Người dân trong vùng dịch não mô cầu cần làm gì để phòng bệnh?

Bệnh do não mô cầu diễn tiến rất nhanh, có thể gây tử vong chỉ trong vài giờ, người dân tại khu vực có ca bệnh cần chủ động phòng ngừa bằng tiêm vắc xin đầy đủ, đeo khẩu trang, giữ vệ sinh cá nhân, khử khuẩn môi trường sống, hạn chế tiếp xúc gần, theo dõi sát các dấu hiệu nghi ngờ để đi khám kịp thời và tuân thủ các hướng dẫn dùng kháng sinh dự phòng đúng cách.

Bác sĩ Huỳnh Trần An Khương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC khuyến cáo như trên trong bối cảnh một số địa phương trên toàn quốc ghi nhận rải rác ca mắc bệnh do não mô cầu, trong đó đã có trường hợp tử vong là bé gái 11 tuổi tại Phú Quốc (An Giang) và chỉ 5 ngày sau có 1 ca nghi mắc mới sau khi tiếp xúc gần với bé gái này. Xem thêm thông tin chi tiết tại đây!

Não mô cầu là bệnh do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, lây truyền qua đường hô hấp, chủ yếu thông qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần như nói chuyện, dùng chung vật dụng cá nhân. Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng thường gặp nhất ở trẻ dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên 14 - 20 tuổi và những người sống trong môi trường tập thể, đông người như nhà trẻ, trường học, ký túc xá, chung cư hay doanh trại quân đội.

Ở thể tối cấp, vi khuẩn này tiết ra độc tố cực mạnh phá hủy mạch máu, gây tụt huyết áp và đông máu nội mạch, khiến các cơ quan nội tạng bị tổn thương chỉ trong vòng 24 giờ. Tỷ lệ tử vong do não mô cầu xâm lấn có thể lên tới 10% và những người được cứu sống có nguy cơ để lại di chứng nặng, tàn tật, suy giảm khả năng vận động, giảm thính lực hoặc phải cắt cụt chi lên tới 20%. Tại Việt Nam, não mô cầu cũng là một trong 10 bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ tử vong cao, thuộc nhóm B theo phân loại của Bộ Y tế do khả năng lây lan nhanh. (1)

Trước tình hình bệnh diễn biến phức tạp và tiềm ẩn nguy cơ lây lan cao, việc chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa cần được chú trọng:

1. Thực hiện nghiêm các biện pháp phòng lây nhiễm

Các biện pháp phòng bệnh không đặc hiệu đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế lây lan trong cộng đồng. Người dân sinh sống trong vùng dịch hoặc các khu vực lân cận cần đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc khi có triệu chứng hô hấp; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn; che miệng khi ho, hắt hơi; không dùng chung vật dụng cá nhân như cốc uống nước, bàn chải đánh răng.

Ngoài ra, cần giữ môi trường sống thông thoáng, vệ sinh nhà cửa sạch sẽ, hạn chế tụ tập đông người trong thời điểm có dịch. Với các gia đình có người nghi ngờ mắc bệnh, cần chủ động cách ly và thông báo cho cơ sở y tế để được hướng dẫn xử lý.

2. Tuân thủ hướng dẫn dùng kháng sinh dự phòng

Đối với những người đã tiếp xúc gần (F1) với ca bệnh não mô cầu được xác định, các cơ quan y tế khuyến cáo cần dùng kháng sinh bán dự phòng càng sớm càng tốt, đồng thời kết hợp theo dõi sức khỏe và hạn chế tiếp xúc trong thời gian nguy cơ. Thời điểm sử dụng thuốc hiệu quả nhất là trong vòng 24 giờ kể từ khi ca bệnh được chẩn đoán, nhằm giảm tối đa khả năng vi khuẩn xâm nhập và gây bệnh.

Các thuốc dự phòng thường được chỉ định gồm Rifampicin, Ciprofloxacin hoặc Azithromycin, tùy theo độ tuổi, tình trạng sức khỏe và các yếu tố đặc thù như phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú. Việc lựa chọn thuốc và liều dùng cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ, không tự ý sử dụng.

Cụ thể, người lớn và trẻ từ 12 tuổi trở lên có thể dùng một liều duy nhất Ciprofloxacin 500mg hoặc Rifampicin 600mg, uống 2 lần/ngày trong vòng 2 ngày (600mg/lần x 2 lần/ngày x 2 ngày). Trẻ dưới 12 tuổi thường được chỉ định Azithromycin 10 mg/kg cân nặng (liều duy nhất) hoặc Rifampicin 5 - 10 mg/kg, ngày uống 2 lần. Với phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú, Azithromycin 500mg liều duy nhất là lựa chọn phù hợp và an toàn hơn theo hướng dẫn chuyên môn.

Bên cạnh việc dùng thuốc, người tiếp xúc F1 cần chủ động thực hiện các biện pháp cách ly và theo dõi sức khỏe tại nhà trong ít nhất 7 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối cùng với ca bệnh. Trong thời gian này, cần hạn chế tiếp xúc gần với người khác, đặc biệt là trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền; đeo khẩu trang khi cần tiếp xúc; theo dõi các dấu hiệu nghi ngờ như sốt, đau đầu, cứng cổ, buồn nôn, nổi ban xuất huyết; đến ngay cơ sở y tế nếu xuất hiện triệu chứng bất thường.

“Thuốc dự phòng sẽ được cấp phát và hướng dẫn sử dụng tại các cơ sở y tế như trạm y tế, phòng khám hoặc bệnh viện. Người dân cần chủ động liên hệ để được đánh giá nguy cơ, cấp thuốc đúng và hướng dẫn theo dõi an toàn”, Bác sĩ An Khương chia sẻ.

Đồng thời, người dân trong khu vực dịch tễ cần theo dõi sát các triệu chứng nghi ngờ. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như sốt nhẹ hoặc cao kèm mệt mỏi, đau đầu, đau rát họng, buồn nôn, nôn hoặc ban xuất huyết trên da, cần lập tức nghĩ đến khả năng nhiễm não mô cầu, đồng thời dùng kháng sinh theo chỉ định và đến cơ sở y tế gần nhất.

3. Tiêm chủng vắc xin dự phòng chủ động càng sớm càng tốt

Bên cạnh các biện pháp vệ sinh và dự phòng kháng sinh, tiêm vắc xin vẫn là cách hiệu quả nhất để chủ động phòng bệnh não mô cầu. Vi khuẩn này có khoảng 13 tuýp huyết thanh, trong đó có 5 nhóm nguy hiểm và phổ biến nhất là A, B, C, Y và W. Hiện đã có vắc xin phòng đầy đủ các tuýp huyết thanh này, gồm:

Danh mục vắc xin phòng não mô cầu

Bác sĩ An Khương cho biết, mỗi người cần tiêm đúng và đủ ít nhất hai loại vắc xin để phòng ngừa đầy đủ 5 nhóm huyết thanh vi khuẩn não mô cầu. Vì mỗi loại vắc xin chỉ tạo miễn dịch đối với các nhóm huyết thanh có trong thành phần vắc xin, không có tác dụng miễn dịch chéo giữa các nhóm.

Hệ thống Tiêm chủng VNVC là đơn vị tiêm chủng dịch vụ cung cấp đầy đủ các loại vắc xin não mô cầu thế hệ mới cho trẻ em và người lớn. Tại VNVC, vắc xin luôn được duy trì nguồn cung ổn định, nhập khẩu chính hãng và bảo quản đạt chuẩn GSP quốc tế. Đồng thời, VNVC xây dựng phác đồ tiêm chủng khoa học, phù hợp với từng độ tuổi và nhóm đối tượng, giúp người dân tiếp cận giải pháp phòng bệnh toàn diện, an toàn và kịp thời.

Nếu có bất kỳ thắc mắc liên quan đến vắc xin, Quý khách có thể liên hệ trực tiếp với VNVC theo thông tin sau:

• Hotline: 028 7102 6595;
• Fanpage: VNVC – Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Xem thêm những thông tin tiêm chủng hữu ích từ kênh Tik Tok: https://www.tiktok.com/@vnvc.vn;
• Tra cứu trung tâm tiêm chủng VNVC gần nhất tại đây;
• Để đặt mua vắc xin và tham khảo các sản phẩm vắc xin, Quý khách vui lòng truy cập: https://vax.vnvc.vn/vaccine;
• Đặt mua các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng chính hãng, chất lượng cao từ các thương hiệu uy tín hàng đầu quốc tế như Nestlé Health Science (Thụy Sĩ), Asahi - Wakodo (Nhật Bản), ECO Green (sản xuất tại Mỹ) với giá ưu đãi tại VNVC SHOP TẠI ĐÂY.

Người dân trong vùng dịch cần phối hợp chặt chẽ các biện pháp vệ sinh, khử khuẩn, dự phòng kháng sinh khi tiếp xúc gần và chủ động tiêm chủng đầy đủ để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng trước nguy cơ bùng phát bệnh não mô cầu, Bác sĩ An Khương nhấn mạnh.