại, nhiều người vẫn xem sốt xuất huyết là bệnh "đến hẹn lại lên" nên còn chủ quan trong phòng bệnh. Trong khi đó, quá trình đô thị hóa, mưa nhiều, nước đọng cùng điều kiện môi trường thuận lợi khiến muỗi truyền bệnh sinh sôi mạnh, làm việc kiểm soát dịch ngày càng khó khăn. Hiện nay, bên cạnh các biện pháp diệt lăng quăng, diệt muỗi, vắc xin sốt xuất huyết là giải pháp quan trọng giúp chủ động giảm nguy cơ mắc bệnh và nhập viện do sốt xuất huyết.

Bác sĩ Khanh khuyến cáo, trẻ em và người lớn nếu sốt liên tục trên 48 giờ không rõ nguyên nhân cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, bởi sốt xuất huyết ở giai đoạn đầu rất dễ nhầm lẫn với các bệnh do virus khác. Người bệnh cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo như đau bụng vùng gan, nôn ói nhiều, chảy máu chân răng, chảy máu mũi hoặc đi ngoài ra máu. Khi xuất hiện tay chân lạnh, khó thở, bệnh có thể đã chuyển sang giai đoạn nặng, cần cấp cứu ngay.

Ở trẻ em, trẻ nhũ nhi dưới 12 tháng tuổi, trẻ từ 10 - 14 tuổi, trẻ thừa cân hoặc có bệnh nền là những nhóm có nguy cơ diễn tiến nặng cao hơn. Vì vậy, khi được chẩn đoán sốt xuất huyết, người bệnh cần tuân thủ lịch tái khám và theo dõi sát theo hướng dẫn của bác sĩ để phát hiện sớm biến chứng, tránh tình trạng trở nặng đột ngột.

Chia sẻ về gánh nặng của sốt xuất huyết, BS.CKI Nguyễn Hoàng Anh, Khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM cho biết, đến nay sốt xuất huyết vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu tại Việt Nam cũng như trên thế giới. Phần lớn người bệnh có thể tự hồi phục sau khoảng 7 ngày, nhưng vẫn có một tỷ lệ không nhỏ diễn tiến nặng, thậm chí tử vong nếu không được theo dõi và điều trị kịp thời.

Theo bác sĩ, trong 1 - 3 ngày đầu, sốt xuất huyết thường biểu hiện bằng các triệu chứng rất giống cảm lạnh, cúm hoặc các bệnh do virus khác như sốt cao, đau đầu, đau nhức cơ, mệt mỏi, đôi khi có phát ban nhẹ. Chính vì triệu chứng không đặc hiệu nên nhiều người chủ quan, tự điều trị tại nhà hoặc nhầm với bệnh thông thường.

Điều nguy hiểm là giai đoạn từ ngày thứ 4 đến ngày thứ 7 mới là thời điểm bệnh có thể chuyển nặng. Khoảng 70% trường hợp diễn tiến nhẹ, nhưng vẫn có 20 - 30% người bệnh bước vào giai đoạn nguy hiểm với nguy cơ thoát huyết tương, xuất huyết nặng, suy đa cơ quan hoặc sốc sốt xuất huyết.

"Bệnh nhân thường lầm tưởng khi hết sốt là đã khỏi bệnh. Thực tế, đây lại là thời điểm cần theo dõi sát nhất", bác sĩ Hoàng Anh nhấn mạnh. Nếu sau khi hạ sốt nhưng người bệnh vẫn mệt lả, lừ đừ, đau bụng nhiều, nôn ói liên tục, ăn uống kém hoặc xuất hiện các dấu hiệu chảy máu như chảy máu chân răng, chảy máu mũi, bầm tím dưới da hay xuất huyết âm đạo bất thường ở phụ nữ, cần đến cơ sở y tế ngay.

Khi bệnh diễn tiến nặng, tình trạng thoát huyết tương khiến cơ thể mất nhiều dịch, gây tụt huyết áp và dẫn đến sốc sốt xuất huyết. Đây là biến chứng rất nguy hiểm, đòi hỏi điều trị tích cực. Ngoài sốc, người bệnh còn có thể gặp xuất huyết ồ ạt, suy gan, suy thận, viêm cơ tim, suy tim, thậm chí viêm não, rối loạn tri giác, co giật. Dù được cứu sống, một số trường hợp vẫn có thể để lại di chứng.

Theo BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, phòng chống sốt xuất huyết không thể chỉ dựa vào ngành y tế mà cần sự phối hợp của chính quyền, cộng đồng và mỗi người dân. Dù nhiều năm qua các chương trình diệt lăng quăng, phun hóa chất và truyền thông đã được triển khai rộng rãi, sốt xuất huyết vẫn diễn biến phức tạp, cho thấy việc kiểm soát dịch còn nhiều thách thức.

Để giảm nguy cơ bùng phát dịch, người dân cần duy trì thường xuyên các biện pháp phòng muỗi đốt, loại bỏ nơi muỗi sinh sản như lu, khạp, xô chậu, bình hoa, khay hứng nước điều hòa... Đồng thời, khi có dấu hiệu nghi ngờ sốt xuất huyết cần đến cơ sở y tế sớm để được chẩn đoán, theo dõi và điều trị kịp thời, hạn chế biến chứng nặng.

Một bước tiến quan trọng trong công tác dự phòng là Việt Nam hiện đã có vắc xin phòng sốt xuất huyết. Đây được xem là công cụ hiệu quả giúp giảm gánh nặng bệnh tật bên cạnh các biện pháp kiểm soát muỗi truyền bệnh.

Hiện Bộ Y tế đã cấp phép một loại vắc xin phòng sốt xuất huyết có khả năng bảo vệ trước cả 4 tuýp virus Dengue (DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4). Vắc xin được chỉ định cho người từ 4 tuổi trở lên với phác đồ 2 mũi cách nhau 3 tháng. Theo các nghiên cứu lâm sàng, vắc xin giúp giảm khoảng 80% nguy cơ mắc bệnh và hơn 90% nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết.

Tuy nhiên, vắc xin không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp phòng bệnh khác. Người dân vẫn cần chủ động phòng tránh muỗi đốt, vệ sinh môi trường, loại bỏ lăng quăng và theo dõi sức khỏe khi có triệu chứng nghi ngờ. Việc kết hợp tiêm vắc xin đầy đủ cùng các biện pháp phòng chống muỗi sẽ giúp bảo vệ bản thân, gia đình và góp phần giảm nguy cơ bùng phát sốt xuất huyết trong cộng đồng.