Việt Nam lần đầu tiên có vắc xin cúm công nghệ mới dạng xịt, ra mắt và triển khai sử dụng duy nhất tại VNVC

Ngày 28/10/2026, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC chính thức ra mắt và triển khai vắc xin cúm công nghệ mới dạng xịt của Tập đoàn dược phẩm AstraZeneca (Anh). Đây là bước tiến công nghệ đột phá khi sử dụng phương thức mới để đưa vắc xin vào cơ thể bằng thao tác đơn giản, thuận tiện, hiệu quả cao. Đặc biệt, lần đầu tiên tại Việt Nam, VNVC đã mang đến cho trẻ em từ 2 đến dưới 18 tuổi thêm lựa chọn một phương pháp phòng cúm công nghệ hiện đại và “dễ chịu”.

Hơn 5 năm sau dấu ấn hợp tác lịch sử giữa Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC và Tập đoàn dược phẩm hàng đầu thế giới AstraZeneca với hợp đồng nghiên cứu và đặt mua 30 triệu liều vắc xin Covid-19 đầu tiên và duy nhất cho Việt Nam, VNVC và AstraZeneca tiếp tục ghi dấu ấn quan trọng khi lần đầu tiên chính thức ra mắt và đưa vào phục vụ người dân Việt Nam vắc xin cúm công nghệ mới dạng xịt có tên FluMist, giúp trẻ em Việt Nam có thêm một phương thức phòng bệnh cúm đơn giản, hiệu quả và “dễ chịu” khi sử dụng xịt qua đường mũi.

FluMist nổi bật với phương thức sử dụng không cần kim tiêm và cơ chế kích thích “ba lớp đáp ứng miễn dịch” bổ trợ nhau, gồm miễn dịch tại niêm mạc mũi họng, miễn dịch toàn thân và miễn dịch tế bào, giúp cơ thể chủ động nhận diện và chống lại virus cúm hiệu quả.

Vắc xin cúm công nghệ hiện đại cho người “sợ kim tiêm”

BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Chuyên môn Y khoa Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, cho biết FluMist là vắc xin cúm công nghệ mới dạng xịt mũi, đánh dấu bước tiến trong phát triển các giải pháp phòng cúm không cần kim tiêm. Vắc xin có hơn 20 năm giám sát an toàn trên thế giới. Đến nay, FluMist đã được triển khai tại hơn 34 quốc gia và vùng lãnh thổ, với hơn 200 triệu liều được phân phối trên toàn cầu.

FluMist là vắc xin cúm sống giảm độc lực, giúp phòng ba chủng virus cúm gồm A/H1N1, A/H3N2 và B/Victoria. Trẻ từ 2 đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm vắc xin cúm cần sử dụng 2 liều, cách nhau ít nhất 4 tuần; trẻ đã có tiền sử tiêm phòng cúm có thể sử dụng 1 liều tùy theo lịch sử tiêm chủng. Trẻ từ 9 đến dưới 18 tuổi sử dụng 1 liều. Vắc xin cần được sử dụng hằng năm để duy trì khả năng bảo vệ trước khả năng liên tục biến đổi thành phần kháng nguyên của virus cúm.

“Không chỉ khác biệt về phương thức sử dụng không cần kim tiêm, FluMist còn có khả năng kích thích đáp ứng miễn dịch theo ba cơ chế bổ trợ nhau, có thể ví như “miễn dịch 3 lớp”, gồm miễn dịch niêm mạc mũi họng, góp phần bảo vệ cơ thể ngay tại cửa ngõ virus cúm thường xâm nhập; miễn dịch toàn thân, tạo kháng thể chống lại virus; và miễn dịch tế bào, giúp nhận diện và loại bỏ các tế bào nhiễm virus. Theo dữ liệu nghiên cứu, vắc xin ghi nhận hiệu quả phòng cúm lên đến 88% đối với các chủng virus tương đồng với chủng trong vắc xin”, BS.CKI Bạch Thị Chính cho biết.

Mặc dù rất thuận tiện, dễ chịu với người sử dụng nhưng vắc xin cúm công nghệ mới “dạng xịt” lại đòi hỏi khắt khe về công nghệ sản xuất, bảo quản âm sâu và đặc biệt là quy trình nghiêm ngặt trong bảo quản trong dây chuyền lạnh khác biệt với các vắc xin thông thường cũng như quy trình sử dụng cần kiểm soát chặt chẽ.

Vắc xin cần được bảo quản ở nhiệt độ âm sâu từ -20 đến -30 độ C. Trước khi sử dụng, vắc xin phải được rã đông theo quy trình nghiêm ngặt, sau đó bảo quản ở nhiệt độ 2 - 8 độ C trong thời hạn tối đa 15 tuần theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Quy trình này đòi hỏi hạ tầng kho lạnh âm sâu chuyên biệt, hệ thống giám sát nhiệt độ liên tục cùng năng lực điều phối, phân phối và quản lý thời hạn sử dụng chặt chẽ, nhằm đảm bảo chất lượng trong toàn bộ quá trình bảo quản, vận chuyển và sử dụng.

Với lợi thế về hệ thống kho lạnh bảo quản vắc xin quy mô lớn và chuyên nghiệp bậc nhất tại Việt Nam, VNVC cũng đồng thời là hệ thống tiêm chủng vắc xin duy nhất tại Việt Nam có hệ thống kho lạnh âm sâu và kho lạnh bảo quản vắc xin đạt chuẩn quốc tế, hệ thống dây chuyền lạnh, vận chuyển, cung ứng vắc xin chuyên nghiệp. Giá trị khác biệt này đã giúp VNVC tiếp tục “lọt vào mắt xanh” của Tập đoàn dược phẩm hàng đầu thế giới AstraZeneca để tiên phong đưa vắc xin cúm công nghệ mới này về Việt Nam.

Với hệ thống kho lạnh âm sâu lớn tại Việt Nam, có thể bảo quản cùng lúc hàng triệu liều vắc xin ở cùng một thời điểm, hạ tầng bảo quản vắc xin theo chuẩn quốc tế cùng kinh nghiệm triển khai nhiều vắc xin thế hệ mới, VNVC được AstraZeneca lựa chọn là đối tác duy nhất tại Việt Nam triển khai sử dụng vắc xin cúm FluMist.

BS.CKI Bạch Thị Chính lưu ý, vắc xin cúm FluMist mang đến thêm lựa chọn phòng cúm cho trẻ em, bên cạnh các vắc xin cúm dạng tiêm đang được sử dụng rộng rãi tại Việt Nam. Trẻ nhỏ thường xuyên tiếp xúc gần với bạn bè ở trường học, nhà trẻ nên dễ mắc cúm và có thể mang virus về lây cho ông bà, cha mẹ, đặc biệt là người cao tuổi, người có bệnh nền. Vì vậy, chủ động phòng cúm cho trẻ không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe của chính các em mà còn góp phần giảm nguy cơ lây lan virus, bảo vệ những người thân trong gia đình và cộng đồng.

Điển hình tại Vương quốc Anh, trong mùa cúm 2014 - 2015, các khu vực thí điểm tiêm chủng cho trẻ bằng vắc xin cúm dạng xịt mũi ghi nhận mức giảm khoảng 74% lượt khám cấp cứu do bệnh hô hấp, 94% lượt khám do bệnh giống cúm và 93% số ca nhập viện có xác nhận mắc cúm ở trẻ 5 - 10 tuổi so với khu vực đối chứng (những khu vực không sử dụng vắc xin cúm dạng xịt mũi). Đáng chú ý, tỷ lệ khám bệnh tại phòng khám đa khoa đối với bệnh giống cúm ở người lớn cũng giảm 59%, so với các khu vực không thí điểm, cho thấy lợi ích tiềm năng của việc chủng ngừa cúm cho trẻ em đối với sức khỏe cộng đồng.

Khi tỷ lệ chấp thuận sử dụng vắc xin cúm trong cộng đồng được cải thiện nhờ tính dễ tiếp cận, chủng ngừa thoải mái, không đau; số lượng trẻ được chủng ngừa tăng lên, nguy cơ mắc cúm và lây truyền virus trong gia đình, trường học có thể giảm thiểu đáng kể; góp phần hạn chế nguồn lây từ trẻ sang người thân, đặc biệt là người cao tuổi và người có bệnh nền, là những nhóm có nguy cơ cao diễn tiến nặng khi mắc cúm.

Ông Atul Tandon, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc AstraZeneca Việt Nam, chia sẻ những tiến bộ trong khoa học không chỉ được đo bằng các đột phá công nghệ mà còn bằng khả năng đưa các tiến bộ đó đến gần hơn với người dân. Việc giới thiệu vắc xin phòng cúm dạng xịt phun sương qua đường mũi đến người dân Việt Nam đánh dấu thêm một bước tiến trong nỗ lực mở rộng các lựa chọn phòng ngừa cúm mùa dựa trên bằng chứng khoa học.

“Tại AstraZeneca, chúng tôi tin rằng phòng bệnh là nền tảng của một hệ thống y tế bền vững. Thông qua hợp tác cùng VNVC, chúng tôi mong muốn hỗ trợ người dân tiếp cận thuận lợi hơn với các giải pháp phòng ngừa phù hợp, đồng thời thúc đẩy đối thoại khoa học và nâng cao nhận thức về vai trò của tiêm chủng trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng”, ông Atul Tandon nói.

Nhiều phụ huynh đưa con đến VNVC trải nghiệm vắc xin cúm dạng xịt công nghệ mới

Ngay khi VNVC triển khai vắc xin cúm dạng xịt mũi FluMist, sáng ngày 28/10/2026, nhiều phụ huynh đã quan tâm, đưa con đến các trung tâm tiêm chủng VNVC trên toàn quốc để được tư vấn và sử dụng phương thức chủng ngừa mới. Đặc biệt, các gia đình có trẻ sợ kim tiêm, thường xuyên lo lắng hoặc khóc khi tiêm chủng đánh giá cao lựa chọn phòng cúm không cần kim tiêm này.

Đưa con trai 7 tuổi đến Trung tâm Tiêm chủng VNVC Hoàng Văn Thụ, TP.HCM chủng ngừa vắc xin cúm dạng xịt, chị Nguyễn Thị Như Ngọc (35 tuổi, phường Tân Sơn) cho biết mỗi lần tiêm, chị phải động viên tinh thần con rất nhiều. Tuy nhiên, mỗi lần vào tiêm bé vẫn có tâm lý căng thẳng, đôi lúc không hợp tác khiến quá trình tiêm chủng mất thời gian hơn. Nay biết VNVC triển khai vắc xin công nghệ mới, chỉ cần xịt vào mũi, không cần tiêm nên chị không đắn đo mà cho con chủng ngừa ngay.

“Ở trường học của bé đang có nhiều ca mắc cúm, bệnh này lại lây rất nhanh nên tôi muốn phòng ngừa sớm cho con. Thật may mắn là hôm nay vừa hay đến lịch tiêm nhắc lại vắc xin cúm hàng năm. Trước đây, cứ đến lịch tiêm vắc xin là hai mẹ con đều cùng chuẩn bị tâm lý, nay với vắc xin mới tôi thấy việc phòng bệnh nhẹ nhàng hơn rất nhiều”, chị Ngọc chia sẻ.

Đưa hai con trong độ tuổi tiểu học đến VNVC Long Biên, anh Thanh Tùng, 34 tuổi, Hà Nội chia sẻ mỗi lần chủng ngừa cho cả hai bé, gia đình thường phải chuẩn bị tâm lý từ trước, nhất là khi một bé sợ tiêm khiến bé còn lại cũng lo lắng theo. “Nhà có hai con sợ kim tiêm nên mỗi lần đưa các bé đi tiêm cũng khá vất vả. Nghe có vắc xin cúm dạng xịt mũi, tôi muốn tìm hiểu ngay. Các con được bác sĩ hướng dẫn, chỉ cần thở bình thường khi xịt nên quá trình thực hiện nhẹ nhàng và dễ chịu hơn rất nhiều”, anh Tùng chia sẻ.

Cúm mùa là bệnh truyền nhiễm đường hô hấp phổ biến, dễ lây lan trong trường học, nhà trẻ và môi trường sinh hoạt tập thể. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm thế giới ước tính có khoảng một tỷ ca cúm mùa, trong đó 3 - 5 triệu ca bệnh nặng. Một nghiên cứu quốc tế ước tính năm 2018 có khoảng 109,5 triệu đợt mắc cúm ở trẻ dưới 5 tuổi, với khoảng 870.000 trường hợp nhập viện do nhiễm trùng hô hấp dưới cấp tính liên quan đến cúm.

Tại Việt Nam, cúm và các bệnh hô hấp đang gia tăng tại nhiều địa phương, khiến số trẻ đến khám và nhập viện tăng cao. Đầu tháng 10, Bệnh viện Nhi đồng 2 (TP.HCM) ghi nhận trung bình hơn 2.300 lượt khám hô hấp mỗi ngày; tại Bệnh viện Nhi đồng 1, bệnh hô hấp chiếm khoảng 70% tổng lượt khám. Các tác nhân gây bệnh chủ yếu là cúm mùa, adenovirus, RSV… Tại Hà Nội, số ca cúm A tại Bệnh viện Nhi Trung ương tăng cao, một số trường hợp diễn biến nặng với các biến chứng như viêm phổi, suy hô hấp.

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC), trong một tuần giữa tháng 10, thành phố ghi nhận 34.664 ca viêm đường hô hấp cấp, tăng hơn 64% so với mức trung bình bốn tuần trước đó. Trong các mẫu xét nghiệm dương tính với cúm, virus A/H1N1 chiếm gần 77%.

Theo Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP.HCM, cúm mùa không phải bệnh hô hấp thông thường và có thể gây biến chứng nghiêm trọng, kể cả ở trẻ khỏe mạnh. Ngoài viêm phổi, suy hô hấp, cúm có thể gây biến chứng thần kinh như viêm não, rối loạn ý thức, hôn mê; viêm cơ tim hoặc bội nhiễm vi khuẩn dẫn đến nhiễm trùng huyết, sốc, suy đa cơ quan và tử vong. Một số trường hợp sống sót sau biến chứng nặng có thể phải đối mặt với di chứng lâu dài về vận động, trí nhớ và nhận thức.

Ở trẻ em, những triệu chứng ban đầu như sốt, ho, sổ mũi, mệt mỏi dễ khiến phụ huynh nhầm lẫn với cảm lạnh thông thường, không kịp thời nhận biết dấu hiệu chuyển nặng. Trẻ cũng có thể lây truyền virus trong gia đình, trường học và cộng đồng, làm tăng nguy cơ lây nhiễm cho người thân, đặc biệt là người cao tuổi và người có bệnh nền, nhóm có nguy cơ cao diễn tiến nặng khi mắc cúm.

Hiện nay, nhận thức rõ gánh nặng bệnh tật mà virus cúm gây ra, nhiều quốc gia trên thế giới đã đưa tiêm phòng vắc xin cúm hằng năm là một phần quan trọng trong chiến lược bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Bác sĩ Khanh nhận định vắc xin cúm dạng xịt mũi bổ sung lựa chọn dự phòng cho trẻ, nhất là những trẻ sợ kim tiêm, tạo thuận lợi để phụ huynh chủ động phòng cúm cho trẻ mỗi năm. “Dù sử dụng hình thức nào, chủ động phòng cúm hằng năm vẫn cần thiết để giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng liên quan”, Bác sĩ Khanh lưu ý.

Việc đưa vắc xin cúm dạng xịt mũi về Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong của VNVC trong hợp tác với các tập đoàn dược phẩm hàng đầu thế giới, sớm tiếp cận và đưa những thành tựu y học dự phòng tiên tiến đến với người dân. Trước đó, VNVC đã tiên phong đưa về Việt Nam gần 25 loại vắc xin và sinh phẩm mới, thế hệ mới như vắc xin phòng bệnh tay chân miệng, sốt xuất huyết, phế cầu, não mô cầu, zona thần kinh và bệnh do virus hợp bào hô hấp (RSV)..., góp phần mở rộng cơ hội phòng ngừa nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Theo các chuyên gia của AstraZeneca, dù có phương thức sử dụng hiện đại, thuận tiện và không cần kim tiêm, FluMist vẫn phải được sử dụng bởi nhân viên y tế hoặc dưới sự giám sát của nhân viên y tế có chuyên môn, tuân thủ đầy đủ quy trình khám sàng lọc, chỉ định và các quy định về an toàn tiêm chủng.

Với mạng lưới gần 300 trung tâm tại 31 tỉnh, thành phố cùng đội ngũ hơn 12.000 bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC có lợi thế về độ bao phủ và triển khai vắc xin hầu khắp trên toàn quốc. Hệ thống cơ sở vật chất hiện đại, quy mô lớn cùng năng lực cung ứng vắc xin chuyên nghiệp theo tiêu chuẩn quốc tế và kinh nghiệm triển khai đồng bộ các vắc xin mới trên toàn quốc trong gần 10 năm qua giúp VNVC mở rộng cơ hội nhanh chóng tiếp cận các giải pháp phòng bệnh hiện đại tương đương với các quốc gia phát triển trên thế giới cho người dân ở nhiều địa phương, kể cả vùng sâu, vùng xa.

Đặc biệt, VNVC xây dựng quy trình tiêm chủng an toàn với đội ngũ bác sĩ khám sàng lọc, tư vấn và chỉ định vắc xin phù hợp cho từng khách hàng; điều dưỡng được đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật sử dụng vắc xin, an toàn tiêm chủng và xử trí phản ứng sau tiêm. VNVC cũng thường xuyên cập nhật kiến thức chuyên môn, đào tạo nhân sự và chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất, trang thiết bị, đảm bảo các vắc xin mới được triển khai nhanh chóng, an toàn và hiệu quả. Cùng với không gian tiêm chủng hiện đại, rộng lớn, dịch vụ chăm sóc chu đáo và nhiều tiện ích dành cho gia đình, VNVC mang đến trải nghiệm chủng ngừa an toàn, thuận tiện, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và củng cố niềm tin của người dân đối với tiêm chủng chủ động.