Quên lịch tiêm chủng là nguyên nhân khiến nguy cơ mắc bệnh tăng

Thất lạc hồ sơ, quên lịch tiêm hoặc bỏ sót các mũi nhắc là những nguyên nhân phổ biến khiến nhiều trẻ em và người lớn không hoàn thành đầy đủ phác đồ tiêm chủng, làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh và bùng phát dịch trong cộng đồng. 

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và UNICEF, hiện vẫn còn khoảng 14,3 triệu trẻ em trên toàn cầu chưa được tiêm chủng đầy đủ, trong khi tỷ lệ tiêm phòng ở người trưởng thành còn thấp, đặc biệt ở các nhóm nguy cơ cao như phụ nữ chuẩn bị và mang thai, người cao tuổi, người có bệnh nền… Thực tế này cho thấy, việc quên lịch tiêm không còn là vấn đề cá nhân, mà đã trở thành một thách thức lớn đối với y tế dự phòng.

Bác sĩ Phan Nguyễn Trường Giang, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết việc tiêm chủng không đầy đủ không chỉ xảy ra ở nhóm dân cư khó tiếp cận dịch vụ y tế, mà còn phổ biến ngay cả tại các đô thị lớn, nơi hệ thống tiêm chủng đã phát triển.

Nguyên nhân hàng đầu là thất lạc hồ sơ và không nắm rõ lịch sử tiêm chủng. Việc lưu trữ hồ sơ dưới dạng sổ giấy hoặc phiếu tiêm tiềm ẩn nguy cơ hư hỏng, bỏ quên theo thời gian, khiến phụ huynh khó nhớ chính xác các mũi trẻ đã tiêm; trong khi người trưởng thành hầu như không còn lưu giữ hồ sơ tiêm chủng từ thời thơ ấu. Khi thông tin không đầy đủ, việc tiếp tục tiêm đúng và đủ lịch trở nên khó khăn, dẫn đến tình trạng trì hoãn hoặc bỏ sót mũi tiêm.

Đáng lo ngại hơn, nhiều mũi tiêm nhắc ở các mốc tuổi quan trọng thường bị bỏ qua, đặc biệt ở trẻ lớn, thanh thiếu niên và người trưởng thành. Khi trẻ đã qua giai đoạn sơ sinh, việc theo dõi tiêm chủng thường lỏng lẻo hơn, trong khi miễn dịch từ vắc xin có thể suy giảm theo thời gian nếu không được nhắc lại đúng lịch.

Bên cạnh đó, lịch tiêm chủng phức tạp và khó theo dõi cũng là một trong những nguyên nhân chính khiến nhiều mũi vắc xin bị bỏ lỡ. Trong những năm đầu đời, trẻ cần tiêm phòng tới 16 bệnh truyền nhiễm khác nhau, với nhiều mũi cơ bản và mũi nhắc cách nhau từ vài tháng đến vài năm. Lịch tiêm dày, chồng chéo, trong khi nhịp sống hiện đại bận rộn khiến phụ huynh dễ quên hoặc nhầm lịch hẹn, đặc biệt khi không có hệ thống nhắc lịch rõ ràng.  Với người trưởng thành, các mũi nhắc lại cách nhau nhiều năm càng dễ bị bỏ quên trong guồng quay công việc và cuộc sống, từ đó hình thành “khoảng trống miễn dịch” kéo dài. (1)

“Việc không tiêm đủ liều hoặc bỏ mũi nhắc làm giảm hiệu quả bảo vệ của vắc xin, khiến nguy cơ mắc bệnh, biến chứng nặng và lây lan trong cộng đồng gia tăng, đặc biệt khi dịch bệnh quay trở lại”, Bác sĩ Trường Giang nhấn mạnh.

Trước thực trạng này, WHO khuyến nghị triển khai hồ sơ tiêm chủng điện tử như một giải pháp then chốt giúp nâng cao tỷ lệ tiêm đầy đủ và bền vững. Tại Việt Nam, thực hiện Nghị quyết 72 về chuyển đổi số y tế, từ ngày 1/1/2026, VNVC chính thức triển khai Sổ tiêm chủng điện tử, lưu trữ và quản lý toàn bộ lịch sử tiêm chủng trên nền tảng số, giúp người dân dễ theo dõi, được nhắc lịch tự động và hạn chế tối đa tình trạng quên lịch, trễ lịch hay thất lạc hồ sơ.

Sổ tiêm chủng điện tử được xem là giải pháp trực tiếp giúp tháo gỡ các nguyên nhân hàng đầu khiến nhiều mũi vắc xin bị bỏ lỡ. Thay vì phụ thuộc vào sổ giấy dễ thất lạc và trí nhớ cá nhân, toàn bộ lịch sử tiêm chủng được lưu trữ số hóa, đầy đủ và lâu dài, giúp gia đình luôn biết rõ đã tiêm những mũi nào, còn thiếu mũi nào, ở mốc tuổi nào.

Hệ thống nhắc lịch tiêm tự động, cá nhân hóa theo độ tuổi và phác đồ từng loại vắc xin giúp hạn chế tối đa tình trạng quên lịch, trễ lịch hoặc nhầm mũi, đặc biệt trong giai đoạn trẻ phải tiêm nhiều mũi liên tiếp và các mũi nhắc cách nhau nhiều năm ở người lớn. Nhờ đó, phụ huynh và người trưởng thành có thể chủ động sắp xếp thời gian tiêm phù hợp với nhịp sống bận rộn.

Sổ tiêm chủng điện tử còn giúp phát hiện sớm “khoảng trống miễn dịch” thông qua việc đối chiếu lịch sử tiêm với khuyến cáo y tế, từ đó gợi ý mũi tiêm cần bổ sung theo từng nhóm tuổi và yếu tố nguy cơ. Việc dễ dàng tra cứu hồ sơ tiêm chủng mọi lúc, mọi nơi cũng hỗ trợ hiệu quả cho khám chữa bệnh, nhập học, đi làm hoặc di chuyển, thay vì phụ thuộc vào giấy tờ rời rạc.

Quan trọng hơn, khi dữ liệu tiêm chủng được quản lý đồng bộ và khoa học, người dân có xu hướng duy trì thói quen tiêm đầy đủ, đúng lịch, góp phần thu hẹp khoảng trống miễn dịch, giảm nguy cơ mắc bệnh và bùng phát dịch trong cộng đồng. Sổ tiêm chủng điện tử vì vậy không chỉ là công cụ tiện ích cá nhân, mà còn là giải pháp y tế dự phòng có ý nghĩa lâu dài đối với sức khỏe cộng đồng.

Trước bối cảnh dịch bệnh vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ và “khoảng trống miễn dịch” còn hiện hữu ở cả trẻ em lẫn người lớn, Bác sĩ Trường Giang khuyến nghị mỗi gia đình cần chủ động hơn trong quản lý lịch tiêm chủng. Việc tải và sử dụng VNVC Mobile App, đồng thời kích hoạt Sổ tiêm chủng điện tử, giúp người dân theo dõi đầy đủ lịch sử tiêm chủng trọn đời, nhận nhắc lịch tự động và kịp thời bổ sung các mũi còn thiếu theo khuyến cáo y tế. Đây không chỉ là công cụ thuận tiện cho từng cá nhân, mà còn là giải pháp thiết thực góp phần nâng cao tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ, giảm nguy cơ bùng phát dịch bệnh và xây dựng lá chắn miễn dịch bền vững cho cộng đồng.

• Tải ứng dụng VNVC Mobile App, liên kết hồ sơ tiêm chủng điện tử cho bản thân và gia đình ngay tại đây!
• Xem hướng dẫn cài đặt và sử dụng VNVC Mobile App tại đây!

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ