VẮC XIN

Viêm màng não do não mô cầu khuẩn: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa

Ngay cả khi được phát hiện sớm và điều trị tích cực thì tỷ lệ tử vong vì bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn cũng rất cao: từ 5% đến 15%. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính, bệnh viêm màng  não do não mô cầu khuẩn là nguyên nhân gây ra 171.000 ca tử vong vào năm 2000; cho đến nay, đây vẫn là căn nguy hiểm có nguy cơ cao đe dọa sức khỏe và tinh mạng con người tại nhiều quốc gia.

“Viêm màng não do não mô cầu khuẩn tiến triển rất nhanh và khó phát hiện trong giai đoạn sớm vì triệu chứng giống với các bệnh viêm màng não do nhiễm siêu vi thông thường. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm và tử vong chỉ trong 24h” – ThS.BS Nguyễn Hiền Minh, Phó Giám đốc Y khoa Hệ thống Trung tâm tiêm chủng cho Trẻ em và Người lớn VNVC, cho biết.

Viêm màng não do não mô cầu khuẩn tử vong trong 24h

Bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn là gì?

Viêm màng não do não mô cầu là bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng, do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn N.meningitidis được phân loại thành 12 nhóm huyết thanh dựa trên polysacarit dạng nang. Trong đó, các nhóm huyết thanh A, B, C, W, X và Y là nguyên nhân chính gây ra bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn. 

Trong cộng đồng, có tới 25% người lành mang vi khuẩn não mô cầu ở mũi, hầu, họng.

Tại Việt Nam, não mô cầu khuẩn nhóm A, B và C là thường gặp nhất. Ngoài ra, não mô cầu khuẩn còn có thêm những nhóm huyết thanh khác như X, Y, W-135. 

Theo thống kế của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC Hoa Kỳ), nhóm huyết thanh B gây ra  40% tổng số ca bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn các tuýp, trong đó  khoảng 60% trường hợp nhiễm bệnh thuộc nhóm này là trẻ em và người lớn dưới 25 tuổi.  Viêm màng não do nhóm huyết thanh C, Y và W chiếm tỷ lệ thấp hơn hơn nhưng lại thường gặp hơn ở những người trưởng thành, khoảng 65% các trường hợp mắc bệnh viêm màng não ở những người lớn trên 25 tuổi là do các tuýp này gây ra. 

Vi khuản não mô cầu Neisseria Meningitididis là vi khuẩn gram âm

Dấu hiệu của viêm màng não do não mô cầu khuẩn

Viêm màng não do não mô cầu khuẩn có những dấu hiệu đặc trưng là đau đầu đột ngột, sốt, cứng cổ, đôi khi kèm theo buồn nôn, nôn, chứng sợ ánh sáng, lơ mơ, hôn mê, tiêu chảy. Người mắc viêm màng não do não mô cầu khuẩn thường có ban xuất huyết hình sao hoặc có mụn nước. Có trường hợp biểu hiện mệt lả đột ngột, xuất hiện mảng xuất huyết và sốc.

Các thể lâm sàng của bệnh:

  • Viêm màng não tủy cấp có mủ.
  • Nhiễm khuẩn huyết do não mô cầu (Meningococcemia).
  • Viêm khớp do não mô cầu, viêm màng trong tim do não mô cầu.
  • Ngoài ra, có nhiều người bị nhiễm não mô cầu nhưng chỉ có sốt và/hoặc viêm mũi họng. Ở nơi có bệnh lưu hành địa phương, số người bị nhiễm não mô cầu ở hầu, họng mà không có triệu chứng lâm sàng chiếm từ 5-10%. Thể nhiễm khuẩn không có triệu chứng thường hay gặp trong các vụ dịch và đó là nguồn lây truyền dịch rất quan trọng trong cộng đồng.

Viêm màng não do não mô cầu khuẩn nguy hiểm như thế nào?

Theo ThS.BS Nguyễn Hiền Minh: “Viêm màng não do não mô cầu khuẩn diễn tiến rất nhanh. Có thể bữa sáng đứa trẻ ăn sáng khỏe mạnh bình thường, nhưng đến tối, đứa trẻ đã mãi mãi không thể ngồi ăn chung với gia đình nữa. Ở thể tối cấp, viêm màng não do não mô cầu có tỷ lệ tử vong lên đến 60-70%. Ở thể viêm màng não mủ, tỷ lệ tử vong 30-40% ngay cả khi đã được điều trị bằng kháng sinh. Nếu may mắn sống sót vẫn có thể mang những di chứng nghiêm trọng như phải cắt bỏ các chi, các ngón tay, ngón chân, để lại các tổn thương não, giảm thính lực, tổn thương thận và các vấn đề về tâm lý…”

Viêm màng não do não mô cầu khuẩn là căn bệnh cực kỳ nguy hiểm, có thể cướp đi sinh mạng của một người khỏe mạnh chỉ trong 24h kể từ khi phát hiện triệu chứng đầu tiên.

Thời gian ủ bệnh của viêm màng não do não mô cầu khuẩn là 2 – 10 ngày, trung bình 3 – 4 ngày với nhiều bệnh cảnh của các cơ quan, bộ phận như hô hấp, máu, thần kinh, khớp, màng tim, mắt, tiết niệu, sinh dục; các bệnh cảnh có thể riêng rẽ hoặc phối hợp, gây hậu quả là suy đa tạng, rối loạn đông máu trầm trọng, màng não sinh mủ…

Vi khuẩn não mô cầu thường gây ra bệnh gì, mức độ nguy hiểm ra sao?

Bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn có lây nhiễm không?

Ổ chứa vi khuẩn não mô cầu trong tự nhiên là con người. Do đó, nguồn lây bệnh chủ yếu là từ người bệnh sang người lành. Thống kê sau nhiều đợt dịch não mô cầu khuẩn cho thấy, có trên 25% số người bị nhiễm vi khuẩn không có biểu hiện lâm sàng điển hình và trên 50% người khoẻ mạnh đang mang vi khuẩn não mô cầu trong cơ thể.

Vi khuẩn não mô cầu có thể lây lan rất nhanh từ người sang người thông qua đường thở, qua nước bọt, dịch tiết mũi, họng khi ho, hắt hơi khi tiếp xúc với người bệnh hoặc người lành mang trùng, nhất là ở khu công cộng, nơi đông người.

Trong một tỷ lệ nhỏ (dưới 1%), vi khuẩn não mô cầu xâm nhập vào các tế bào niêm mạc và xâm nhập vào máu, lây lan đến nhiều cơ quan. Có đến 50% số người bị vi khuẩn não mô cầu vượt qua hàng rào máu não, vào dịch não tủy và gây viêm màng não mủ. 

Ai có thế mắc bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn?

Bác sĩ Nguyễn Hiền Minh cho biết, tất cả mọi người đều có thể mắc viêm màng não do não mô cầu khuẩn, tuy nhiên trẻ em dưới 5 tuổi và thanh thiếu niên từ 15-24 tuổi là đối tượng có nguy cơ nhiễm bệnh cao hơn. Việc phơi nhiễm với khói thuốc lá, sống và sinh hoạt trong những điều kiện đông đúc, chật hẹp và tiếp xúc thân mật với nhiều người có thể làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh.

Xem thêm bài viết: Trẻ tật nguyền tử vong vì viêm màng não do não mô cầu

Thống kê từ các nước thuộc vành đai viêm màng não cũng cho thấy, tỷ lệ mắc viêm màng não do não mô cầu khuẩn cao ở đối tượng trẻ nhỏ và thanh thiếu niên. Trong đó, rủi ro đối với đối tượng sống hoặc đi du lịch đến các quốc gia có tỷ lệ lưu hành các chủng não mô cầu khuẩn là lớn nhất. Do vậy, tất cả mọi đối tượng kể cả khách du lịch, cần có những biện pháp phòng ngừa bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn hiệu quả.

Ths.Bs Nguyễn Hiền Minh, Phó giám đốc y khoa - Trung tâm tiêm chủng VNVC

Phòng ngừa viêm màng não do não mô cầu khuẩn

Để phòng bệnh viêm màng não gây ra do não mô cầu khuẩn, tránh lây lan trong cộng đồng, Cục Y tế dự phòng – Bộ Y tế đã có khuyến cáo mạnh mẽ gửi đến người dân nhằm thực hiện tốt một số biện pháp sau:

  1. Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân: Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, súc miệng, họng bằng các dung dịch sát khuẩn mũi họng thông thường.
  2. Thực hiện tốt vệ sinh nơi ở, thông thoáng nơi ở, nơi làm việc.
  3. Khi có biểu hiện sốt cao, đau đầu, buồn nôn và nôn, cổ cứng, cần đến ngay cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời.
  4. Chủ động tiêm phòng vắc xin phòng bệnh cho trẻ, vắc xin được tiêm tại các cơ sở tiêm chủng dịch vụ.

Hiện nay, Việt Nam có 2 loại vắc xin phòng các bệnh gây ra do não mô cầu khuẩn gồm vắc xin Mengoc BC (CuBa) phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn Meningococcal nhóm huyết thanh B+C; và vắc xin Menactra (Mỹ) phòng các bệnh viêm màng não, nhiễm trùng huyết, viêm phổi… gây ra do não mô cầu khuẩn các nhóm huyết thanh A, C, Y, W.

Đối tượng dễ nhiễm não mô cầu khuẩn và vắc xin phòng chống

Lịch tiêm vắc xin phòng bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn

Theo Tổ chức Y tế Thế giới  (WHO), vắc xin phòng các bệnh gây ra do não mô cầu khuẩn nhóm huyết thanh A, B đã được sử dụng ở nhiều quốc gia và đang góp phần ngăn chặn hàng nghìn ca tử vong trên thế giới mỗi năm. Tuy nhiên, các nhóm huyết thanh khác như W, X và C vẫn gây ra nhiều trăn trở đối với các nhà khoa học, với khoảng hơn 30.000 ca viêm màng não  được báo cáo mỗi năm có liên quan đến 3 nhóm huyết thanh này.

Tại Việt Nam trước đây, trẻ em từ 6 tháng tuổi và người lớn đến 45 tuổi được khuyến cáo nên tiêm vắc xin Mengoc BC (CuBa) phòng các bệnh gây ra do não mô cầu khuẩn tuýp B+C. 

Tuy vậy, trong bối cảnh vắc xin phòng các bệnh gây ra do não mô cầu khuẩn tuýp A+C (Menningo AC) đã ngưng sản xuất trên toàn cầu từ năm 2018; và báo động mới về các nhóm huyết thanh Y, W-135 đang có xu hướng gia tăng tại nhiều quốc gia, việc có thêm một loại vắc xin phòng nhiều nhóm huyết thanh nguy hiểm gây các bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn thật sự là một tin vui đối với người dân Việt Nam.

Vắc xin Menactra (Mỹ) là vắc xin mới, lần đầu tiên có mặt tại Việt Nam, phòng các bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn tuýp A, C, Y, W-135 được khuyến cáo tiêm cho trẻ em từ 6 tuổi và người lớn đến 55 tuổi.

Lịch tiêm của vắc xin Mengoc BC (CuBa) và vắc xin Menactra (Mỹ) như sau:

 Vắc xin  Mengoc BC  Menactra
 Nước sản xuất  CuBa  Mỹ
 Phòng bệnh  Phòng các bệnh gây ra do não mô cầu khuẩn tuýp B,C  Phòng các bệnh gây ra do não do não mô cầu khuẩn tuýp A,C,Y, W-135
 Đối tượng  Dành cho trẻ từ 6 tháng đến người lớn 45 tuổi  Dành cho trẻ từ 6 tháng đến người lớn 55 tuổi
 Lịch tiêm
  • Mũi 1: Lần tiêm đầu tiên.
  • Mũi 2: Cách mũi 1 khoảng 6-8 tuần.
  •  Trẻ từ 9 tháng đến 23 tháng tuổi tiêm 2 liều cách nhau 3 tháng.
  • Trẻ tròn 24 tháng đến 55 tuổi tiêm 1 liều duy nhất.

Lịch tiêm nhắc lại:

  • Liều nhắc lại có thể được áp dụng cho nhóm tuổi từ 15 – 55 tuổi có nguy cơ mắc bệnh do não mô cầu khuẩn và cách liều tiêm trước ít nhất 4 năm.

Xem thêm:

Tiêm vắc xin viêm màng não do não mô cầu khuẩn ở đâu?

Cho đến nay, Hệ thống Tiêm chủng cho Trẻ em và Người lớn VNVC là hệ thống tiêm chủng hiện đại nhất Việt Nam, cung cấp đầy đủ các loại vắc xin dành cho trẻ em và người lớn, trong đó có các loại vắc xin phòng viêm màng não do não mô cầu khuẩn.

“Chúng tôi luôn nỗ lực mang đến cho người dân đầy đủ các loại vắc xin phòng bệnh, đặc biệt là các loại vắc xin thế hệ mới nhất phòng bệnh từ các nhà sản xuất vắc xin hàng đầu thế giới. Mới đây nhất, vắc xin Menactra (Mỹ) phòng các bệnh viêm màng não do não mô cầu khuẩn 4 tuýp A, C, Y, W-135 đang nhận được sự quan tâm rất lớn từ người dân” – ThS.BS Nguyễn Hiền Minh nhấn mạnh.

Hiện nay, ngoài dịch vụ tiêm các mũi vắc xin lẻ, VNVC còn áp dụng dịch vụ đặt giữ, mua trước vắc xin, mua GÓI VẮC XIN cho trẻ em và người lớn, hỗ trợ gói tiêm theo yêu cầu của doanh nghiệp, đặc biệt là tiêm chủng cho người đi du học, du lịch…

Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC cũng là đơn vị duy nhất triển khai chương trình trả góp lãi suất 0% trong vòng 6 tháng bằng thẻ tín dụng đối với các khách hàng cá nhân đăng ký mua gói vắc xin từ 3 triệu đồng trở lên và áp dụng cho các ngân hàng đối tác trả góp của VNVC.

Vắc xin phòng bệnh do não mô cầu khuẩn được quan tâm tại VNVC

Hệ thống tiêm chủng VNVC được đầu tư cơ sở vật chất khang trang, tiện nghi cao cấp với rất nhiều tiện ích miễn phí kèm theo như wifi, nước uống sạch, khăn giấy ướt, bỉm tã cho bé, bãi đỗ xe…

Việc đăng ký tiêm chủng tại VNVC vô cùng tiện lợi, Quý Khách Hàng có thể gọi tới tổng đài 028.7300.6595, đăng ký đặt lịch tiêm tại website hoặc tại fanpage VNVC – Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn. Mỗi Khách hàng của VNVC sẽ được cấp miễn phí một mã số định danh, giúp dễ dàng lưu thông tin và tra cứu lịch sử tiêm chủng trên toàn hệ thống.

Tuyết Oanh


Notice: Undefined index: dem_popups in /home/vnvc_vn/web/vnvc.vn/public_html/wp-content/themes/wg/footer.php on line 169