Cà Mau: Ghi nhận 2 ca viêm não mô cầu tử vong

Bác sĩ tham vấn BS Phạm Hồng Thuyết

Quản lý Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC

Tác giả Đàm Thị Điệp

Ngày đăng: 30/10/2026

Theo dõi VNVC: GGoogle News GThêm trên Google Chọn VNVC làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm. Xem hướng dẫn.

Cà Mau vừa ghi nhận 2 người trưởng thành tử vong do mắc viêm não mô cầu tại xã Sông Đốc, tính từ đầu năm đến nay, đã có 3 ca tử vong não não mô cầu tại địa phương này. Diễn biến này nối tiếp các chùm ca bệnh và tử vong tại TP.HCM và một số địa phương phía Nam, cho thấy nguy cơ lây nhiễm não mô cầu cần được đặc biệt lưu ý ở cả trẻ em lẫn người lớn. Bệnh có thể diễn tiến tối cấp, gây tử vong chỉ trong thời gian ngắn nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Cà Mau cho biết địa phương vừa ghi nhận 2 trường hợp mắc viêm não mô cầu tại xã Sông Đốc, cả hai bệnh nhân đều đã tử vong. Các trường hợp gồm bệnh nhân Đ.K.N. (46 tuổi, ngụ ấp Tân Hòa) và bệnh nhân N.T.D. (33 tuổi, ngụ ấp Rạch Dinh), khởi phát bệnh ngày 25/10. Như vậy, từ đầu năm 2026 đến nay, tỉnh Cà Mau đã ghi nhận 3 trường hợp tử vong do viêm não mô cầu.

Ngay sau khi ghi nhận các trường hợp mắc bệnh, CDC Cà Mau phối hợp với chính quyền và y tế cơ sở triển khai điều tra dịch tễ, giám sát người tiếp xúc, xử lý môi trường và truyền thông phòng bệnh tại cộng đồng. Đoàn công tác của Viện Pasteur TP.HCM và Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới cũng đến địa phương hỗ trợ chuyên môn về giám sát, phát hiện ca bệnh, thu dung điều trị và kiểm soát nhiễm khuẩn.

Theo thông tin từ Viện Pasteur TP.HCM, trong 10 tháng đầu năm 2026, khu vực phía Nam ghi nhận 42 ca mắc bệnh do não mô cầu, trong đó có 7 trường hợp tử vong. Đáng chú ý, 8/8 tỉnh, thành phía Nam đều ghi nhận sự gia tăng một số trường hợp bệnh não mô cầu xâm lấn trong thời gian gần đây. Nhóm tuổi 11 - 15 chiếm tỷ lệ mắc cao nhất, khoảng 28,6%; khoảng 94% trường hợp bệnh xâm lấn được ghi nhận thuộc nhóm huyết thanh B.

Đáng lưu ý, các trường hợp tại Cà Mau cho thấy bệnh không chỉ đe dọa trẻ em, thanh thiếu niên mà còn có thể xảy ra ở người trưởng thành. Vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) có thể gây bệnh ở mọi lứa tuổi. Theo Bác sĩ Phạm Hồng Thuyết, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, mặc dù tỷ lệ mắc cao hơn ở một số nhóm tuổi nhất định như trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và người từ 85 tuổi trở lên, người trưởng thành vẫn có nguy cơ nhiễm bệnh, đặc biệt khi có yếu tố phơi nhiễm hoặc sống trong môi trường tập trung đông người.

Bác sĩ Phạm Hồng Thuyết cho biết, vi khuẩn não mô cầu có thể cư trú ở vùng mũi họng của người khỏe mạnh mà không gây triệu chứng. Ước tính, khoảng 5 - 10% dân số mang vi khuẩn tại hầu họng ở một thời điểm nhất định. Dù phần lớn không mắc bệnh xâm lấn, họ vẫn có thể truyền vi khuẩn cho người khác mà không biết mình đang mang mầm bệnh.

Vi khuẩn lây chủ yếu qua giọt bắn đường hô hấp và nước bọt khi tiếp xúc gần hoặc kéo dài, như sống chung nhà, hôn, tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết hô hấp hoặc sinh hoạt trong môi trường đông người. Vì người mang vi khuẩn không triệu chứng vẫn có thể lây bệnh, việc xác định nguồn lây trong cộng đồng gặp nhiều khó khăn.

Sau khi xâm nhập qua niêm mạc hầu họng, vi khuẩn có thể vượt qua hàng rào bảo vệ của cơ thể, đi vào máu gây nhiễm khuẩn huyết hoặc xâm nhập màng não gây viêm màng não. Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng ban đầu không đặc hiệu như sốt, đau đầu, mệt mỏi, sau đó có thể nhanh chóng tiến triển thành sốc nhiễm trùng, suy đa cơ quan và tử vong nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, thời gian ủ bệnh thường từ 3 - 4 ngày, có thể dao động 1 - 10 ngày. Đáng chú ý, người mắc bệnh có thể lây truyền vi khuẩn khoảng 7 ngày trước khi xuất hiện triệu chứng. Do đó, phát hiện ca bệnh, truy vết và xử lý người tiếp xúc gần có vai trò quan trọng trong kiểm soát lây nhiễm.

Não mô cầu được xếp vào nhóm bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do diễn tiến nhanh và tỷ lệ tử vong cao. Khoảng 10 - 20% trường hợp có thể diễn tiến tối cấp, đe dọa tính mạng chỉ trong vài giờ. Ngay cả khi được chẩn đoán sớm và điều trị bằng kháng sinh, hồi sức tích cực, tỷ lệ tử vong vẫn khoảng 10 - 15%. Trong số những người sống sót, khoảng 10 - 20% có thể chịu di chứng lâu dài như điếc, động kinh, tổn thương não, suy thận mạn hoặc phải cắt cụt chi do hoại tử.

Bên cạnh viêm màng não, khoảng 5 - 20% ca bệnh biểu hiện dưới dạng nhiễm khuẩn huyết do não mô cầu mà không có viêm màng não, với các triệu chứng như sốt cao, ban xuất huyết, tụt huyết áp, sốc nhiễm khuẩn và suy đa cơ quan. Vi khuẩn còn có thể gây viêm phổi (5 - 15% trường hợp), viêm khớp (khoảng 2%), viêm tai giữa (khoảng 1%) hoặc viêm nắp thanh quản. Người bệnh vẫn có khả năng lây truyền vi khuẩn trong khoảng 24 giờ đầu sau khi bắt đầu điều trị kháng sinh đặc hiệu.

Việc liên tiếp ghi nhận ca bệnh trong thời gian gần đây cũng cần được nhìn nhận trong bối cảnh nhiều yếu tố dịch tễ cùng tồn tại. Theo đánh giá của Viện Pasteur TP.HCM, bệnh có xu hướng gia tăng tại các khu vực đông dân cư, chật chội, điều kiện vệ sinh hạn chế, nơi tập trung đông người và có sự luân chuyển người thường xuyên. Đặc biệt, giai đoạn chuyển mùa, các bệnh viêm đường hô hấp cấp gia tăng cũng đặt ra yêu cầu tăng cường giám sát, phát hiện sớm những trường hợp có biểu hiện nghi ngờ.

Bác sĩ Phạm Hồng Thuyết khuyến cáo, người dân cần đặc biệt cảnh giác khi xuất hiện những dấu hiệu như sốt cao đột ngột từ 39 - 41 độ C, đau đầu dữ dội, nôn liên tục, cứng cổ, co giật, lơ mơ hoặc rối loạn ý thức. Ở trẻ sơ sinh, bệnh có thể biểu hiện bằng bỏ bú, ngủ li bì, thóp phồng hoặc quấy khóc kéo dài.

Một sai lầm thường gặp là chờ đến khi xuất hiện các nốt ban xuất huyết màu đỏ tím mới đi khám. Trên thực tế, dấu hiệu này thường xuất hiện sau 1 - 2 ngày và có thể cho thấy bệnh đã tiến triển nặng. Vì vậy, người dân cần đến cơ sở y tế ngay khi có các triệu chứng nghi ngờ, không nên tự ý sử dụng kháng sinh vì có thể che lấp biểu hiện lâm sàng, gây khó khăn cho chẩn đoán và làm gia tăng tình trạng kháng thuốc.

Quan trọng nhất, người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa, đặc biệt trong gia đình, trường học, nơi làm việc và môi trường sinh hoạt tập trung: Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho, hắt hơi; đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp hoặc đến nơi đông người, thông thoáng không gian sống và làm việc. Hạn chế nguy cơ lây truyền: Không dùng chung vật dụng có tiếp xúc trực tiếp với nước bọt, dịch tiết đường hô hấp như cốc uống nước, bàn chải đánh răng; hạn chế tiếp xúc gần với người đang có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh.

Đặc biệt, tiêm vắc xin phòng não mô cầu là biện pháp chủ động quan trọng giúp phòng bệnh. Hiện đã có vắc xin phòng 5 nhóm huyết thanh A, B, C, Y, W-135, gồm: Bexsero (Ý) phòng nhóm B, dành cho người từ 2 tháng đến 50 tuổi; Nimenrix (Bỉ) và MenQuadfi (Mỹ) phòng 4 nhóm A, C, Y, W-135, dành cho trẻ em từ 2 tháng tuổi trở lên và người lớn. Trong đó, Bexsero ứng dụng công nghệ Reverse Vaccinology với 4 thành phần kháng nguyên (4CMenB), tạo đáp ứng miễn dịch hiệp đồng, giúp mở rộng khả năng bao phủ các chủng vi khuẩn não mô cầu nhóm B; Nimenrix và MenQuadfi là vắc xin cộng hợp phòng đồng thời 4 nhóm huyết thanh A, C, Y, W-135.

Do các vắc xin não mô cầu không tạo miễn dịch bảo vệ chéo giữa các nhóm huyết thanh, tiêm một loại không thể thay thế cho các loại còn lại. Vì vậy, trẻ em và người lớn cần được bác sĩ tư vấn tiêm đầy đủ, đúng lịch các vắc xin phù hợp để mở rộng phạm vi phòng ngừa 5 nhóm huyết thanh gây bệnh quan trọng.

LƯU Ý QUAN TRỌNG: Người từng tiếp xúc gần với bệnh nhân mắc não mô cầu cần chủ động thông báo cho cơ sở y tế để được đánh giá nguy cơ và sử dụng kháng sinh dự phòng khi có chỉ định. Theo Viện Pasteur TP.HCM, kháng sinh dự phòng nên được triển khai càng sớm càng tốt, tốt nhất trong vòng 24 giờ sau khi ca bệnh liên quan được chẩn đoán xác định; người tiếp xúc cần tiếp tục theo dõi sức khỏe trong 10 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối cùng, kể cả khi đã uống thuốc. Người dân tuyệt đối không tự mua kháng sinh để sử dụng hoặc uống dự phòng đại trà.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ