VNVC đề xuất giải pháp phát triển tiêm chủng trọn đời trước thách thức già hóa dân số
Từ kinh nghiệm của hệ thống tiêm chủng vắc xin dịch vụ hàng đầu Việt Nam, VNVC chia sẻ những xu hướng mới trong nhu cầu phòng bệnh, nhận diện khoảng trống miễn dịch và đề xuất giải pháp thúc đẩy tiêm chủng trọn đời, hướng tới nâng cao tuổi thọ khỏe mạnh cho người Việt.
Tại Hội nghị khoa học kỷ niệm 135 năm thành lập Viện Pasteur TP.HCM, diễn ra ngày 16 - 17/11/2026 với chủ đề “Nghiên cứu vì sức khỏe cộng đồng: Thích ứng và đổi mới”, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC đã mang đến những phân tích và kinh nghiệm thực tiễn từ hoạt động tiêm chủng quy mô lớn, góp phần làm rõ những thay đổi trong nhu cầu bảo vệ sức khỏe của người dân và các giải pháp phát triển tiêm chủng trọn đời tại Việt Nam.
Với mạng lưới gần 300 trung tâm, hàng triệu lượt khách hàng mỗi năm và danh mục hơn 70 loại vắc xin, trong đó có khoảng 23 loại thế hệ mới, VNVC có góc nhìn thực tiễn về nhu cầu tiêm chủng đối với các bệnh nguy hiểm đã có vắc xin phòng ngừa ở mọi lứa tuổi. Những dữ liệu này cho thấy sự cần thiết phải chuyển từ tư duy tiêm chủng chủ yếu cho trẻ em sang bảo vệ miễn dịch suốt vòng đời, đặc biệt trong bối cảnh dân số già hóa nhanh và nguy cơ bệnh truyền nhiễm ở người cao tuổi.

Tiêm chủng trọn đời là xu hướng y tế dự phòng trước yêu cầu già hóa dân số
Theo Chiến lược Tiêm chủng 2030 của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mọi người dân, ở mọi nơi và mọi độ tuổi, cần được tiếp cận những loại vắc xin cần thiết để bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Đại diện Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC tại hội nghị, BS.CKI Lê Thị Trúc Phương, Chuyên viên Y khoa, cho biết nhu cầu bảo vệ miễn dịch thay đổi theo tuổi tác, tình trạng sức khỏe và các yếu tố nguy cơ. Đặc biệt, người cao tuổi phải đối mặt với tình trạng lão hóa hệ miễn dịch, làm tăng nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm và biến chứng nghiêm trọng, nhất là khi đồng thời mắc các bệnh lý mạn tính như tim mạch, đái tháo đường hoặc bệnh phổi mạn tính. Các bệnh như cúm, phế cầu, RSV, zona thần kinh và Covid-19 có thể gây hậu quả nặng nề ở người cao tuổi, làm trầm trọng bệnh nền, tăng nguy cơ nhập viện và ảnh hưởng đến khả năng duy trì cuộc sống độc lập.
Trong khi đó, Việt Nam đang thuộc nhóm quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh trên thế giới. Theo Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA), Việt Nam dự kiến chuyển từ giai đoạn dân số già hóa sang dân số già chỉ trong khoảng 18 năm, từ năm 2018 đến năm 2036.
Đáng chú ý, tuổi thọ trung bình của người Việt Nam đạt khoảng 74,7 tuổi, nhưng tuổi thọ khỏe mạnh chỉ khoảng 65,4 tuổi, theo phân tích của UNFPA công bố năm 2026. Khoảng cách hơn 9 năm đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tăng cường các giải pháp dự phòng, giảm gánh nặng bệnh tật và nâng cao chất lượng sống khi tuổi cao.
Khi tuổi thọ tăng nhưng thời gian sống khỏe mạnh chưa tương ứng, nhu cầu chăm sóc sức khỏe không chỉ dừng ở điều trị bệnh mà cần chuyển mạnh sang dự phòng, phát hiện sớm và kiểm soát nguy cơ ngay từ trước khi bệnh xuất hiện. Đối với người cao tuổi, việc chủ động phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm có vắc xin dự phòng càng có ý nghĩa, bởi một đợt nhiễm trùng nghiêm trọng không chỉ gây tổn thương sức khỏe mà còn có thể làm nặng thêm bệnh nền, kéo dài thời gian điều trị và ảnh hưởng đến khả năng duy trì cuộc sống độc lập.
Định hướng này cũng phù hợp với Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, nhấn mạnh nâng cao tuổi thọ khỏe mạnh, tăng cường y tế dự phòng và quản lý, chăm sóc sức khỏe theo vòng đời.

Kinh nghiệm từ hệ thống tiêm chủng quy mô lớn giúp nhận diện những khoảng trống miễn dịch
Từ thực tiễn hoạt động trên toàn hệ thống trong gần một thập kỷ, VNVC ghi nhận sự chuyển dịch đáng chú ý trong nhu cầu tiêm chủng của người dân. Nếu trước đây hoạt động tiêm chủng chủ yếu tập trung vào trẻ em, những năm gần đây, đặc biệt sau đại dịch Covid-19, người trưởng thành ngày càng chủ động tìm hiểu và sử dụng các giải pháp phòng bệnh bằng vắc xin.
Trong giai đoạn 2022 - 2026, người từ 18 tuổi trở lên chiếm khoảng 50% tổng số lượt tiêm tại VNVC. Nhóm từ 18 đến dưới 50 tuổi ghi nhận tốc độ tăng trưởng nhanh nhất, phản ánh sự thay đổi trong nhận thức và nhu cầu bảo vệ sức khỏe của lực lượng lao động, người trưởng thành và các gia đình. Tuy nhiên, dữ liệu thực tiễn cũng cho thấy một khoảng trống đáng quan tâm ở nhóm từ 65 tuổi trở lên, dù có nhu cầu tiêm chủng gia tăng, vẫn chiếm tỷ trọng thấp hơn đáng kể so với các nhóm tuổi trẻ hơn.
Đây là nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng nghiêm trọng khi mắc bệnh truyền nhiễm, nhưng mức độ tiếp cận vắc xin chưa tương xứng với nhu cầu bảo vệ sức khỏe.
Thực tế này cho thấy việc phát triển tiêm chủng trọn đời không chỉ là mở rộng danh mục vắc xin mà còn cần nhận diện đúng những nhóm dân số chưa được tiếp cận đầy đủ, từ đó xây dựng các giải pháp truyền thông, tư vấn và cung ứng dịch vụ phù hợp.
Với danh mục hơn 70 loại vắc xin, bao gồm nhiều sản phẩm thế hệ mới và vắc xin chuyên biệt cho từng nhóm tuổi, VNVC đang góp phần mở rộng lựa chọn phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm như cúm, phế cầu, RSV, zona thần kinh, sốt xuất huyết, não mô cầu và nhiều bệnh khác. Việc lựa chọn vắc xin cần dựa trên đánh giá của bác sĩ về độ tuổi, tình trạng sức khỏe, bệnh nền, tiền sử tiêm chủng và yếu tố nguy cơ, nhằm xây dựng lịch tiêm phù hợp cho từng người.

Danh mục các vắc xin quan trọng dành cho người trưởng thành, người cao tuổi và người có bệnh mạn tính
|
Phòng bệnh |
Tên vắc xin |
Nhóm tuổi |
Tìm hiểu vắc xin phòng bệnh |
|
Cúm |
Vaxigrip (Pháp) |
Trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên và người lớn. |
|
|
Influvac (Hà Lan) |
|||
|
IVACFLU-S (Việt Nam) |
|||
|
GC Flu (Hàn Quốc) |
Trẻ trên 3 tuổi và người lớn |
||
|
Fluzone High-Dose (Mỹ) |
Chuyên biệt cho người từ 60 tuổi trở lên, đặc biệt người có bệnh mạn tính |
||
|
Các bệnh viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết… do phế cầu |
Prevenar 13 (Bỉ) |
Trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn. |
|
|
Vaxneuvance (Ireland) |
|||
|
Prevenar 20 (Bỉ) |
|||
|
Pneumovax 23 (Mỹ) |
Trẻ em từ 2 tuổi trở lên, thanh thiếu niên và người lớn |
||
|
Viêm phổi nặng, viêm phế quản, viêm tiểu phế quản,.. và các bệnh đường hô hấp dưới do virus hợp bào hô hấp RSV |
Arexvy (Bỉ) |
Người từ 60 tuổi trở lên. |
|
|
Abrysvo (Bỉ) |
|
||
|
Zona thần kinh |
Shingrix (Bỉ) |
|
|
|
Viêm gan A + B |
Twinrix (Bỉ) |
Trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn. |
|
|
Viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết… do não mô cầu nhóm B |
Bexsero (Ý) |
Trẻ từ 2 tháng tuổi và người lớn đến 50 tuổi. |
|
|
Viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết… do não mô cầu nhóm A, C, Y, W-135 |
Nimenrix (Bỉ) |
Từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn |
|
|
MenQuadfi (Mỹ) |
|||
|
Sởi - Quai bị - Rubella |
MMR II (Mỹ) |
Trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn. |
|
|
Priorix (Bỉ) |
Trẻ từ 9 tháng tuổi trở lên và người lớn. |
||
|
Thủy đậu |
Varivax (Mỹ) |
Trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn. |
|
|
Varilrix (Bỉ) |
Trẻ từ 9 tháng tuổi trở lên và người lớn. |
||
|
Sởi - Quai bị - Rubella - Thủy đậu |
ProQuad (Mỹ) |
Trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn. |
|
|
Sốt xuất huyết |
Qdenga (Đức) |
Trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. |
|
|
Viêm não Nhật Bản |
Imojev (Thái Lan) |
Trẻ từ 9 tháng tuổi trở lên và người lớn. |
|
|
Jevax (Việt Nam) |
Trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn. |
||
|
Ho gà - Bạch hầu - Uốn ván |
Adacel (Canada) |
Trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn đến 64 tuổi. |
|
|
Boostrix (Bỉ) |
Trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn |
Việc đa dạng hóa danh mục vắc xin giúp người dân có thêm lựa chọn dự phòng theo độ tuổi, tiền sử tiêm chủng, bệnh nền và yếu tố nguy cơ. Tuy nhiên, không phải tất cả vắc xin đều được khuyến cáo cho mọi đối tượng hoặc có cùng lịch tiêm. Người dân cần được bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe và tư vấn loại vắc xin, thời điểm tiêm, số liều và khoảng cách giữa các mũi phù hợp theo hướng dẫn chuyên môn hiện hành.
Mở rộng cơ hội tiếp cận vắc xin bằng hệ thống tiêm chủng, truyền thông và hỗ trợ cộng đồng
Tại hội nghị, BS.CKI Lê Thị Trúc Phương nhấn mạnh, thúc đẩy tiêm chủng trọn đời cần cách tiếp cận đồng bộ, không chỉ tăng khả năng cung ứng vắc xin mà còn tháo gỡ các rào cản về nhận thức, chi phí và khả năng tiếp cận dịch vụ.
Trước hết, cần tăng cường truyền thông khoa học, giúp người dân hiểu rằng tiêm chủng không chỉ dành cho trẻ nhỏ mà là nhu cầu bảo vệ sức khỏe xuyên suốt cuộc đời. Đồng thời, mở rộng mạng lưới tiêm chủng, nâng cao chất lượng dịch vụ, đầu tư nhân lực, hệ thống bảo quản và quy trình tiêm chủng an toàn. Từ thực tiễn triển khai, VNVC đã phát triển mạng lưới gần 300 trung tâm trên toàn quốc, đầu tư hệ thống dây chuyền lạnh đạt chuẩn quốc tế, đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng và các nền tảng truyền thông, tư vấn nhằm đưa dịch vụ tiêm chủng chất lượng đến gần hơn với người dân.
Bên cạnh đó, các chính sách hỗ trợ tài chính như tiêm trước, trả sau lãi suất 0%, cùng các chương trình tiêm chủng miễn phí, hỗ trợ chi phí cho trẻ em khó khăn, người dân vùng sâu, vùng xa, biển đảo và khu vực chịu ảnh hưởng bởi thiên tai, góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận vắc xin.
VNVC cũng đề xuất tăng cường phối hợp giữa y tế dự phòng và y tế điều trị, lồng ghép tư vấn tiêm chủng trong quá trình khám bệnh, quản lý bệnh mạn tính và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi; đồng thời phát huy hiệu quả phối hợp giữa Chương trình Tiêm chủng mở rộng và hệ thống tiêm chủng tự nguyện, huy động nguồn lực công - tư để nâng cao độ bao phủ.
Ở tầm chiến lược dài hạn, VNVC đang đầu tư xây dựng Nhà máy Vắc xin và Sinh phẩm tại Tây Ninh, công suất thiết kế khoảng 120 triệu liều mỗi năm, hướng tới các tiêu chuẩn quốc tế WHO-GMP, EU-GMP và FDA-cGMP. Nhà máy dự kiến hoàn thành xây dựng năm 2027, bắt đầu sản xuất vắc xin từ năm 2028 và hướng tới thương mại hóa những sản phẩm đầu tiên từ năm 2029.

Song song với đó, VNVC mở rộng hợp tác với các tập đoàn dược phẩm hàng đầu thế giới, hướng tới tiếp nhận và từng bước làm chủ công nghệ sản xuất vắc xin tiên tiến, nâng cao năng lực sản xuất trong nước, đa dạng hóa nguồn cung và góp phần bảo đảm an ninh y tế quốc gia.
Từ kinh nghiệm vận hành hệ thống tiêm chủng quy mô lớn đến những giải pháp mở rộng tiếp cận vắc xin và đầu tư sản xuất trong nước, VNVC đang góp phần thúc đẩy sự chuyển dịch của y tế dự phòng Việt Nam theo hướng chủ động, toàn diện và bền vững.
Xem thêm: VNVC ra mắt sách “Tiêm chủng vắc xin trọn đời” ấn phẩm toàn diện về vắc xin và tiêm chủng
Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh, tiêm chủng trọn đời không chỉ là giải pháp phòng ngừa bệnh truyền nhiễm mà còn là một phần quan trọng trong chiến lược nâng cao tuổi thọ khỏe mạnh, để người Việt Nam không chỉ sống lâu hơn mà còn sống khỏe mạnh hơn trong suốt cuộc đời.








