Hướng dẫn phòng viêm não Nhật Bản, viêm màng não hiệu quả trong mùa hè

Viêm não Nhật Bản đang bước vào mùa cao điểm với nhiều ca bệnh ghi nhận tại các địa phương, trong đó đã xuất hiện trường hợp tử vong. Bên cạnh đó, viêm màng não và nhiều bệnh lý về não do virus, vi khuẩn cũng có xu hướng gia tăng trong điều kiện thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa giông. Đặc biệt, kỳ nghỉ hè với các hoạt động du lịch, về quê, dã ngoại, vui chơi ngoài trời khiến nguy cơ tiếp xúc với muỗi truyền bệnh và các tác nhân gây bệnh tăng cao ở cả trẻ em, thanh thiếu niên lẫn người lớn.

Trước bối cảnh đó, vào lúc 20h00, Thứ Sáu, ngày 26/06/2026, Hệ thống Tiêm chủng VNVC thực hiện phát sóng Chương trình tư vấn trực tuyến: “Viêm não Nhật Bản, viêm màng não & Các bệnh về não trong mùa hè”, với sự trực tiếp tham gia tư vấn của các bác sĩ, chuyên gia y tế hàng đầu trong lĩnh vực nhi khoa, y tế dự phòng và tiêm chủng vắc xin:

• BSNT.CKI Nguyễn Hữu Bảo Hân, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM;
• BS.CKI Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống tiêm chủng VNVC;
• Bác sĩ Nguyễn Đức Bá Đạt, Quản lý Y khoa, Hệ thống tiêm chủng VNVC.

Chương trình được tiếp sóng đồng thời trên:

• Fanpage & kênh Youtube Báo Thanh Niên;
• Fanpage Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long & ứng dụng THVLi;
• Fanpage VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Fanpage Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Fanpage Nutrihome - Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng;
• Kênh Youtube VNVC - Trung tâm tiêm chủng trẻ em và người lớn;
• Kênh Youtube Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Kênh Tik Tok Bác sĩ Tiêm chủng VNVC;
• Kênh Tik Tok và Youtube VTV24.

Ngay bây giờ, Quý vị đã có thể gửi câu hỏi đến các chuyên gia để được giải đáp trong chương trình TẠI ĐÂY!

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ BÁC SĨ

Viêm não Nhật Bản và viêm màng não là những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm của hệ thần kinh trung ương, có thể đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Theo BSNT.CKI Nguyễn Hữu Bảo Hân, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, viêm màng não là tình trạng viêm lớp màng bao quanh não và tủy sống, trong khi viêm não gây tổn thương trực tiếp từ tế bào não.

Biểu hiện của bệnh khác nhau theo độ tuổi, trẻ lớn và người trưởng thành có thể sốt cao, đau đầu, cứng cổ, nôn ói hoặc rối loạn tri giác; còn trẻ nhỏ thường biểu hiện không điển hình như quấy khóc, bú kém, li bì. Đáng chú ý, bệnh có tính chất mùa vụ rõ rệt, chẳng hạn như viêm não Nhật Bản thường tăng vào mùa hè do muỗi Culex (tác nhân chính gây bệnh) phát triển mạnh trong thời điểm này; trong khi các tác nhân gây viêm màng não, viêm não lây qua đường hô hấp như não mô cầu và phế cầu khuẩn thường hoạt động mạnh vào mùa đông - xuân.

Đối với nhiễm viêm não Nhật Bản, di chứng để lại với tỷ lệ 50% trong các trường hợp dù đã điều trị, phổ biến là liệt cứng, di chứng thần kinh (không nói được, rối loạn tính cách, thiểu năng trí tuệ...). Ngay cả nhóm thanh thiếu niên cũng không nằm ngoài nguy cơ do đặc điểm sinh hoạt tập thể và khả năng mang vi khuẩn không triệu chứng.

Đặc biệt, Bác sĩ Nguyễn Đức Bá Đạt, Quản lý Y khoa, Hệ thống tiêm chủng VNVC nhấn mạnh, không chỉ những bệnh có tên “não” mới gây tổn thương hệ thần kinh trung ương, các tác nhân như sởi, quai bị, rubella, thủy đậu hay thậm chí vi khuẩn lao đều có thể gây biến chứng viêm não hoặc viêm màng não nặng nề, để lại di chứng lâu dài.

Tùy theo từng độ tuổi mà các tác nhân gây bệnh viêm màng não, viêm não có sự thay đổi. Ở trẻ sơ sinh, bệnh thường liên quan đến các vi khuẩn từ đường sinh dục mẹ như liên cầu khuẩn nhóm B hoặc E. coli. Trẻ dưới 5 tuổi dễ mắc các tác nhân như Enterovirus, HSV, não mô cầu và phế cầu. Trong khi đó, người lớn và người cao tuổi thường chịu ảnh hưởng bởi nhiều loại vi khuẩn, virus hoặc nấm, đặc biệt khi có bệnh nền hoặc tình trạng suy giảm miễn dịch, khiến bệnh dễ diễn tiến nặng và phức tạp hơn.

Trong bối cảnh các bệnh lý ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương ngày càng diễn biến phức tạp, đặc biệt vào mùa hè khi trẻ thường đi học, đi du lịch hoặc về quê và có nhiều hoạt động trong môi trường đông người, nguy cơ lây nhiễm có xu hướng gia tăng. BS.CKI Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống tiêm chủng VNVC khuyến cáo, biện pháp phòng ngừa hiệu quả và bền vững nhất hiện nay là tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch, kết hợp với vệ sinh cá nhân tốt và hạn chế tiếp xúc gần với người có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, nhằm giảm thiểu nguy cơ lây lan và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Trẻ nhỏ cần tiêm đầy đủ các mũi vắc xin quan trọng để bảo vệ cơ thể trong giai đoạn hệ miễn dịch còn non nớt. Trẻ lớn cần tuân thủ lịch tiêm nhắc để duy trì hiệu quả bảo vệ lâu dài. Đối với người trưởng thành, việc tiêm nhắc hoặc bổ sung các mũi vắc xin còn thiếu cũng đóng vai trò quan trọng, giúp củng cố hàng rào miễn dịch và tăng cường khả năng phòng bệnh một cách toàn diện, BS.CKI Lê Thị Trúc Phương nhấn mạnh.

Danh mục các loại vắc xin phòng bệnh truyền nhiễm về não