TP.HCM: 3 học sinh cùng trường nhiễm não mô cầu, 1 em tử vong do diễn biến tối cấp

Tác giả Lương Diễm Chinh

Ngày đăng: 16/10/2026

Theo dõi VNVC: GGoogle News GThêm trên Google Chọn VNVC làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm. Xem hướng dẫn.

Ba học sinh cùng trường tại TP.HCM mắc bệnh do não mô cầu chỉ trong 2 ngày (14 - 15/10), trong đó 1 em đã tử vong, 2 em đang được điều trị.

Chuyên gia cảnh báo, bệnh do não mô cầu có thể khởi phát với triệu chứng giống cảm lạnh thông thường, khó nhận biết nhưng nhanh chóng chuyển nặng, thậm chí tử vong chỉ trong 24 giờ. Người dân, đặc biệt các gia đình có trẻ đi học; cần nhận biết dấu hiệu bất thường của trẻ; chủ động tiêm vắc xin đầy đủ, đúng lịch theo khuyến cáo.

Ngày 16/10, Sở Y tế TP.HCM thông tin ghi nhận 3 học sinh 12 tuổi, cùng học lớp 7 tại Trường THCS Hai Bà Trưng (xã Hiệp Phước) mắc bệnh do não mô cầu nhóm B. Trong đó, một học sinh tử vong ngày 14/10 do bệnh cảnh tối cấp, sốc nhiễm trùng và suy đa cơ quan; một em được chẩn đoán viêm màng não do não mô cầu, đang được điều trị và sức khỏe tạm ổn; trường hợp còn lại là bạn ngồi cùng bàn với học sinh tử vong, khởi sốt ngày 15/10 và được xác nhận mắc bệnh qua xét nghiệm PCR dịch não tủy, máu vào sáng 16/10.

Trước diễn biến này, Sở Y tế TP.HCM đã tổ chức họp khẩn, chỉ đạo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP.HCM (HCDC) phối hợp với các bệnh viện, cơ sở y tế và ngành giáo dục điều tra dịch tễ, lập danh sách người tiếp xúc gần, cấp kháng sinh dự phòng đúng đối tượng, vệ sinh khử khuẩn trường học và theo dõi sức khỏe người tiếp xúc ít nhất 10 ngày theo hướng dẫn chuyên môn.

Diễn biến này đáng chú ý trong bối cảnh từ đầu năm 2026, nhiều địa phương trên cả nước đã ghi nhận hơn 50 trường hợp mắc bệnh do não mô cầu, trong đó có ca tử vong. Trước đó, tại Lâm Đồng, CDC tỉnh ghi nhận một nam bệnh nhân 37 tuổi mắc bệnh với biểu hiện ban xuất huyết hoại tử, nhiễm trùng huyết nặng, phải điều trị tích cực tại Bệnh viện Chợ Rẫy (TP.HCM).

Những trường hợp mắc bệnh, bệnh nặng, thậm chí tử vong ở cả trẻ em và người trưởng thành cho thấy não mô cầu không chỉ là nguy cơ với một nhóm tuổi nhất định. Bệnh có thể xuất hiện ở người trước đó khỏe mạnh, trong khi triệu chứng ban đầu rất khó nhận diện như sốt, đau đầu, đau mỏi cơ, buồn nôn, dễ nhầm với các tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp thông thường như cảm lạnh.

Bệnh do não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra là 1 trong 10 bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ tử vong cao nhất tại Việt Nam. Tỷ lệ tử vong chung của bệnh dao động từ 8 - 15% và có thể tăng lên đến khoảng 50% ở bệnh nhân não mô cầu xâm lấn nếu không được điều trị. Ngay cả khi được điều trị thích hợp, bệnh vẫn có thể gây tử vong ở khoảng 10 - 15% trường hợp. Trong số những người sống sót, khoảng 1/5 có thể gặp di chứng lâu dài như mất thính lực, tổn thương thần kinh, suy giảm chức năng nhận thức, tổn thương thận hoặc các biến chứng nghiêm trọng khác.

Vi khuẩn có thể cư trú ở vùng mũi họng của người mang khuẩn mà không gây triệu chứng, nhưng trong một số trường hợp có thể xâm nhập vào máu hoặc màng não, gây bệnh xâm lấn nghiêm trọng. Hai thể bệnh nguy hiểm nhất là viêm màng não mủ và nhiễm trùng huyết do não mô cầu. Khi vi khuẩn xâm nhập vào máu, phản ứng viêm toàn thân có thể diễn tiến nhanh, gây tổn thương mạch máu, rối loạn đông máu, tụt huyết áp, sốc nhiễm trùng và suy đa cơ quan. Nếu màng não bị ảnh hưởng, người bệnh có thể xuất hiện đau đầu dữ dội, cứng gáy, rối loạn ý thức, co giật hoặc hôn mê.

Điều khiến bệnh đặc biệt nguy hiểm là khoảng thời gian từ lúc xuất hiện triệu chứng đến khi chuyển nặng có thể rất ngắn. Một người buổi sáng vẫn tỉnh táo, chỉ sốt hoặc đau đầu, nhưng vài giờ sau có thể rơi vào tình trạng nguy kịch. Một số trường hợp bệnh xâm lấn diễn tiến tối cấp, tử vong trong vòng 24 giờ kể từ khi khởi phát.

Vi khuẩn não mô cầu lây truyền chủ yếu qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần, chẳng hạn khi hôn, tiếp xúc trực tiếp với nước bọt hoặc ở gần người mang vi khuẩn khi ho, hắt hơi. Bệnh không dễ lây lan qua những tiếp xúc thông thường như một số bệnh lây truyền qua không khí có khả năng phát tán xa, nhưng nguy cơ tăng lên khi con người tiếp xúc gần, kéo dài hoặc thường xuyên trong không gian chung.

Trường học là môi trường trẻ thường xuyên giao tiếp trực tiếp, ngồi gần nhau trong lớp, tham gia hoạt động nhóm, vui chơi và sinh hoạt chung. Khi một người mang vi khuẩn tiếp xúc gần với nhiều người, vi khuẩn có cơ hội truyền sang những người xung quanh. Sau khi phơi nhiễm, người mang vi khuẩn có thể không phát bệnh nhưng vẫn có khả năng đưa mầm bệnh về gia đình.

Bệnh do não mô cầu có thể xuất hiện quanh năm, nhưng nguy cơ lây truyền có thể gia tăng trong những giai đoạn thời tiết thuận lợi cho các bệnh nhiễm khuẩn đường hô hấp và khi người dân tập trung đông trong không gian kín. Tại Việt Nam, giai đoạn cuối năm và mùa đông xuân thường là thời điểm cần tăng cường cảnh giác với các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp. Việc học sinh trở lại nhịp sinh hoạt tập thể, thường xuyên tiếp xúc gần trong lớp học và các hoạt động ngoại khóa cũng khiến công tác giám sát dịch tễ trở nên quan trọng.

Để phòng ngừa nguy cơ lây nhiễm, mắc bệnh và biến chứng nguy hiểm do não mô cầu gây ra, bên cạnh phát hiện sớm, điều tra người tiếp xúc và sử dụng kháng sinh dự phòng đúng chỉ định, tiêm chủng là một trong những biện pháp quan trọng. Hiện Việt Nam đã có các vắc xin phòng những nhóm huyết thanh não mô cầu phổ biến và nguy hiểm nhất hiện nay là A, B, C, W và Y. Tại gần 300 Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc đang cung ứng và triển khai tiêm ngừa đầy đủ các loại vắc xin phòng não mô cầu cho trẻ em từ 2 tháng tuổi trở lên và người lớn.

Cần lưu ý, các nhóm huyết thanh của não mô cầu không tạo miễn dịch chéo với nhau, vắc xin phòng nhóm B không thay thế vắc xin phòng các nhóm A, C, W và Y; ngược lại, vắc xin cộng hợp tứ giá phòng A, C, W và Y cũng không mặc nhiên bảo vệ trước nhóm B. Do đó, tiêm một loại vắc xin không có nghĩa đã được bảo vệ trước tất cả các nhóm não mô cầu có thể gây bệnh. Người dân nên được nhân viên y tế tư vấn lịch tiêm phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm chủng và nguy cơ phơi nhiễm.

Trong bối cảnh các trường hợp bệnh nặng tiếp tục được ghi nhận tại nhiều địa phương, phụ huynh cần chủ động kiểm tra tiền sử tiêm chủng của trẻ, tìm hiểu các vắc xin phòng não mô cầu phù hợp và đến ngay các trung tâm tiêm chủng để được tư vấn lịch tiêm phù hợp. Đây là cách tiếp cận chủ động để giảm nguy cơ mắc bệnh, thay vì chỉ hành động sau khi trường học hoặc cộng đồng xuất hiện ca bệnh.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ