Ca não mô cầu thứ 5 tại TP.HCM ở học sinh

Bác sĩ tham vấn BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo

Quản lý Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC

Tác giả Thanh Thủy

Ngày đăng: 22/10/2026

Theo dõi VNVC: GGoogle News GThêm trên Google Chọn VNVC làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm. Xem hướng dẫn.

TP.HCM ghi nhận ca mắc não mô cầu thứ 5 trong vòng 1 tuần, là nam học sinh 12 tuổi nhiễm vi khuẩn não mô cầu nhóm B. Lịch sử tiêm chủng ghi nhận đã tiêm 01 mũi vắc xin não mô cầu ACYW, chưa tiêm vắc xin não mô cầu nhóm B. Trước đó không lâu, thành phố cũng ghi nhận chùm 4 ca bệnh tại một trường học ở xã Hiệp Phước đã khiến 01 học sinh tử vong.

Ngành y tế khuyến cáo người dân cảnh giác với nguy cơ lây truyền âm thầm từ người lành mang vi khuẩn; đồng thời chủ động tiêm đầy đủ, đúng lịch, tiêm càng sớm càng tốt vắc xin phòng 5 nhóm huyết thanh A, B, C, Y và W-135.

Ngày 21/10, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) thông tin về trường hợp nam học sinh 12 tuổi, cư trú tại xã Thường Tân, đang học tại Trường TH-THCS-THPT Ngô Thời Nhiệm, phường Bình Dương, mắc bệnh do não mô cầu nhóm B. Theo thông tin từ cơ quan y tế, trẻ khởi phát sốt, đau họng, đau đầu từ ngày 13/10, nhập Bệnh viện Nhi đồng 2 ngày 15/10 với chẩn đoán viêm màng não. Kết quả xét nghiệm PCR dịch não tủy dương tính với vi khuẩn não mô cầu, xác định tác nhân thuộc nhóm huyết thanh B.

Trước đó, trẻ đã tiêm một mũi vắc xin phòng các nhóm não mô cầu A, C, Y, W nhưng chưa tiêm vắc xin phòng nhóm B. Hiện tại, bệnh nhi không còn sốt, không nôn, triệu chứng đau đầu giảm và tiếp tục được điều trị tại bệnh viện. HCDC đã phối hợp với y tế địa phương điều tra dịch tễ, lập danh sách 99 người tiếp xúc gần tại gia đình và trường học để điều trị dự phòng bằng kháng sinh; nhà trường đồng thời vệ sinh, khử khuẩn lớp học, giặt chăn, gối, chiếu và triển khai theo dõi sức khỏe người tiếp xúc trong 10 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối cùng.

BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo - Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC lưu ý, vi khuẩn não mô cầu được phân thành nhiều nhóm huyết thanh, trong đó A, B, C, W và Y là 5 nhóm quan trọng gây bệnh xâm lấn ở người. Mỗi nhóm có đặc điểm kháng nguyên riêng, miễn dịch sau nhiễm não mô cầu mang tính đặc hiệu theo nhóm huyết thanh, vì vậy miễn dịch hình thành sau khi nhiễm bệnh hoặc tiêm vắc xin phòng một nhóm không tạo ra khả năng bảo vệ chéo với các nhóm còn lại.

Chính vì thế, trẻ đã tiêm vắc xin ACWY vẫn có thể mắc bệnh do não mô cầu nhóm B nếu chưa được tiêm vắc xin phòng nhóm B. Ngược lại, trẻ đã tiêm vắc xin nhóm B vẫn có thể mắc bệnh do các nhóm A, C, W hoặc Y nếu chưa tiêm vắc xin tứ giá phòng nhóm ACYW. Vì vậy, tiêm một loại vắc xin não mô cầu không đồng nghĩa đã được bảo vệ trước cả 5 nhóm A, B, C, W, Y. Phụ huynh cần kiểm tra lịch tiêm của trẻ và trao đổi với nhân viên y tế để xác định các loại vắc xin, liều tiêm còn thiếu, bảo đảm phạm vi phòng bệnh phù hợp với độ tuổi và hướng dẫn sử dụng của từng vắc xin.

“Đặc biệt, vắc xin nhóm B và vắc xin ACWY có thể được tiêm trong cùng một buổi khi phù hợp với hướng dẫn sử dụng của từng loại vắc xin và chỉ định của nhân viên y tế, giúp giảm số lần đến cơ sở tiêm chủng và sớm hoàn thiện phạm vi phòng ngừa cả 5 nhóm huyết thanh”, Bác sĩ Đạo nhấn mạnh.

Trước đó, từ ngày 14/10, TP.HCM đã ghi nhận chùm 4 ca mắc não mô cầu nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước, trong đó một học sinh tử vong ngày 14/10, ba trường hợp còn lại được điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới. 177 người tiếp xúc gần được uống kháng sinh dự phòng và theo dõi sức khỏe; ngành y tế đồng thời mở rộng dự phòng cho học sinh, cán bộ, giáo viên và nhân viên nhà trường, nâng tổng số người được cấp kháng sinh dự phòng lên 2.031.

Theo Bác sĩ Đạo, một trong những yếu tố khiến não mô cầu khó kiểm soát hoàn toàn là vi khuẩn có thể hiện diện ở vùng mũi, họng của người khỏe mạnh mà không gây triệu chứng. Tỷ lệ người lành mang vi khuẩn não mô cầu ở mũi, họng trong cộng đồng có thể dao động 5 - 25%, thậm chí lên đến 30 - 40% trong các khu vực có ổ dịch.

Đáng lưu ý là phần lớn người mang vi khuẩn không phát triển thành bệnh xâm lấn, nhưng vi khuẩn vẫn có thể lây truyền trong những điều kiện tiếp xúc phù hợp. Vì không có biểu hiện bất thường, người mang vi khuẩn có thể không biết mình đang mang tác nhân gây bệnh và vẫn sinh hoạt, học tập, làm việc, giao tiếp như bình thường. Đây là lý do việc chỉ dựa vào nhận biết người đang có triệu chứng sẽ không đủ để loại trừ hoàn toàn nguy cơ lây nhiễm trong cộng đồng.

Não mô cầu chủ yếu lây từ người sang người qua dịch tiết đường hô hấp, nước bọt khi tiếp xúc gần hoặc tiếp xúc trực tiếp với các chất tiết nhiễm khuẩn. Nguy cơ đáng chú ý hơn trong các tình huống như sống cùng nhà, tiếp xúc gần kéo dài, hôn hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết miệng, mũi của người mang vi khuẩn hay người mắc bệnh. Khi trò chuyện trực diện ở khoảng cách gần, ho hoặc hắt hơi, các giọt dịch tiết có thể phát tán vào vùng mũi, miệng của người đối diện; không gian kín, đông người và thông khí kém càng khiến việc tiếp xúc gần trở nên đáng lưu ý.

Trong đời sống hiện nay, học sinh, sinh viên và người lao động thường xuyên di chuyển giữa nơi ở, trường học, nơi làm việc và các địa phương khác nhau. Hoạt động giao tiếp, sinh hoạt tập thể và tiếp xúc gần có thể tạo cơ hội để vi khuẩn được truyền từ người này sang người khác mà không dễ nhận biết ngay nguồn lây. Điều này có thể góp phần khiến các ca bệnh xuất hiện rải rác ở những địa điểm khác nhau.

Bệnh do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính có thể gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, viêm phổi du khuẩn huyết và một số thể bệnh xâm lấn khác. Giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ biểu hiện sốt, đau đầu, đau họng, buồn nôn hoặc nôn, dễ bị nhầm với các bệnh nhiễm trùng thông thường. Tuy nhiên, bệnh có thể chuyển nặng rất nhanh, gây rối loạn ý thức, sốc nhiễm khuẩn, suy đa cơ quan và tử vong chỉ trong vài giờ, thậm chí trong vòng 24 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng.

Ngay cả khi được chẩn đoán và điều trị kịp thời, bệnh vẫn có nguy cơ gây hậu quả nghiêm trọng. Theo thống kê, khoảng 10 - 15% người mắc bệnh não mô cầu xâm lấn tử vong dù được điều trị; khoảng 1 trong 5 người sống sót có thể phải đối mặt với di chứng tàn tật vĩnh viễn như tổn thương não, mất thính lực, các vấn đề thần kinh, mất chi hoặc suy giảm chức năng thận.

Để giảm nguy cơ mắc bệnh do não mô cầu, người dân cần chủ động tiêm vắc xin theo tư vấn của nhân viên y tế, bảo đảm phạm vi bảo vệ đầy đủ trước các nhóm huyết thanh A, B, C, W và Y.

Hiện gần 300 Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc đang triển khai tiêm ngừa đầy đủ các loại vắc xin phòng 5 nhóm huyết thanh não mô cầu, gồm vắc xin phòng nhóm B và nhóm ACWY. 100% Khách hàng được khám sàng lọc, tư vấn và chỉ định lịch tiêm phù hợp miễn phí; vắc xin chính hãng được bảo quản trong hệ thống kho lạnh theo tiêu chuẩn GSP, cùng quy trình tiêm chủng an toàn. Các trung tâm phục vụ xuyên trưa, làm việc cả thứ Bảy và Chủ nhật, tạo thuận lợi cho người dân chủ động sắp xếp lịch tiêm.

Song song với tiêm chủng, cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung ly, chai nước và vật dụng cá nhân tiếp xúc trực tiếp với miệng; giữ nhà ở, lớp học và nơi làm việc thông thoáng, vệ sinh các khu vực sinh hoạt chung. Người có biểu hiện sốt hoặc triệu chứng hô hấp cần chú ý hạn chế tiếp xúc gần với người khác và đến cơ sở y tế khi triệu chứng bất thường hoặc diễn tiến nặng.

Đặc biệt, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện sốt cao kèm đau đầu dữ dội, nôn, cứng cổ, lừ đừ, li bì hoặc ban xuất huyết. Người từng tiếp xúc gần với ca bệnh cần thực hiện hướng dẫn của cơ quan y tế về theo dõi sức khỏe và sử dụng kháng sinh dự phòng khi được chỉ định; không tự ý mua hoặc sử dụng kháng sinh. Kháng sinh dự phòng chỉ dành cho những trường hợp được cơ quan y tế đánh giá và hướng dẫn phù hợp, không thay thế cho tiêm chủng.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ