Cảnh báo nguy cơ sốt co giật do xông lá khi trẻ mắc cúm

Tác giả Thanh Thủy

Ngày đăng: 30/10/2026

Theo dõi VNVC: GGoogle News GThêm trên Google Chọn VNVC làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm. Xem hướng dẫn.

Trẻ mắc cúm đang sốt nếu xông lá có thể đối mặt với nguy cơ quá nóng, khó thở, bỏng và co giật do sốt. Bác sĩ Trương Hữu Khanh khuyến cáo không nên xông lá cho trẻ nhỏ vì phương pháp này không điều trị được virus cúm, trong khi hơi nóng và một số loại tinh dầu có thể tiềm ẩn rủi ro. Cha mẹ nên theo dõi sát thân nhiệt, chăm sóc trẻ đúng cách và đưa trẻ đi cấp cứu nếu xuất hiện co giật hoặc dấu hiệu nguy hiểm.

Xông lá là phương pháp dân gian được một số gia đình áp dụng khi trẻ mắc bệnh hô hấp với mong muốn giảm sốt, thông mũi và giúp cơ thể dễ chịu hơn. Tuy nhiên, theo Bác sĩ Trương Hữu Khanh - Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP.HCM, phương pháp này không có hiệu quả điều trị cúm. Đặc biệt, việc đưa trẻ đang sốt vào môi trường nóng, kín để xông lá có thể làm tăng nguy cơ quá nóng, gây khó chịu và ảnh hưởng đến hô hấp. Vì vậy, phụ huynh không nên tự ý áp dụng cách này cho trẻ nhỏ.

Theo Bác sĩ Khanh, trong một số loại lá có chứa tinh dầu thực vật; khi kết hợp với hơi ấm, chúng có thể tạo cảm giác dễ chịu ở đường hô hấp. Quá trình xông cũng khiến cơ thể đổ mồ hôi, tương tự cảm giác ra mồ hôi khi thân nhiệt giảm. Tuy nhiên, cảm giác dễ chịu hoặc đổ mồ hôi không đồng nghĩa với việc virus gây bệnh đã được loại bỏ hay bệnh cúm được điều trị hiệu quả.

Cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus influenza gây ra, không phải bệnh có thể điều trị bằng cách làm nóng cơ thể hoặc hít hơi tinh dầu. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người mắc cúm cần nghỉ ngơi, uống đủ nước và theo dõi triệu chứng; người có nguy cơ cao hoặc mắc bệnh nặng cần được đánh giá để sử dụng thuốc kháng virus phù hợp. Thuốc kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus cúm.

Đối với trẻ nhỏ, nguy cơ khi xông lá còn đến từ việc khó tự nhận biết và phản ứng với môi trường quá nóng. Bác sĩ Khanh lưu ý người lớn có thể chủ động mở nắp, rời khỏi khu vực xông hoặc điều chỉnh khoảng cách khi cảm thấy nóng, ngột ngạt. Trẻ nhỏ chưa có khả năng tự xử lý tình huống tương tự, nên có thể bị ảnh hưởng bởi hơi nóng mà không kịp phản ứng. Nếu xông trong không gian kín, trẻ còn có thể cảm thấy khó chịu hoặc khó thở; nước nóng và hơi nước cũng tiềm ẩn nguy cơ gây bỏng.

Nghiên cứu công bố trên tạp chí y học quốc tế Burns chuyên về lĩnh vực phòng ngừa, điều trị và khắc phục các hậu quả của tổn thương bỏng năm 2026 ghi nhận 308 trẻ em phải điều trị bỏng tại Bệnh viện Nhi Westmead, Australia, trong giai đoạn 2010 - 2024 do tai nạn liên quan đến xông hơi nước nóng để giảm triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp trên. Trong đó, 23,1% trẻ phải phẫu thuật ghép da, 16,9% cần nằm viện và 18,8% hình thành sẹo phì đại. Phần lớn trường hợp là trẻ từ 5 tuổi trở xuống.

Đặc biệt, khi trẻ đang sốt do cúm, việc tiếp tục làm tăng nhiệt độ môi trường xung quanh bằng cách xông lá không phải là biện pháp hạ sốt phù hợp. Sốt là phản ứng của cơ thể trước tình trạng nhiễm trùng; ở trẻ nhỏ, sự gia tăng thân nhiệt có thể đi kèm nguy cơ co giật do sốt. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, co giật do sốt thường gặp nhất ở trẻ từ 6 - 59 tháng tuổi và có thể xảy ra trong nhiều bệnh lý gây sốt, bao gồm cúm. Điều này cho thấy trẻ mắc cúm cần được theo dõi thân nhiệt và chăm sóc đúng cách, thay vì áp dụng các phương pháp làm nóng cơ thể khi chưa có chỉ định y tế.

Nguy cơ cần lưu ý không chỉ đến từ nhiệt độ khi xông mà còn có thể liên quan đến thành phần của một số sản phẩm dùng kèm. Nghiên cứu đăng trên tạp chí y khoa Tropical Doctor năm 2021 đã tổng hợp 110 trường hợp co giật liên quan đến việc tiếp xúc với các sản phẩm chứa tinh dầu khuynh diệp qua đường uống, bôi ngoài da hoặc hít; trong đó có 49 trường hợp ở trẻ em. Hít tinh dầu là một trong những hình thức phơi nhiễm được ghi nhận phổ biến trong nhóm ca bệnh này.

Bên cạnh những yếu tố có thể làm tăng rủi ro khi xông lá, bản thân bệnh cúm cũng có khả năng gây biến chứng thần kinh, trong đó có co giật do sốt. Nghiên cứu đăng trên The Journal of Pediatrics năm 2021, phân tích dữ liệu của 29.676 trẻ nhập viện vì cúm tại 49 bệnh viện nhi ở Mỹ trong các mùa cúm từ năm 2015 đến năm 2020, ghi nhận 2.246 trẻ, tương đương 7,6%, có biến chứng thần kinh. Trong đó, co giật do sốt chiếm 5% tổng số ca nhập viện vì cúm; các biến chứng khác bao gồm bệnh não và co giật không do sốt.

Cần lưu ý, xông lá khi mắc cúm không phải là nguyên nhân trực tiếp gây co giật, bởi co giật có thể liên quan đến sốt do cúm hoặc những yếu tố khác, bao gồm phơi nhiễm với một số tinh dầu. Tuy nhiên, xông lá không giúp điều trị nguyên nhân gây cúm, trong khi việc sử dụng hơi nóng có thể làm tăng thêm rủi ro không cần thiết. Vì vậy, phụ huynh nên tránh xông lá cho trẻ nhỏ, đặc biệt khi trẻ đang sốt, mệt mỏi hoặc có biểu hiện bất thường về hô hấp.

Khi trẻ có biểu hiện sốt, ho, sổ mũi, đau họng hoặc mệt mỏi, cha mẹ nên theo dõi thân nhiệt, khuyến khích trẻ uống đủ nước, cho trẻ nghỉ ngơi và giữ không gian sinh hoạt thông thoáng. Việc sử dụng thuốc hạ sốt cần phù hợp với độ tuổi, cân nặng và hướng dẫn của nhân viên y tế; không tự ý phối hợp nhiều loại thuốc hoặc áp dụng các biện pháp làm nóng cơ thể để mong trẻ ra mồ hôi, hạ sốt.

Trẻ cần được đưa đi khám nếu triệu chứng kéo dài, diễn tiến nặng hoặc cha mẹ nhận thấy trẻ mệt nhiều, uống kém hay có bệnh lý nền. Đặc biệt, cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay khi xuất hiện khó thở, thở nhanh, môi tím tái, co giật, lơ mơ khó đánh thức hoặc có dấu hiệu mất nước rõ rệt.

Bên cạnh chăm sóc đúng cách khi mắc bệnh, chủ động phòng ngừa cúm trước khi trẻ phơi nhiễm với virus có ý nghĩa quan trọng. CDC Mỹ khuyến cáo tiêm vắc xin cúm hàng năm cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên vì virus cúm liên tục biến đổi và thành phần vắc xin được cập nhật theo các chủng virus dự kiến lưu hành. Cơ thể thường cần khoảng hai tuần sau tiêm chủng để hình thành đáp ứng miễn dịch bảo vệ, do đó không nên chờ đến khi trẻ mắc bệnh mới tìm cách phòng ngừa.

Tại Việt Nam, hiện nay đã đưa vào sử dụng nhiều loại vắc xin cúm cho trẻ em, giúp cung cấp khả năng bảo vệ trước nguy cơ lây nhiễm và mắc bệnh do các chủng virus cúm đang lưu hành, được WHO khuyến cáo đưa vào thành phần kháng nguyên của vắc xin gồm 2 chủng virus cúm A (H1N1, H3N2) và 1 dòng cúm B/Victoria. Cụ thể:

• Vắc xin cúm dạng tiêm bất hoạt Vaxigrip (Pháp), Influvac (Hà Lan), GCFlu Quadrivalent (Hàn Quốc);
• Vắc xin cúm công nghệ mới dạng xịt FluMist (Mỹ).

Trong đó, vắc xin cúm dạng xịt mũi FluMist của hãng AstraZeneca (Vương Quốc Anh), sản xuất tại Mỹ, được VNVC triển khai sử dụng đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam cho trẻ từ 2 đến dưới 18 tuổi từ ngày 28/10/2026. Thay vì tiêm bằng kim, vắc xin được xịt trực tiếp vào mũi, mang đến thêm lựa chọn cho trẻ e ngại tiêm. FluMist là vắc xin cúm sống giảm độc lực, giúp kích thích đáp ứng miễn dịch tại niêm mạc mũi họng, đồng thời tạo miễn dịch toàn thân và miễn dịch tế bào, hỗ trợ cơ thể nhận diện và chống lại các chủng virus cúm có trong vắc xin.

Đối với trẻ em từ 2 đến dưới 9 tuổi chưa từng chủng ngừa vắc xin cúm trước đây, khuyến cáo sử dụng 2 liều cách nhau ít nhất 4 tuần, sau đó nhắc lại hàng năm; nếu trẻ đã từng chủng ngừa vắc xin cúm trước đây, khuyến cáo sử dụng 1 liều và nhắc lại mỗi năm. Đối với trẻ từ 9 đến dưới 18 tuổi, khuyến cáo sử dụng 1 liều vắc xin cúm công nghệ mới dạng xịt FluMist và nhắc lại hàng năm.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ