Viêm gan B cấp tính: Những điều cần biết

Viêm gan B cấp tính tiến triển đột ngột và kéo dài trong thời gian ngắn. Bệnh thường không gây nguy hiểm nếu được phát hiện sớm và can thiệp điều trị kịp thời. Tuy nhiên, vẫn có trường hợp viêm gan cấp dẫn đến biến chứng suy gan cấp, gây nguy hiểm cho người bệnh.

Viêm gan B cấp là gì?

Viêm gan B cấp là bệnh về gan do nhiễm HBV, tiến triển đột ngột và kéo dài trong thời gian dưới 6 tháng. Bệnh thường hồi phục mà không gặp bất kỳ vấn đề sức khỏe lâu dài nào. Nếu nhiễm trùng kéo dài hơn 6 tháng, bệnh sẽ chuyển thành tình trạng viêm gan mạn tính, làm tăng nguy cơ biến chứng như xơ gan, suy gan hoặc ung thư gan.

Nhiễm trùng viêm gan B cấp tính thường diễn ra lành tính ở người trưởng thành có hệ miễn dịch khỏe mạnh với khả năng tự hồi phục ở 95% trường hợp (2).

Tuy nhiên, sau viêm gan B cấp, ở một số người HBV vẫn tồn tại âm thầm trong cơ thể, tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến tình trạng nhiễm trùng mạn tính. Tỷ lệ phát triển thành bệnh mạn tính này thường xảy ra phổ biến hơn ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ hơn so với người trưởng thành. Theo các chuyên gia y tế người mắc viêm gan B cấp tính càng trẻ tuổi thì nguy cơ tiến triển thành mạn tính càng cao, với tỷ lệ chi tiết như sau:

• Trẻ sơ sinh: 90%
• Trẻ em từ 1 đến 5 tuổi: 25 đến 50%
• Người lớn: 5 - 10% người lớn khỏe mạnh từ 19 tuổi trở lên bị nhiễm bệnh sẽ phát triển thành mạn tính

Viêm gan B cấp tính và mạn tính là hai thể bệnh lý gan có cơ chế tiến triển và biểu hiện lâm sàng khác biệt. Viêm gan siêu vi B cấp thường khởi phát đột ngột, diễn tiến trong thời gian ngắn và tiên lượng tốt hơn nếu được phát hiện sớm so với viêm gan siêu vi mạn tính. Nếu nhiễm trùng trở thành mạn tính, virus có thể gây viêm và khiến các mô mềm khỏe mạnh của gan bị xơ cứng và sẹo. Khoảng ¼ số người mắc viêm gan B mạn tính phát triển các bệnh gan nghiêm trọng như xơ gan hoặc ung thư gan.

Triệu chứng viêm gan B cấp tính theo từng giai đoạn

Hầu hết những người bị viêm gan B đều có các triệu chứng điển hình của viêm gan siêu vi. Các triệu chứng này được phân thành 3 giai đoạn tiến triển, cụ thể như sau:

1. Giai đoạn ủ bệnh

Sau khi bị nhiễm bệnh, HBV sẽ di chuyển theo máu đến gan (nơi virus nhân lên). Thời gian ủ bệnh lâm sàng trung bình là 2 - 3 tháng, hoặc có thể dao động từ 1 - 6 tháng sau khi tiếp xúc. Trong khoảng thời gian này, người bệnh hầu như không biểu hiện các triệu chứng rõ rệt nào.

2. Giai đoạn khởi phát

Sau giai đoạn ủ bệnh, người bệnh sẽ bắt đầu khởi phát một số triệu chứng như sốt, mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn và đau nhức cơ thể. Đồng thời, nồng độ alanine aminotransferase (ALT) trong huyết thanh tăng cao và có thể phát hiện được nồng độ cao của kháng nguyên bề mặt và DNA virus viêm gan B khi thực hiện xét nghiệm. Giai đoạn này thường kéo dài trong khoảng 1 tuần.

3. Giai đoạn toàn phát

Ở giai đoạn toàn phát, viêm gan siêu vi B cấp tính có thể bùng phát các triệu chứng điển hình hơn như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, đau tức vùng gan. (3)

Trong trường hợp viêm gan tối cấp phát triển, người bệnh có thể tiến triển triệu chứng rất nhanh Các chất độc hại thường được gan đào thải sẽ tích tụ trong máu và lên não, gây ra bệnh não gan. Người bệnh có thể rơi vào trạng thái hôn mê trong vòng vài ngày đến vài tuần. Viêm gan tối cấp có thể gây tử vong nếu người bệnh không được thực hiện ghép gan, đặc biệt là ở người lớn. (4)

Chẩn đoán và nguyên tắc điều trị viêm gan B cấp tính

Phần lớn các trường hợp cấp tính viêm gan B không biểu hiện lâm sàng rõ ràng. Mặc dù ở các thể điển hình, người bệnh có thể xuất hiện một số triệu chứng, nhưng thường dễ bị nhầm lẫn với các tình trạng nhiễm trùng virus khác. Do đó, việc thực hiện các xét nghiệm để chẩn đoán sẽ giúp phát hiện bệnh sớm và hướng điều trị phù hợp, cụ thể như sau:

1. Các xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán

Một số xét nghiệm có thể được bác sĩ chỉ định để hỗ trợ quá trình chẩn đoán bệnh viêm gan siêu vi B, bao gồm:

• Xét nghiệm AST và ALT: Chỉ số đo hoạt động của Enzym trong máu, phản ánh tình trạng tổn thương tế bào gan, thường trên 5 lần giới hạn trên của mức bình thường;
• Xét nghiệm anti-HBc IgM dương tính và HBsAg dương hoặc âm tính (đang trong giai đoạn cửa sổ - giai đoạn ngay sau khi nhiễm virus): Đây là chỉ số cho thấy đang mắc viêm gan B cấp tính
• Xét nghiệm Bilirubin: Nồng độ Bilirubin trong máu tăng cao là dấu hiệu cho thấy viêm gan B cấp tính.

2. Nguyên tắc điều trị

Hầu hết các trường hợp viêm gan siêu vi cấp thường tự hồi phục mà không cần can thiệp điều trị y tế. Nguyên tắc điều trị sẽ tập trung vào các biện pháp hỗ trợ và điều trị triệu chứng (nếu có), cụ thể như sau:

• Chăm sóc hỗ trợ: Cho bệnh nhân nghỉ ngơi đầy đủ, tránh làm việc gắng sức trong thời điểm triệu chứng lâm sàng chưa ổn định; thực hiện chế độ dinh dưỡng lành mạnh, giảm bớt chất béo và kiêng các chất kích thích như rượu bia; tránh sử dụng các loại thuốc chuyển hóa qua gan; điều trị hồi sức nội khoa tích cực ở các trường hợp trở nặng để duy trì hô hấp và tuần hoàn ổn định (Vitamin K1 cũng có thể được chỉ định cùng với các điều chỉnh rối loạn đông máu, chống phù não, lọc huyết tương…);
• Dùng thuốc kháng virus theo chỉ định: Các loại thuốc như Entecavir hoặc tenofovir có thể được bác sĩ chỉ định sử dụng trong một số trường hợp.

Con đường lây truyền và cách phòng ngừa viêm gan B cấp hiệu quả

Viêm gan B có khả năng lây lan dễ dàng từ người sang người thông qua nhiều cách thức khác nhau. Tuy nhiên bệnh có thể phòng ngừa được bằng các biện pháp ngăn ngừa hiệu quả. Tìm hiểu về đường lây truyền và cách phòng ngừa ngay sau đây:

1. Đường lây truyền

Viêm gan siêu vi B lây truyền từ người bệnh sang người chưa có miễn dịch thông qua tiếp xúc dịch cơ thể như máu, nước bọt có chứa máu, dịch âm đạo và tinh dịch, theo nhiều phương thức khác nhau, gồm:

• Lây truyền ngang: Lây qua đường tình dục hoặc tiếp xúc với bề mặt niêm mạc;
• Lây truyền theo chiều dọc: Lây truyền từ mẹ sang con trong khi sinh;

Bên cạnh đó, viêm gan siêu vi B cũng có thể lây truyền virus qua việc dùng chung hoặc tái sử dụng kim tiêm, ống tiêm bị nhiễm bẩn hoặc vật sắc nhọn tại các cơ sở y tế, trong cộng đồng (xăm mình, xỏ khuyên) hoặc giữa những người tiêm chích ma túy. (5)

2. Cách phòng ngừa

Viêm gan B có thể được phòng ngừa an toàn và hiệu quả bằng vắc xin. Thông thường, vắc xin phòng viêm gan B sẽ được tiêm mũi đầu tiên cho trẻ sau khi chào đời và hoàn tất mũi tiêm theo lịch trình phù hợp, cung cấp khả năng bảo vệ gần như 100% chống lại virus gây bệnh.

Đối với người lớn chưa tiêm vắc xin hoặc không rõ tình trạng miễn dịch của bản thân, cần chủ động tiêm vắc xin phòng ngừa, nhất là khi đang chung sống với người mắc bệnh viêm gan B hoặc có nguy cơ cao....

Bên cạnh đó, để phòng ngừa toàn diện, mỗi người cần tránh các hành vi lây truyền HBV nguy cơ cao như dùng chung kim tiêm, quan hệ tình dục với nhiều người. Đối với người thực hiện hiến máu, cần được xét nghiệm để ngăn ngừa sự lây lan của virus qua đường truyền máu.

⇒ Tham khảo thêm: Các đường lây truyền viêm gan B

Chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt cho người mắc viêm gan B cấp

Đối với người mắc viêm gan siêu vi B, bác sĩ khuyên người bệnh nên ăn uống cân bằng, giàu carbohydrate, trái cây và rau củ để hỗ trợ chức năng gan. Việc tuân thủ chế độ ăn uống bổ dưỡng, cân bằng với ngũ cốc nguyên hạt và protein nạc sẽ giúp bệnh nhân cải thiện chức năng gan. Đồng thời tránh các thực phẩm chế biến sẵn, chất béo, thịt đỏ và thực phẩm nhiều đường sẽ khiến gan phải làm việc nhiều hơn.

Bên cạnh đó, người bệnh cũng cần thay đổi lối sống lành mạnh, khoa học như bỏ thuốc lá, hạn chế uống rượu bia, uống nhiều nước, duy trì hoạt động thể chất, duy trì cân nặng vừa phải và ngừng bất kỳ sản phẩm bổ sung nào có hại cho gan.

⇒ Tham khảo thêm: Viêm gan B lành tính có thật sự an toàn?

Tóm lại, bệnh viêm gan B cấp tính là tình trạng gan bị tổn thương do HBV gây ra, có thể không biểu hiện triệu chứng hoặc có các triệu chứng đột ngột và kéo dài trong thời gian ngắn, khoảng dưới 6 tháng. Người bệnh có thể hồi phục nếu được can thiệp sớm và phù hợp, nhưng cũng có tình trạng bệnh kéo dài dai dẳng và trở thành viêm gan mạn tính. Tiêm phòng đầy đủ và duy trì lối sống lành mạnh là những biện pháp thiết thực để phòng ngừa và giảm thiểu tác động của bệnh.