Tiêm phòng sởi, thủy đậu, tay chân miệng hiệu quả và an toàn

Thời tiết mùa hè nắng nóng gay gắt đi kèm những cơn mưa dông thất thường là điều kiện vô cùng thuận lợi cho các loại virus, vi khuẩn gây bệnh truyền nhiễm nguy hiểm phát triển và lây lan mạnh mẽ trong cộng đồng. Điển hình như sởi với tốc độ lây lan kinh hoàng, nhanh hơn cả Ebola, gấp 12 lần cúm mùa và gần gấp đôi Covid-19. Hay thủy đậu đe dọa hàng ngàn trẻ nhỏ mỗi năm với gần 90% số ca mắc thủy đậu rơi vào nhóm trẻ từ 1 - 10 tuổi. Cho đến tay chân miệng đang tăng vọt với hơn 25.000 ca mắc tích lũy chỉ trong 3 tháng. Những tín hiệu bất lợi này chính là lời cảnh báo cho thấy dịch bệnh mùa hè có thể đang bước vào giai đoạn khốc liệt nhất.

Đừng để sự chủ quan biến những ngày hè của con thành chuỗi ngày lo lắng về bệnh tật, nhập viện, lãng phí thời gian, tốn kém chi phí và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe tinh thần của cả gia đình. Để chủ động phòng ngừa, kiểm soát nguy cơ bùng phát dịch và bảo vệ tối đa sức khỏe cho trẻ em, cộng đồng cần có những hướng dẫn chuyên môn chính xác về phác đồ tiêm chủng. Hệ thống Tiêm chủng VNVC trân trọng kính mời quý vị đón xem chương trình tư vấn trực tuyến “Tiêm phòng sởi, thủy đậu, tay chân miệng hiệu quả và an toàn” vào lúc 20h00, thứ Sáu, ngày 5/6/2026, với sự tham gia của các chuyên gia, bác sĩ hàng đầu trong các lĩnh vực Truyền nhiễm, Nhi khoa, Y học dự phòng:

• ThS.BSNT.CKI Hạp Tiến Lộc, Bác sĩ chuyên khoa Nhi, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7
• ThS Nguyễn Diệu Thúy, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC

Chương trình được phát sóng trực tuyến trên:

• Fanpage & kênh Youtube Báo Thanh Niên;
• Fanpage Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long & ứng dụng THVLi
• Fanpage VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Fanpage Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Fanpage Nutrihome - Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng;
• Kênh Youtube VNVC - Trung tâm tiêm chủng trẻ em và người lớn;
• Kênh Youtube Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Kênh Tik Tok Bác sĩ Tiêm chủng VNVC;
• Kênh Tik Tok và Youtube VTV24.

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ BÁC SĨ

Thời tiết nắng nóng xen kẽ mưa dông làm gia tăng nguy cơ bùng phát bệnh truyền nhiễm ở trẻ em

Mùa hè là thời điểm nhiều bệnh truyền nhiễm có xu hướng gia tăng mạnh, đặc biệt là sởi, thủy đậu, tay chân miệng, cúm mùa, sốt xuất huyết, viêm kết mạc… ThS.BSNT.CKI Hạp Tiến Lộc, Bác sĩ chuyên khoa Nhi, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, lý giải thời tiết nắng nóng kéo dài xen kẽ các cơn mưa dông bất thường tạo môi trường nóng ẩm thuận lợi cho virus, vi khuẩn và các tác nhân gây bệnh sinh sôi, phát triển, đồng thời làm tăng tốc độ lây lan trong cộng đồng.

Trẻ em là nhóm đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất trong giai đoạn này. Hệ miễn dịch của trẻ vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, trong khi nhiều trẻ chưa được tiêm chủng đầy đủ hoặc bỏ lỡ các mũi tiêm nhắc quan trọng. Bên cạnh đó, việc chưa hình thành tốt các thói quen vệ sinh cá nhân như rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, giữ gìn vệ sinh đồ chơi và vật dụng cá nhân cũng khiến trẻ dễ tiếp xúc với mầm bệnh hơn.

Mùa hè cũng là thời điểm trẻ tham gia nhiều hoạt động tập thể như du lịch, về quê, sinh hoạt hè, lớp năng khiếu hoặc các chương trình trại hè. Việc thường xuyên tiếp xúc trong môi trường đông người, sử dụng chung không gian sinh hoạt và các vật dụng công cộng làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm chéo các bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là những bệnh lây qua đường hô hấp và tiếp xúc trực tiếp.

Theo ThS.BSNT.CKI Hạp Tiến Lộc, sởi, thủy đậu và tay chân miệng là ba bệnh thường khiến phụ huynh nhầm lẫn do đều có biểu hiện sốt và nổi ban ngoài da. Tuy nhiên, mỗi bệnh đều có những dấu hiệu đặc trưng giúp nhận biết.

Đối với bệnh sởi, trẻ thường sốt cao liên tục, kèm theo các triệu chứng viêm đường hô hấp trên như ho, sổ mũi, đỏ mắt, chảy nước mắt. Ban sởi thường xuất hiện từ sau tai, lan ra mặt rồi xuống toàn thân. Khi thăm khám, bác sĩ có thể phát hiện các hạt Koplik ở niêm mạc má - dấu hiệu điển hình của bệnh sởi. Trẻ dưới 5 tuổi, trẻ suy dinh dưỡng, trẻ suy giảm miễn dịch và trẻ chưa được tiêm chủng đầy đủ là những đối tượng có nguy cơ cao gặp các biến chứng nặng do sởi như viêm phổi, viêm não, suy dinh dưỡng kéo dài, thậm chí tử vong.

Trong khi đó, thủy đậu thường gây sốt nhẹ hơn. Trẻ xuất hiện các nốt mụn nước đặc trưng trên da, phân bố rải rác khắp cơ thể và tồn tại đồng thời ở nhiều giai đoạn phát triển khác nhau như nốt đỏ, mụn nước và đóng vảy. Bệnh có thể dẫn đến các biến chứng như nhiễm trùng da và mô mềm, viêm phổi, viêm não, nhiễm trùng máu…

Với bệnh tay chân miệng, trẻ có thể sốt kèm các mụn nước nhỏ xuất hiện chủ yếu ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, vùng mông và đùi. Đặc biệt, các vết loét trong khoang miệng thường khiến trẻ đau rát, biếng ăn và quấy khóc. Mặc dù là bệnh thường gặp nhưng nếu không được điều trị kịp thời, tay chân miệng có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm não, viêm màng não, nhiễm trùng huyết… đe dọa đến sức khỏe, tính mạng trẻ.

Do đó, phụ huynh cần chú ý sức khỏe của trẻ thường xuyên và đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sốt cao liên tục không đáp ứng thuốc hạ sốt, lừ đừ, ngủ nhiều bất thường, quấy khóc kéo dài, ăn uống kém, nôn ói nhiều, giật mình, run tay chân hoặc có biểu hiện mất nước.

Cách bảo vệ trẻ trước nguy cơ bệnh truyền nhiễm trong mùa hè

Theo Thạc sĩ Nguyễn Diệu Thúy, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, để giúp trẻ có một mùa hè khỏe mạnh và an toàn, phụ huynh cần đặc biệt chú trọng đến việc phòng ngừa bệnh truyền nhiễm, trong đó tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch là biện pháp quan trọng hàng đầu.

Nhiều phụ huynh thường chỉ quan tâm đến các mũi tiêm trong 2 năm đầu đời mà quên rằng nhiều loại vắc xin cần được tiêm nhắc để duy trì khả năng bảo vệ lâu dài. Sau các mũi tiêm cơ bản, lượng kháng thể trong cơ thể sẽ giảm dần theo thời gian. Các mũi nhắc đóng vai trò kích hoạt lại trí nhớ miễn dịch, giúp cơ thể duy trì khả năng chống lại tác nhân gây bệnh hiệu quả hơn.

Thực tế, các mũi nhắc của vắc xin bạch hầu - ho gà - uốn ván hoặc sởi - quai bị - rubella ở giai đoạn 4 - 6 tuổi là những mũi tiêm thường bị bỏ sót nhất. Khi trẻ không được tiêm đầy đủ, miễn dịch có thể suy giảm, làm tăng nguy cơ mắc bệnh và gặp biến chứng nặng khi dịch bùng phát.

Mùa hè cũng là thời điểm trẻ thường xuyên đi du lịch, về quê, tham gia lớp năng khiếu hoặc các hoạt động tập thể. Việc tiếp xúc với môi trường đông người làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm các bệnh như sởi, thủy đậu, cúm, tay chân miệng hay sốt xuất huyết. Vì vậy, đây là thời điểm phù hợp để phụ huynh rà soát lại lịch sử tiêm chủng của trẻ, chủ động hoàn thành các mũi còn thiếu hoặc mũi nhắc theo khuyến cáo.

Trong trường hợp thất lạc sổ tiêm hoặc không nhớ lịch sử tiêm chủng, phụ huynh có thể tra cứu thông tin trên Cổng thông tin Tiêm chủng quốc gia hoặc liên hệ cơ sở tiêm chủng nơi trẻ từng tiêm để được hỗ trợ. Nếu không thể xác minh được lịch sử tiêm chủng, bác sĩ sẽ thăm khám và tư vấn phác đồ tiêm phù hợp, đảm bảo trẻ vẫn được bảo vệ đầy đủ và an toàn.

Bên cạnh tiêm chủng, phụ huynh cần hướng dẫn trẻ duy trì thói quen vệ sinh cá nhân tốt như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung khăn mặt, ly uống nước và các vật dụng cá nhân. Chế độ ăn uống hợp vệ sinh, đầy đủ dinh dưỡng cùng việc vận động hợp lý cũng góp phần tăng cường sức đề kháng cho trẻ.

Khi đến nơi đông người, trẻ nên đeo khẩu trang phù hợp để hạn chế nguy cơ lây nhiễm qua đường hô hấp. Nếu tham gia các hoạt động ngoài trời hoặc đến khu vực có nhiều cây cối, ao hồ, phụ huynh cần chủ động phòng chống muỗi đốt bằng cách cho trẻ mặc quần áo dài tay, ngủ màn và sử dụng các biện pháp xua muỗi an toàn.

Đặc biệt, khi trẻ xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt, phát ban, ho kéo dài, mệt mỏi, lừ đừ, biếng ăn hoặc nôn ói, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời. Chủ động tiêm chủng kết hợp với các biện pháp vệ sinh, dinh dưỡng và theo dõi sức khỏe sát sao sẽ giúp trẻ được bảo vệ tốt hơn trước các nguy cơ bệnh truyền nhiễm trong mùa hè.