Viêm gan do rượu cần phải điều trị như thế nào?

Viêm gan do rượu là một trong những bệnh lý gan nghiêm trọng thường gặp ở những người có thói quen uống rượu bia kéo dài. Tình trạng này không chỉ làm suy giảm chức năng gan mà còn có thể tiến triển thành xơ gan, suy gan và nhiều biến chứng nguy hiểm khác nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Bệnh viêm gan do rượu là gì?

Viêm gan do rượu là một tình trạng tổn thương gan nghiêm trọng, do tiêu thụ bia rượu quá mức trong thời gian dài. Đây là một trong ba giai đoạn chính của bệnh gan liên quan đến rượu, tiến triển từ gan nhiễm mỡ do rượu và nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể dẫn đến xơ gan và suy gan.

Bệnh lý này là một dạng tổn thương cấp tính, có thể xảy ra ở người uống rượu nặng, gây viêm và hoại tử tế bào gan; quá trình tiến triển bệnh có thể tự nhẹ đến nặng và thậm chí đe dọa đến tính mạng.

Mức độ nghiêm trọng của bệnh phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm lượng rượu tiêu thụ, thời gian uống, yếu tố di truyền, giới tính và tình trạng dinh dưỡng của người bệnh. Việc nhận biết và can thiệp sớm là vô cùng quan trọng để ngăn chặn sự tiến triển của bệnh và giảm thiểu các biến chứng nguy hiểm. (2)

Nguyên nhân gây ra bệnh viêm gan do rượu bia

Nguyên nhân chính gây ra bệnh là việc tiêu thụ rượu bia quá mức trong thời gian dài. Khi rượu đi vào cơ thể, phần lớn sẽ được chuyển hóa tại gan. Quá trình này tạo ra các chất độc hại, đặc biệt là acetaldehyde, một hợp chất gây tổn thương trực tiếp cho tế bào gan. Acetaldehyde thúc đẩy quá trình stress oxy hóa, sản sinh các gốc tự do, gây viêm và làm chết tế bào gan (hoại tử).

Ngoài ra, việc chuyển hóa rượu cũng làm thay đổi môi trường bên trong gan, ảnh hưởng đến chức năng của các tế bào miễn dịch của gan. Khi các tế bào này bị kích hoạt, chúng giải phóng các cytokine gây viêm, thu hút các tế bào bạch cầu đến gan, làm trầm trọng thêm tình trạng viêm. Lâu dần, sự tích tụ của các tế bào viêm và tổn thương liên tục sẽ dẫn đến viêm gan. (3)

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh:

• Lượng rượu tiêu thụ: Nguy cơ mắc bệnh tỷ lệ thuận với lượng rượu và thời gian uống.
• Giới tính: Phụ nữ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn nam giới, ngay cả khi uống cùng một lượng rượu. Điều này có thể do phụ nữ có nồng độ enzyme chuyển hóa rượu thấp hơn và tỷ lệ mỡ trong cơ thể cao hơn.
• Yếu tố di truyền: Một số gen có thể ảnh hưởng đến cách cơ thể chuyển hóa rượu và phản ứng với các chất gây viêm, làm tăng khả năng bị tổn thương gan.
• Dinh dưỡng: Thiếu hụt dinh dưỡng, đặc biệt là các vitamin và khoáng chất, có thể làm suy yếu khả năng bảo vệ gan, khiến gan dễ bị tổn thương hơn.
• Bệnh lý nền: Mắc các bệnh gan khác như viêm gan B hoặc C hoặc béo phì có thể làm tăng nguy cơ tiến triển thành viêm do rượu và xơ gan.

Bệnh gan do rượu tiến triển qua ba giai đoạn chính: (4)

• Gan nhiễm mỡ do rượu: Đây là giai đoạn sớm nhất, đặc trưng bởi sự tích tụ mỡ trong tế bào gan. Gan nhiễm mỡ thường không có triệu chứng rõ ràng và có thể hồi phục hoàn toàn nếu người bệnh ngừng uống rượu.
• Viêm gan do rượu: Là giai đoạn trung gian, khi các tế bào gan bị viêm và hoại tử. Đây là một tình trạng nghiêm trọng, có thể đe dọa tính mạng. Bệnh có thể từ nhẹ, không có triệu chứng rõ ràng đến nặng, với các biểu hiện như vàng da, mệt mỏi và đau bụng.
• Xơ gan do rượu: Giai đoạn cuối cùng và không thể hồi phục. Trong giai đoạn này, các mô sẹo thay thế các tế bào gan khỏe mạnh, làm suy giảm chức năng gan nghiêm trọng và dẫn đến suy gan.

Dấu hiệu nhận biết viêm gan do rượu

Viêm gan do rượu có thể biểu hiện qua nhiều triệu chứng, từ nhẹ đến nghiêm trọng, tùy thuộc vào mức độ tổn thương gan. Các dấu hiệu phổ biến bao gồm: (5)

• Mệt mỏi, suy nhược cơ thể.
• Vàng da và vàng mắt.
• Đau hoặc khó chịu ở vùng gan (phía trên bên phải bụng).
• Buồn nôn, nôn mửa và chán ăn.
• Sưng bụng do tích tụ dịch (cổ trướng).
• Sốt nhẹ hoặc sốt cao trong trường hợp viêm cấp tính.
• Rối loạn đông máu, dễ bị bầm tím hoặc chảy máu.

Ở giai đoạn nặng, bệnh nhân có thể gặp các triệu chứng nghiêm trọng hơn như lú lẫn, mất ý thức hoặc xuất huyết tiêu hóa.

Bệnh viêm gan do rượu có lây không?

Viêm gan do rượu không phải là bệnh truyền nhiễm và không lây lan từ người sang người. Bệnh hoàn toàn do tác động của rượu bia lên gan, không liên quan đến virus, vi khuẩn hay các tác nhân lây nhiễm khác. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân mắc đồng thời viêm gan siêu vi (như viêm gan A, B hoặc C), nguy cơ lây nhiễm các bệnh này vẫn có thể xảy ra thông qua máu, qua đường tiêu hóa, quan hệ tình dục không an toàn hoặc các con đường lây nhiễm khác.

Viêm gan do rượu có thể gặp các biến chứng gì?

Nếu không được điều trị kịp thời và hiệu quả, bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí đe dọa đến tính mạng. Các biến chứng này thường là hậu quả của sự suy giảm chức năng gan nghiêm trọng.

• Xơ gan: Đây là biến chứng phổ biến nhất và nghiêm trọng nhất. Các tế bào gan bị tổn thương và chết đi được thay thế bằng các mô sẹo, làm cho gan trở nên xơ cứng và mất chức năng. Xơ gan là tình trạng không thể hồi phục.
• Giãn tĩnh mạch thực quản: Tăng áp lực tĩnh mạch cửa do xơ gan làm cho các tĩnh mạch ở thực quản bị giãn ra. Các tĩnh mạch này rất dễ vỡ và gây xuất huyết tiêu hóa ồ ạt, là một biến chứng y tế khẩn cấp, có thể gây tử vong.
• Cổ trướng: Cổ trướng là tình trạng tích tụ dịch trong khoang bụng, thường gặp ở bệnh nhân xơ gan. Tình trạng này gây khó chịu, tăng nguy cơ nhiễm trùng và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
• Bệnh não gan: Chức năng gan suy giảm khiến các chất độc hại không được lọc ra khỏi máu và tích tụ trong não. Điều này có thể gây ra rối loạn thần kinh, lú lẫn, mất phương hướng và hôn mê.
• Suy thận: Hay còn gọi là hội chứng gan thận, là một biến chứng nghiêm trọng và thường gặp ở giai đoạn cuối của xơ gan. Tình trạng này xảy ra khi chức năng thận bị suy giảm đột ngột do sự thay đổi lưu lượng máu đến thận.

Chẩn đoán viêm gan do rượu

Để chẩn đoán viêm gan do rượu, bác sĩ sẽ kết hợp nhiều phương pháp nhằm đánh giá mức độ tổn thương gan và xác định nguyên nhân. Các phương pháp chẩn đoán bao gồm:

1. Khám lâm sàng và hỏi về tiền sử uống rượu

Bác sĩ sẽ hỏi về thói quen uống rượu, thời gian uống, lượng rượu tiêu thụ và các triệu chứng lâm sàng. Việc khai thác tiền sử chính xác giúp đánh giá nguy cơ và mức độ tổn thương gan.

2. Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu giúp đánh giá chức năng gan và mức độ tổn thương. Các chỉ số quan trọng bao gồm:

• Xét nghiệm chức năng gan: Đo nồng độ các enzyme gan như AST và ALT vì ở người mắc bệnh lý này thường có nồng độ AST tăng cao hơn so với ALT.
• Xét nghiệm bilirubin: Đánh giá mức độ vàng da. Nồng độ bilirubin tăng cao là dấu hiệu của tổn thương gan nghiêm trọng.
• Xét nghiệm albumin: Albumin là một loại protein được gan sản xuất. Nồng độ albumin thấp có thể cho thấy chức năng gan suy giảm.
• Xét nghiệm đông máu: Đánh giá khả năng đông máu của cơ thể. Tăng thời gian đông máu cho thấy gan không sản xuất đủ các yếu tố đông máu.
• Công thức máu toàn phần: Giúp phát hiện các dấu hiệu thiếu máu hoặc nhiễm trùng.

3. Siêu âm đánh giá tổn thương gan

Siêu âm bụng là một phương pháp chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn, giúp bác sĩ quan sát kích thước, cấu trúc và tình trạng tổn thương của gan. Siêu âm có thể phát hiện gan nhiễm mỡ, gan to, các dấu hiệu của xơ gan và sự hiện diện của dịch trong khoang bụng (cổ trướng).

4. Sinh thiết gan

Sinh thiết gan là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán xác định bệnh lý này. Bác sĩ sẽ lấy một mẫu mô gan nhỏ để kiểm tra dưới kính hiển vi. Kết quả sinh thiết giúp xác định mức độ viêm, hoại tử và xơ hóa, từ đó đưa ra chẩn đoán chính xác và tiên lượng bệnh.

Phương pháp điều trị bệnh viêm gan do rượu

Hướng điều trị tập trung vào việc ngăn chặn tổn thương gan thêm, cải thiện chức năng gan và phòng ngừa biến chứng. Các phương pháp điều trị chính bao gồm:

1. Cai rượu hoàn toàn

Cai rượu là bước quan trọng nhất trong điều trị, ngừng uống rượu hoàn toàn giúp ngăn chặn tổn thương gan thêm và tạo điều kiện cho gan phục hồi.

2. Điều trị hỗ trợ

Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh, các phương pháp điều trị hỗ trợ có thể bao gồm:

• Dinh dưỡng: Bổ sung dinh dưỡng đầy đủ, đặc biệt là protein, calo và vitamin, là rất cần thiết để giúp gan tái tạo và cải thiện sức khỏe tổng thể.
• Thuốc: Một số loại thuốc như corticosteroid hoặc pentoxifylline có thể được sử dụng trong trường hợp bệnh tiến triển nặng để giảm viêm và cải thiện tiên lượng.
• Điều trị biến chứng: Các biến chứng như cổ trướng, giãn tĩnh mạch hoặc não gan cần được quản lý bằng thuốc, phẫu thuật hoặc các can thiệp y khoa khác.
• Ghép gan: Trong trường hợp suy gan nghiêm trọng, khi gan bị tổn thương nghiêm trọng và không còn khả năng phục hồi, ghép gan có thể là lựa chọn cuối cùng. Tuy nhiên, bệnh nhân cần phải cai rượu hoàn toàn trong ít nhất 6 tháng trước khi được xem xét ghép gan.

Phòng ngừa và phục hồi 

Phòng ngừa và phục hồi viêm gan do rượu đòi hỏi sự thay đổi lối sống và duy trì thói quen lành mạnh. Các biện pháp phòng ngừa quan trọng như:

• Ngưng hoặc uống rượu bia ở mức vừa phải: Ngưng uống rượu là cách hiệu quả nhất để ngăn ngừa bệnh. Đối với những người chưa mắc bệnh, hạn chế uống rượu giúp giảm nguy cơ tổn thương gan.
• Phòng tránh viêm gan: Tiêm phòng viêm gan A và B, duy trì vệ sinh cá nhân và tránh các yếu tố nguy cơ như béo phì hoặc nhiễm virus giúp bảo vệ gan khỏi tổn thương thêm.
• Duy trì chế độ ăn uống hợp lý: Chế độ ăn giàu protein, vitamin, khoáng chất và hạn chế chất béo bão hòa hỗ trợ chức năng gan. Tránh thực phẩm chế biến sẵn và bổ sung các loại thực phẩm tốt cho gan như rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
• Tập thể dục: Tập thể dục đều đặn, chẳng hạn như đi bộ, yoga hoặc các bài tập nhẹ nhàng, giúp cải thiện sức khỏe tổng thể và hỗ trợ quá trình phục hồi gan.
• Khám sức khỏe định kỳ: Khám sức khỏe định kỳ, bao gồm xét nghiệm máu và siêu âm gan, giúp phát hiện sớm các dấu hiệu tổn thương gan, từ đó can thiệp kịp thời.

Viêm gan do rượu là một bệnh lý nghiêm trọng nhưng có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả nếu phát hiện sớm và thay đổi lối sống kịp thời. Việc cai rượu hoàn toàn, kết hợp với điều trị hỗ trợ và duy trì thói quen lành mạnh, đóng vai trò quan trọng trong việc phục hồi chức năng gan và ngăn ngừa biến chứng. Nếu có bất kỳ dấu hiệu bệnh nào, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.