Gia Lai: Bé trai 6 tuổi tử vong do bệnh dại sau 2 lần bị chó cắn nhưng không tiêm phòng

Bé trai 6 tuổi ở Gia Lai vừa tử vong sau khi xuất hiện các triệu chứng của bệnh dại, vài tháng sau hai lần bị chó cắn nhưng không được tiêm vắc xin phòng dại. Bệnh dại gây tử vong gần như 100% khi đã phát bệnh, nhưng có thể ngăn chặn nếu người bị phơi nhiễm được xử trí vết thương và tiêm phòng sau phơi nhiễm kịp thời.

Ngày 8/9, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Gia Lai phối hợp xác minh trường hợp bé trai 6 tuổi, trú tại làng Đoàn Kết Ó-Kly, xã Ia Tôr, tỉnh Gia Lai, tử vong nghi mắc bệnh dại. Theo thông tin được cơ quan chức năng và báo chí địa phương đăng tải, trước đó trẻ từng bị chó cắn hai lần nhưng gia đình không đưa trẻ đi tiêm vắc xin phòng dại. Khoảng 5 tháng sau, trẻ xuất hiện các biểu hiện bất thường và bệnh diễn tiến nhanh.

Ngày 6/9, trẻ có dấu hiệu mệt mỏi, lừ đừ. Gia đình đưa trẻ đến tiệm thuốc tây mua thuốc cảm cúm nhưng tình trạng không cải thiện. Đến khoảng 5h ngày 7/9, trẻ xuất hiện co giật, miệng tăng tiết nước bọt, dịch nhầy nên được đưa đến Trung tâm Y tế Chư Prông cấp cứu, sau đó chuyển đến Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Gia Lai. Bệnh nhi tử vong sau đó.

Trường hợp này một lần nữa cho thấy nguy cơ nghiêm trọng của bệnh dại sau phơi nhiễm. BẤT KỲ NGƯỜI NÀO BỊ CHÓ, MÈO HOẶC ĐỘNG VẬT CÓ VÚ NGHI MẮC BỆNH DẠI CẮN, CÀO HOẶC ĐỂ NƯỚC BỌT TIẾP XÚC VỚI VÙNG DA TỔN THƯƠNG ĐỀU CẦN ĐƯỢC ĐÁNH GIÁ NGUY CƠ NGAY TẠI CƠ SỞ Y TẾ, KHÔNG CHỜ XUẤT HIỆN TRIỆU CHỨNG.

Bệnh dại do virus dại gây ra, tấn công hệ thần kinh trung ương và lây truyền chủ yếu qua nước bọt của động vật mắc bệnh, thường thông qua vết cắn hoặc vết cào. Tại Việt Nam, chó vẫn là nguồn lây bệnh dại chủ yếu sang người. Khi virus đã xâm nhập hệ thần kinh trung ương và bệnh nhân bắt đầu xuất hiện các triệu chứng lâm sàng, bệnh dẫn đến tử vong với tỷ lệ 100%. Trong khi tử vong do bệnh dại hoàn toàn có thể phòng ngừa được bằng các biện pháp dự phòng thích hợp sau phơi nhiễm.

Bệnh thường có thời gian ủ bệnh thay đổi, có thể kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng tùy vị trí, mức độ phơi nhiễm và lượng virus xâm nhập. Vì vậy, việc người bị chó cắn không có triệu chứng trong những ngày hoặc những tuần đầu không đồng nghĩa đã an toàn.

Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện sốt, mệt mỏi, đau hoặc cảm giác bất thường tại vị trí vết cắn, sau đó tiến triển thành rối loạn thần kinh như kích động, lú lẫn, co giật, khó nuốt, sợ nước, tăng tiết nước bọt hoặc liệt. Khi các biểu hiện thần kinh xuất hiện, khả năng điều trị hiệu quả để ngăn tử vong là rất thấp.

Theo Bác sĩ Nguyễn Văn Mác Toàn - Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, ngay sau khi bị chó, mèo hoặc động vật có nguy cơ mắc bệnh dại cắn, cào, người dân cần rửa kỹ vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng trong ít nhất 15 phút, sau đó sát khuẩn bằng dung dịch phù hợp như povidone-iodine nếu có và đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được đánh giá nguy cơ, chỉ định vắc xin và các biện pháp dự phòng sau phơi nhiễm phù hợp. Không tự ý khâu kín vết thương khi chưa được bác sĩ đánh giá; đồng thời không bỏ qua việc đi khám chỉ vì vết cắn nhỏ hoặc con vật vẫn khỏe mạnh tại thời điểm xảy ra tai nạn.

Bất kỳ trường hợp nào bị chó, mèo hoặc động vật có vú nghi mắc bệnh dại cắn, cào gây trầy xước da, hoặc liếm vào vùng da tổn thương, niêm mạc đều cần được cơ sở y tế đánh giá mức độ phơi nhiễm để quyết định có cần tiêm vắc xin phòng dại, huyết thanh kháng dại hay không. Các vết cắn xuyên qua da, nhiều vết cắn hoặc vị trí phơi nhiễm ở vùng đầu, mặt, cổ, bàn tay cần được đặc biệt lưu ý và đánh giá sớm.

Đặc biệt, người dân không nên chờ theo dõi sức khỏe của con vật hoặc chờ xuất hiện triệu chứng ở người bị cắn mới đi tiêm. Dự phòng sau phơi nhiễm chỉ có hiệu quả khi được thực hiện trước khi bệnh dại khởi phát; một khi các triệu chứng lâm sàng xuất hiện, bệnh gần như luôn gây tử vong.

Hiện nay, tại Hệ thống gần 300 Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc đang triển khai tiêm ngừa dự phòng trước và sau phơi nhiễm với hai loại vắc xin phòng dại thế hệ mới là Verorab (Pháp) và Abhayrab (Ấn Độ). Đây là các vắc xin phòng dại được sản xuất trên nền tảng nuôi cấy tế bào hiện đại, có độ tinh khiết cao, giúp tạo đáp ứng miễn dịch hiệu quả và có tính an toàn cao.

Với người có nguy cơ phơi nhiễm bệnh dại thường xuyên, tiêm dự phòng trước phơi nhiễm có thể giúp chủ động tạo miễn dịch. Lịch tiêm cơ bản gồm 3 mũi, trong đó một số nhóm có nguy cơ tiếp xúc với virus dại thường xuyên có thể được chỉ định theo dõi và tiêm nhắc tùy mức độ nguy cơ. Sau khi bị chó, mèo hoặc động vật có nguy cơ mắc bệnh dại cắn, cào hoặc tiếp xúc với nước bọt trên vùng da tổn thương, người đã hoàn thành tiêm dự phòng trước phơi nhiễm, chỉ cần tiêm 2 mũi dự phòng sau phơi nhiễm và không cần tiêm huyết thanh kháng dại.

Với người chưa từng tiêm vắc xin phòng dại, bác sĩ căn cứ vào mức độ phơi nhiễm, vị trí và đặc điểm vết thương, tiền sử tiêm chủng và các yếu tố liên quan để chỉ định từ 3 - 5 mũi vắc xin dự phòng sau phơi nhiễm và cân nhắc sử dụng huyết thanh kháng dại.

Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC có đầy đủ các loại vắc xin phòng dại cho trẻ em và người lớn tại tất cả trung tâm trên toàn quốc.

Bên cạnh yếu tố nhận thức và hành vi sau phơi nhiễm, khả năng tiếp cận dịch vụ dự phòng cũng là vấn đề cần được quan tâm, đặc biệt tại các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa hoặc nơi người dân phải di chuyển quãng đường dài mới có thể tiếp cận đầy đủ vắc xin và chế phẩm sinh học phòng dại.

Bác sĩ Toàn lưu ý rằng những người sinh sống tại các khu vực xa xôi, có tỷ lệ bệnh dại lưu hành cao nhưng khả năng tiếp cận chế phẩm sinh học phòng dại tại địa phương còn hạn chế có thể là nhóm cần được quan tâm trong chiến lược dự phòng.

Gia Lai cũng đang tăng cường các biện pháp kiểm soát bệnh dại. Theo thông tin từ địa phương, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 3696/QĐ-UBND ngày 28/8/2026 phê duyệt kế hoạch phòng, chống bệnh dại giai đoạn 2026 - 2030, đặt mục tiêu phấn đấu không để xảy ra người tử vong do bệnh dại vào năm 2030. Kế hoạch tập trung vào kiểm soát đàn chó, mèo, nâng cao trách nhiệm của chính quyền, ngành chức năng và người dân trong phòng chống bệnh dại.

Trong bối cảnh đó, việc mở rộng mạng lưới điểm tiêm chủng, rút ngắn khoảng cách đi lại và giúp người dân nhận biết đúng nguy cơ sau phơi nhiễm có ý nghĩa quan trọng, nhất là tại các địa bàn rộng, dân cư phân tán.

Hiện Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC đã mở rộng mạng lưới tại nhiều khu vực thuộc tỉnh Gia Lai, bao gồm: VNVC Pleiku, VNVC Đak Đoa, VNVC An Khê, VNVC Phú Tài, VNVC An Nhơn, VNVC Quy Nhơn và VNVC Hoài Nhơn. Việc mở rộng các trung tâm tại cả khu vực phía Tây và phía Đông của tỉnh góp phần tạo thêm lựa chọn tiếp cận dịch vụ tiêm chủng cho người dân.

NGƯỜI DÂN CẦN LƯU Ý: Vắc xin phòng dại sau phơi nhiễm là biện pháp dự phòng cấp cứu, không phải phương án điều trị khi bệnh đã phát triệu chứng. Vì vậy, sau mỗi lần bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc bệnh dại cắn, cào, cần xử trí vết thương ngay và đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được đánh giá nguy cơ, thay vì chờ đợi diễn biến của con vật hoặc tình trạng sức khỏe của người bị cắn.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ