Mùa tay chân miệng cao điểm vào tháng mấy?

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm ảnh hưởng đến hàng trăm nghìn trẻ em mỗi năm tại Việt Nam nói riêng và trên toàn thế giới, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần và thể chất, đồng thời tạo gánh nặng lên hệ thống y tế. Việc thực hiện công tác phòng bệnh, đặc biệt trước thời điểm đỉnh dịch hàng năm là vô cùng cần thiết. Vậy, mùa tay chân miệng cao điểm vào tháng mấy? Mọi người cần làm gì để bảo vệ trẻ an toàn?

Mùa tay chân miệng thường vào tháng mấy?

Mùa tay chân miệng có thể xảy ra quanh năm, nhưng thường bùng phát đỉnh dịch vào cuối mùa xuân và mùa thu, khoảng tháng 3 đến tháng 5 và tháng 9 đến tháng 12 mỗi năm.

Ở các vùng khí hậu ôn đới, các trường hợp mắc bệnh tay chân miệng có xu hướng đạt đỉnh vào mùa hè, trong khi ở các vùng có khí hậu nhiệt đới như khu vực Châu Á - Thái Bình Dương sẽ bùng phát quanh năm, đạt đỉnh vào cuối mùa xuân và mùa thu.

Các kết quả nghiên cứu diện rộng từ Trung Quốc đã chứng minh hơn 90% các trường hợp mắc bệnh tay chân miệng xảy ra ở trẻ em dưới 5 tuổi với tỷ lệ tử vong khoảng 0,03% và các trường hợp có xu hướng xảy ra thường xuyên hơn vào cuối mùa xuân và đầu mùa hè. Một nghiên cứu từ Việt Nam cho thấy có mối liên hệ giữa sự gia tăng nhiệt độ và độ ẩm môi trường với sự gia tăng tỷ lệ mắc bệnh tay chân miệng. [3]

Vì sao dịch tay chân miệng dễ bùng phát vào tháng cuối mùa xuân và mùa thu?

Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến mùa bệnh tay chân miệng trong năm có thể được phân loại thành các yếu tố tự nhiên và con người. Trong đó, yếu tố tự nhiên là các điều kiện khí tượng; yếu tố con người là mật độ dân số, tính di cư, điều kiện kinh tế xã hội và nguồn lực y tế.

1. Biến đổi khí hậu dẫn đến bùng phát bệnh tay chân miệng

Các nhà nghiên cứu đã chỉ ra mối quan hệ giữa bệnh tay chân miệng và các yếu tố khí hậu như nhiệt độ, lượng mưa, tốc độ gió, ánh sáng mặt trời… đều ảnh hưởng đến sự lây lan của bệnh tay chân miệng và gây ra mùa tay chân miệng.

Nhiều nghiên cứu đã phát hiện ra, biến đổi khí hậu có thể làm tăng quy mô đỉnh điểm của các đợt bùng phát Enterovirus - tác nhân chính gây bệnh tay chân miệng lên tới 40%, nhưng tác động khác nhau tùy theo địa điểm và mô hình khí hậu. [4]

Một nghiên cứu “Ảnh hưởng của các yếu tố khí hậu đến bệnh tay chân miệng: Một cách tiếp cận mô hình cộng gộp tổng quát” tại Malaysia cho ra kết quả rằng, nhiệt độ, độ ẩm và lượng mưa hàng tuần có liên quan đáng kể đến các trường hợp nhiễm tay chân miệng. Nguy cơ mắc bệnh tăng lên với phạm vi nhiệt độ từ 27 - 30°C, độ ẩm từ 70 - 85% và lượng mưa từ 5mm đến 20mm. [5]

Bên cạnh đó, nghiên cứu này cũng phát hiện ra rằng sự phân bố theo mùa của bệnh tay chân miệng ở Selangor (Malaysia) có đỉnh cao lớn trong gió mùa Tây Nam. Một đỉnh nhỏ được quan sát thấy vào cuối năm trong gió mùa Đông Bắc.

Bệnh tay chân miệng có tính bùng phát theo mùa rõ ràng, nằm trong sự giao thoa của mùa xuân và mùa hè, mùa hè và mùa thu và sự dao động theo mùa tăng lên khi vị trí tiến gần đến đường xích đạo. Cuối xuân và mùa thu là thời điểm nền nhiệt có nhiều sự biến động, tiết trời trở nên nóng hơn và lượng mưa tương đối lớn, do đó bệnh tay chân miệng vốn xảy ra quanh năm thường vào mùa tay chân miệng cao điểm vào khoảng thời gian này.

2. Biến động dân số, điều kiện kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến số ca mắc bệnh tay chân miệng

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng giai đoạn cuối xuân và mùa thu là thời điểm trẻ em năng nổ học tập tại trường hợp, đặc biệt đều là thời điểm sau những kỳ nghỉ dài như Tết nguyên đán và nghỉ hè, lượng người di chuyển để quay lại với nhịp độ học tập, sinh sống hàng ngày cao, điều này làm tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh tay chân miệng. [6]

⇒ Tham khảo thêm: Tay chân miệng lây qua đường nào?

Tình hình dịch bệnh tay chân miệng những năm gần đây

Việt Nam là quốc gia Đông Nam Á đã trải qua các đợt bùng phát tay chân miệng lớn theo chu kỳ 2 - 3 năm và có xu hướng tăng cao trong những năm gần đây. Năm 2023, cả nước ghi nhận hơn 180.000 ca mắc, tăng gấp 2,7 lần so với năm 2022, với 31 ca tử vong [7]. Năm 2024, số mắc giảm còn 76.371 ca, tập trung nhiều nhất tại khu vực phía Nam như TP.HCM, Tiền Giang, Đồng Nai, An Giang, Đồng Tháp [8]. Bước sang năm 2026, dịch bùng phát sớm ngay từ đầu năm: chỉ trong 8 tháng, cả nước đã ghi nhận gần 100.000 ca mắc, tăng hơn 2,5 lần so với cùng kỳ năm 2025 [9].

Những sự kiện toàn cầu này chứng minh tính phổ biến và dai dẳng của bệnh tay chân miệng như một thách thức đối với sức khỏe cộng đồng.

Bí quyết ngăn ngừa bệnh tay chân miệng

Phòng ngừa bệnh tay chân miệng không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe bản thân mà còn góp phần tạo nên một môi trường sống an toàn, lành mạnh cho cả cộng đồng. Duy trì thực hiện các thói quen đơn giản sau đây góp phần đẩy lùi bệnh tay chân miệng hiệu quả, bao gồm:

• Thực hành vệ sinh cá nhân đúng cách: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước sạch ít nhất 20 giây, đặc biệt trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, thay tã hoặc chăm sóc trẻ bị bệnh; Nhắc nhở và hướng dẫn trẻ không mút tay, không ngậm đồ chơi hoặc đưa các vật dụng không sạch vào miệng.
• Giữ vệ sinh môi trường sống và đồ dùng cá nhân: Thường xuyên làm sạch và khử khuẩn các vật dụng mà trẻ sử dụng hàng ngày như đồ chơi, cốc uống nước, chén bát, bàn ghế, tay nắm cửa, và các bề mặt xung quanh; Giặt sạch chăn, gối, khăn tắm và quần áo của trẻ để loại bỏ vi khuẩn và virus bám trên bề mặt.
• Đảm bảo chế độ ăn uống hợp vệ sinh: Chỉ cho trẻ ăn thức ăn đã được nấu chín kỹ và uống nước sôi để nguội. Tuyệt đối không cho trẻ ăn thực phẩm không rõ nguồn gốc hoặc chế biến không đảm bảo vệ sinh; Tránh việc mớm thức ăn hoặc dùng chung dụng cụ ăn uống với trẻ để hạn chế nguy cơ lây nhiễm virus.
• Hạn chế tiếp xúc với nguồn bệnh: Nếu trẻ trong gia đình hoặc môi trường xung quanh mắc tay chân miệng, cần thực hiện cách ly trẻ bị bệnh để tránh lây lan; Tránh đưa trẻ đến những nơi đông người hoặc khu vực có nguy cơ cao về dịch bệnh trong mùa dịch.
• Lưu ý khi đi du lịch: Nếu có kế hoạch đi du lịch cùng trẻ nhỏ, phụ huynh nên tìm hiểu về bệnh tay chân miệng ở quốc gia lui tới và hạn chế đi vào những đợt bùng phát cục bộ cũng như chú ý chặt chẽ đến các biện pháp phòng ngừa được khuyến nghị.
• Theo dõi sức khỏe và nhận biết sớm triệu chứng: Quan sát thường xuyên các dấu hiệu như phát ban mụn nước ở tay, chân, miệng; loét miệng; sốt hoặc trẻ biếng ăn; Nếu trẻ có bất kỳ biểu hiện nghi ngờ nào, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Ngoài duy trì thực hiện các thói quen sinh hoạt lành mạnh và vệ sinh sạch sẽ, các chuyên gia khuyến cáo cần chủ động tiêm phòng vắc xin tay chân miệng để phòng ngừa nguy cơ nhiễm Enterovirus 71 (EV71) - loại virus thường gây bệnh tay chân miệng biến chứng nặng nhất, cho trẻ em và người lớn.

Vắc xin tay chân miệng thế hệ mới được nghiên cứu và sản xuất với công nghệ hiện đại bởi Công ty vắc xin và sinh học thuộc Tập đoàn Substipharm Biologics, khuyến nghị tiêm cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi, mang hiệu quả bảo vệ cao đến 96,8%, duy trì miễn dịch lâu dài và tính sinh miễn dịch tốt. Vắc xin phòng tay chân miệng do virus EV71 đã được Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) cấp phép lưu hành ngày 17/3/2026 và VNVC đang chuẩn bị các bước cần thiết để sớm đưa vắc xin về Việt Nam, triển khai tiêm ngừa trên phạm vi toàn quốc.

⇒ Xem chi tiết: Các biện pháp phòng tay chân miệng được khuyến cáo

Bệnh tay chân miệng lưu hành quanh năm trên toàn thế giới, và thường vào mùa tay chân miệng với hai đỉnh dịch ở giai đoạn cuối xuân và mùa thu. Đây là thời điểm khí hậu có nhiều sự biến đổi và các hoạt động kinh tế - xã hội cũng có những chuyển biến lớn, khiến bệnh có nguy cơ lây lan cao và nhanh chóng. Việc nâng cao nhận thức phòng bệnh bằng các thói quen sinh hoạt lành mạnh và tiêm chủng vắc xin cần được ưu tiên hàng đầu, nhằm đảm bảo sức khỏe cho bản thân và cộng đồng.