Tiêm một loại vắc xin phòng não mô cầu được không?

Chỉ tiêm một loại vắc xin não mô cầu là chưa đủ để bảo vệ toàn diện, mỗi loại vắc xin chỉ phòng được một hoặc một số nhóm huyết thanh nhất định, không tạo miễn dịch chéo cho các nhóm còn lại. Để tối đa hoá hiệu quả phòng ngừa, giảm nguy cơ mắc bệnh nặng và tử vong, người dân cần tiêm kết hợp đầy đủ các nhóm A, B, C, Y, W-135 theo khuyến cáo y tế.

Thời gian gần đây, bệnh não mô cầu tại Việt Nam diễn biến đáng lo ngại khi liên tiếp ghi nhận ca mắc, trong đó đã có trường hợp tử vong. Tại Phú Quốc (An Giang), một bé gái 11 tuổi tử vong ngày 16/3 do não mô cầu nhóm B sau diễn tiến cực nhanh từ các triệu chứng nhẹ như sốt, đau đầu đến suy hô hấp nặng. Ngay sau đó, một học sinh cùng lớp, thuộc nhóm 36 người tiếp xúc gần đã tiếp tục xuất hiện triệu chứng nghi mắc bệnh, đồng thời tiếp tục tiếp xúc với 45 người. Trước đó, tại Lâm Đồng, một học sinh 14 tuổi mắc viêm màng não do não mô cầu với tới 69 người tiếp xúc gần.

Những diễn biến liên tiếp tại nhiều địa phương cho thấy não mô cầu không chỉ nguy hiểm ở tốc độ tiến triển nhanh mà còn ở khả năng âm thầm lây lan trong giai đoạn đầu với triệu chứng không điển hình. Đây cũng chính là lý do các chuyên gia y tế nhấn mạnh vai trò quan trọng của tiêm chủng vắc xin chủ động, đầy đủ và đúng phác đồ khuyến cáo nhằm giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh nặng và tử vong.

Tuy nhiên, không phải cứ tiêm một loại vắc xin là đã được bảo vệ hoàn toàn. Theo BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) được phân thành nhiều nhóm huyết thanh khác nhau, trong đó phổ biến và nguy hiểm nhất là A, B, C, Y và W. Mỗi nhóm có cấu trúc kháng nguyên riêng biệt, vì vậy các loại vắc xin hiện nay được thiết kế để phòng từng nhóm hoặc một số nhóm cụ thể và chúng không tạo miễn dịch chéo cho nhau.

Điều này đồng nghĩa với việc miễn dịch tạo ra từ một loại vắc xin chỉ có tác dụng bảo vệ đối với nhóm huyết thanh tương ứng, trong khi cơ thể vẫn chưa được bảo vệ trước các nhóm còn lại. Ví dụ, nếu chỉ tiêm vắc xin phòng não mô cầu nhóm B, cơ thể vẫn chưa có khả năng bảo vệ trước các nhóm A, C, Y, W, vốn cũng là những nguyên nhân gây bệnh nặng và tử vong. Ngược lại, nếu chỉ tiêm vắc xin nhóm A, C, Y, W, người tiêm vẫn có nguy cơ mắc bệnh do nhóm B. Khoảng trống này được gọi là “khoảng trống miễn dịch”, chính là yếu tố khiến nhiều người dù đã tiêm phòng vẫn có thể mắc bệnh nếu tiếp xúc với chủng vi khuẩn khác.

Theo khuyến cáo chuyên môn, để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu, người dân cần tiêm kết hợp các vắc xin bao phủ đầy đủ các nhóm huyết thanh quan trọng. Cụ thể, nhóm A, C, Y, W có thể phòng ngừa bằng các vắc xin tứ giá thế hệ mới như MenQuadfi hoặc Nimenrix (có thể tiêm từ sớm cho trẻ nhỏ từ 6 tuần tuổi trở lên và không giới hạn tuổi ở người lớn) hoặc Menactra (tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi trở lên và người lớn đến 55 tuổi). Trong khi đó, nhóm B vốn có đặc tính phức tạp và đa dạng di truyền, cần được phòng bằng vắc xin chuyên biệt như Bexsero.

Đáng chú ý, nhóm huyết thanh B của vi khuẩn não mô cầu có hơn 8.000 biến thể về mặt di truyền, khiến việc phòng ngừa trở nên khó khăn hơn. Các vắc xin thế hệ mới như Bexsero được phát triển với nhiều thành phần kháng nguyên, cho phép tạo đáp ứng miễn dịch rộng hơn, tăng khả năng bao phủ nhiều chủng vi khuẩn lưu hành. Trong khi đó, một số vắc xin thế hệ trước chỉ chứa một thành phần kháng nguyên nên phạm vi bảo vệ có thể hạn chế hơn.

Với những người đã từng tiêm vắc xin phòng nhóm B, C trước đây, việc bổ sung vắc xin nhóm B thế hệ mới là cần thiết để mở rộng khả năng bảo vệ.

Tiêm một loại vắc xin não mô cầu chỉ bảo vệ được tuýp huyết thanh trong vắc xin và không có miễn dịch chéo với các tuýp còn lại. Do đó, cần tiêm đầy đủ các vắc xin phòng não mô cầu để mở rộng bảo vệ.

Đối với việc tiêm phối hợp nhiều loại vắc xin não mô cầu, các chuyên gia khuyến cáo nên thực hiện theo lịch trình phù hợp để đảm bảo hiệu quả miễn dịch tối ưu:

Bên cạnh việc tiêm đúng và đủ nhóm, yếu tố thời điểm cũng đặc biệt quan trọng. Bác sĩ Chính nhấn mạnh người dân không nên chờ đến khi có dịch hoặc có ca bệnh trong cộng đồng mới đi tiêm, bởi khi đó nguy cơ phơi nhiễm đã tăng cao, trong khi cơ thể cần thời gian để tạo kháng thể sau tiêm. Đồng thời, việc tuân thủ đầy đủ lịch tiêm theo khuyến cáo là điều kiện tiên quyết để đạt hiệu quả miễn dịch bền vững.

Tại Việt Nam, Hệ thống Tiêm chủng VNVC với gần 260 trung tâm trên toàn quốc là một trong những đơn vị tiên phong triển khai đầy đủ các loại vắc xin phòng não mô cầu. Hệ thống duy trì nguồn cung ổn định, vắc xin được nhập khẩu chính hãng và bảo quản theo tiêu chuẩn quốc tế. Đồng thời, VNVC xây dựng các phác đồ tiêm chủng phù hợp cho từng nhóm đối tượng, giúp người dân tiếp cận giải pháp phòng bệnh toàn diện, thuận tiện và kịp thời.

Để được tư vấn về tiêm vắc xin hoặc đặt mua vắc xin tại VNVC, Quý khách hàng có thể liên hệ theo các cách sau:

• Hotline: 028 7102 6595;
• Fanpage: VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Tìm trung tâm VNVC gần nhất TẠI ĐÂY;
• Để đặt mua vắc xin và tham khảo các sản phẩm vắc xin, quý Khách vui lòng truy cập: vax.vnvc.vn;
• Đặt mua các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng chính hãng, chất lượng cao từ các thương hiệu uy tín hàng đầu quốc tế như Nestlé Health Science (Thụy Sĩ), Asahi - Wakodo (Nhật Bản), Ecogreen (sản xuất tại Mỹ) với giá ưu đãi tại VNVC SHOP TẠI ĐÂY.

VNVC hiện có đầy đủ, số lượng lớn vắc xin phòng bệnh não mô cầu cho trẻ em và người lớn, đảm bảo tiêm an toàn, chuyên nghiệp.

Trong bối cảnh bệnh não mô cầu vẫn có xu hướng gia tăng, người dân cần chủ động tiêm vắc xin sớm, tiêm đầy đủ và tiêm phối hợp theo đúng chỉ định của bác sĩ, không nên chờ đến khi có dịch mới thực hiện. Việc này giúp cơ thể xây dựng miễn dịch tối ưu, đồng thời góp phần phòng bệnh chủ động trong cộng đồng. Đặc biệt, tại môi trường học đường và các không gian sinh hoạt tập thể, việc chủ động tạo miễn dịch đầy đủ được xem là giải pháp bền vững, giúp bảo vệ hiệu quả sức khỏe cho trẻ em và thanh thiếu niên.

 

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ