Cúm A gia tăng: dấu hiệu nhận biết, chăm sóc đúng cách và tiêm vắc xin phòng bệnh sớm
![]()
Những ngày cuối tháng 10, số ca mắc cúm A gia tăng tại nhiều địa phương, làm tăng nguy cơ mắc bệnh và biến chứng, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, số ca xét nghiệm dương tính với cúm A tăng hơn 7 lần chỉ sau 5 tuần, từ 106 lên 779 ca mỗi tuần. Nhiều trẻ phải nhập viện điều trị do viêm phổi, suy hô hấp. Với người cao tuổi, nhất là người có bệnh nền, cúm có thể làm trầm trọng tình trạng sức khỏe và dẫn đến những biến chứng nguy hiểm.
Cúm A lây lan nhanh qua đường hô hấp, dễ phát tán trong trường học, gia đình và nơi đông người. Các triệu chứng ban đầu đôi khi dễ nhầm lẫn với những bệnh hô hấp thông thường, khiến người bệnh có thể bỏ qua dấu hiệu cảnh báo biến chứng. Vậy làm sao nhận biết cúm A và các dấu hiệu bệnh chuyển nặng? Người mắc cúm cần được chăm sóc như thế nào để hạn chế biến chứng? Đã mắc cúm hoặc tiêm vắc xin từ năm trước có cần tiêm nhắc lại? Tiêm vắc xin vào thời điểm giữa mùa cúm có còn giúp bảo vệ sức khỏe?
Nhằm cung cấp thông tin y khoa chính xác, giúp cộng đồng chủ động phòng bệnh trong mùa cúm, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC tổ chức chương trình tư vấn sức khỏe trực tuyến vào lúc 20h00, thứ Sáu, ngày 30/10/2026 với chủ đề: “Cúm A gia tăng: dấu hiệu nhận biết, chăm sóc đúng cách và tiêm vắc xin phòng bệnh sớm”. Chương trình có sự tham gia tư vấn của hai chuyên gia:
- Bác sĩ Phạm Đình Đông, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC;
- Bác sĩ Nguyễn Văn Quảng, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC.
Đón xem chương trình trực tiếp trên các nền tảng:
- Fanpage & kênh Youtube Báo Thanh Niên;
- Fanpage Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long & ứng dụng THVLi
- Fanpage VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
- Fanpage Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
- Fanpage Nutrihome - Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng;
- Kênh Youtube VNVC - Trung tâm tiêm chủng trẻ em và người lớn;
- Kênh Youtube Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
- Kênh Tik Tok Bác sĩ Tiêm chủng VNVC;
- Kênh Tik Tok VTVnews.
THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ BÁC SĨ

Số ca mắc cúm A đang gia tăng, nhiều trẻ phải nghỉ học, nhập viện điều trị do sốt cao, ho kéo dài, thậm chí viêm phổi, suy hô hấp. Bác sĩ Phạm Đình Đông, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC cho biết, thời tiết giao mùa thu đông, mưa ẩm kéo dài là những điều kiện thuận lợi để virus cúm tồn tại lâu hơn trong môi trường, gia tăng nguy cơ lây nhiễm. Bên cạnh đó, trẻ nhỏ thường xuyên học tập, sinh hoạt trong không gian kín, tập trung đông người, ngồi gần nhau nên virus dễ phát tán qua giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc thông qua tiếp xúc với các bề mặt có dịch tiết chứa virus.
Ở trẻ mầm non và tiểu học, hệ miễn dịch vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Những thay đổi trong nhịp sinh hoạt, cường độ học tập, chế độ dinh dưỡng và giấc ngủ khi bước vào năm học mới cũng có thể ảnh hưởng đến sức đề kháng, khiến trẻ dễ mắc bệnh hơn. Theo bác sĩ, khi một học sinh nhiễm cúm trong lớp, virus có thể nhanh chóng lây sang những người xung quanh. Trong mùa dịch, có lớp ghi nhận khoảng 1/3 - 1/2 số học sinh phải nghỉ học do mắc hoặc nghi ngờ mắc cúm.
Một vấn đề đáng lo ngại là tâm lý chủ quan, nhầm lẫn cúm A với cảm lạnh thông thường khiến nhiều người tự mua thuốc điều trị, sử dụng thuốc hạ sốt, thuốc kháng virus hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định. Bác sĩ Phạm Đình Đông cảnh báo, việc dùng thuốc không đúng hướng dẫn có thể khiến quá trình điều trị không phù hợp, làm tăng nguy cơ bệnh diễn tiến nặng.

Cúm A có thể gây biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt trong giai đoạn toàn phát, thường sau khoảng 3 - 5 ngày khởi phát bệnh. Virus có thể tấn công hệ hô hấp, gây viêm phổi nặng, suy hô hấp cấp; ngoài ra, người bệnh còn có nguy cơ gặp biến chứng thần kinh, viêm cơ tim, viêm não. Tình trạng bội nhiễm vi khuẩn, đặc biệt các tác nhân gây viêm phổi, có thể khiến bệnh thêm nguy hiểm.
|
DẤU HIỆU CÚM A CẦN ĐẶC BIỆT LƯU Ý
Lưu ý: Trẻ dưới 2 tháng tuổi có biểu hiện sốt từ 38,5°C, ho, chảy mũi hoặc ho đờm cần được đưa đi khám ngay để bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe. |
Ths. BS Nguyễn Văn Quảng, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC cho biết, mức độ nặng nhẹ của cúm không thể đánh giá chỉ bằng biểu hiện bên ngoài hay việc người bệnh còn chơi, ăn uống và sinh hoạt bình thường. Có những trẻ vẫn vui chơi như mọi ngày nhưng sau vài ngày sốt, ho đã nhanh chóng xuất hiện viêm phổi, suy hô hấp. Diễn tiến bệnh phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có tình trạng miễn dịch nền, lượng virus tiếp xúc và các bệnh lý đi kèm.
Ở người đã có miễn dịch nhờ tiêm vắc xin, kháng thể có thể giúp trung hòa virus khi xâm nhập, qua đó hỗ trợ giảm mức độ biểu hiện của bệnh. Ngược lại, người có hệ miễn dịch suy yếu hoặc mắc bệnh nền có nguy cơ gặp nhiều biến chứng hơn. Đặc biệt, người cao tuổi mắc các bệnh tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) khi nhiễm cúm có thể xuất hiện đợt cấp của bệnh nền, khó thở, viêm phổi và suy hô hấp.
Bác sĩ cũng lưu ý nguy cơ đồng nhiễm virus và vi khuẩn ở người mắc cúm. Khi sốt cao, mệt mỏi, chán ăn, cơ thể suy giảm sức khỏe, người bệnh có thể dễ bị tấn công bởi các tác nhân khác như phế cầu. Trong mùa đông xuân, nhiều bệnh truyền nhiễm đường hô hấp như cúm, phế cầu và RSV cùng lưu hành, làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh và biến chứng.
Với trẻ nhỏ, đặc biệt trẻ dưới 6 tháng tuổi chưa đủ điều kiện tiêm vắc xin cúm, khả năng bảo vệ có thể phụ thuộc một phần vào kháng thể từ mẹ truyền sang nếu người mẹ đã tiêm phòng trong thai kỳ hoặc trước khi mang thai. Trong khi đó, đường thở của trẻ nhỏ còn hẹp, khi niêm mạc đường hô hấp bị viêm, phù nề và tăng tiết dịch, trẻ có thể nhanh chóng gặp khó khăn trong hô hấp. ThS.BS Nguyễn Văn Quảng khuyến cáo, trẻ dưới 2 tháng tuổi có biểu hiện ho, chảy mũi, ho đờm hoặc sốt từ 38,5 độ C cần được đưa đi khám ngay để bác sĩ đánh giá tình trạng và nguy cơ biến chứng.
Ở người cao tuổi, bệnh có thể diễn tiến âm thầm hơn, không nhất thiết xuất hiện sốt điển hình. Một số trường hợp chỉ biểu hiện mệt mỏi tăng dần nhưng sau đó tiến triển thành viêm phổi, suy hô hấp. Nguyên nhân là hệ miễn dịch đã lão hóa, khả năng nhận diện virus và sản sinh kháng thể suy giảm, trong khi chức năng các cơ quan cũng không còn tốt như trước. Vì vậy, người cao tuổi, đặc biệt người có nhiều bệnh nền, cần được theo dõi sát khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ cúm.

Trước tình hình cúm A gia tăng, nhiều gia đình băn khoăn liệu tiêm vắc xin trong thời điểm dịch đã xuất hiện có còn hiệu quả. Bác sĩ Phạm Đình Đông khẳng định, tiêm phòng vẫn cần thiết và có ý nghĩa bảo vệ ngay cả trong giai đoạn cao điểm dịch. Sau tiêm, cơ thể cần khoảng 2 - 4 tuần để hình thành đáp ứng miễn dịch tốt nhất. Tuy nhiên, dịch cúm có thể kéo dài nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng; virus cũng liên tục biến đổi và lưu hành với nhiều chủng khác nhau. Do đó, tiêm càng sớm càng tốt vẫn giúp cơ thể có thêm thời gian tạo miễn dịch, chủ động phòng bệnh trong thời gian tiếp theo.
Bác sĩ nhấn mạnh, việc từng mắc cúm tự nhiên hoặc dịch đã xuất hiện không đồng nghĩa người dân không còn cần tiêm vắc xin. Kháng thể sau tiêm có thể suy giảm theo thời gian, trong khi virus cúm liên tục biến đổi. Vì vậy, tiêm nhắc vắc xin cúm hằng năm là biện pháp cần thiết để củng cố miễn dịch, cập nhật khả năng bảo vệ trước những chủng virus có thể lưu hành trong từng mùa.
Hiện Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC cung cấp nhiều loại vắc xin cúm, gồm vắc xin bất hoạt đường tiêm liều tiêu chuẩn của Pháp, Hà Lan, Hàn Quốc; vắc xin cúm dạng xịt FluMist dành cho trẻ từ 2 đến dưới 18 tuổi và vắc xin cúm hàm lượng kháng nguyên cao Fluzone High-Dose dành cho người từ 60 tuổi trở lên. Tùy độ tuổi, tiền sử tiêm chủng và tình trạng sức khỏe, người dân sẽ được bác sĩ tư vấn loại vắc xin và lịch tiêm phù hợp.
Bên cạnh tiêm chủng, Bác sĩ Phạm Đình Đông khuyến cáo mỗi gia đình cần xây dựng vòng tròn miễn dịch bằng cách chủ động tiêm phòng cho các thành viên, từ trẻ em, người trưởng thành đến người cao tuổi. Điều này vừa giúp mỗi người bảo vệ sức khỏe bản thân, vừa hạn chế nguy cơ lây nhiễm cho những thành viên dễ tổn thương như trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người cao tuổi có hệ miễn dịch suy giảm.
Người dân cũng cần duy trì các biện pháp phòng bệnh như đeo khẩu trang tại nơi đông người, hạn chế tiếp xúc với người có triệu chứng hô hấp, thường xuyên vệ sinh tay, sát khuẩn và làm sạch các bề mặt thường xuyên tiếp xúc. Khi có biểu hiện nghi ngờ cúm, cần thăm khám để được chẩn đoán và hướng dẫn điều trị phù hợp, không tự ý sử dụng thuốc hoặc kháng sinh. Chủ động tiêm vắc xin cúm hàng năm, kết hợp các biện pháp phòng hộ cá nhân là giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, hạn chế lây lan và bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.

