Tiêm vắc xin cúm bao lâu thì có tác dụng? Tiêm trước mùa dịch bao lâu?

Tiêm vắc xin cúm bao lâu thì có tác dụng là thắc mắc rất thường gặp, người đi tiêm cần hiểu rõ để lên kế hoạch tiêm ngừa khoa học, sẵn sàng đối phó nguy cơ lây nhiễm trong mỗi mùa cúm. Bài viết dưới đây, chuyên gia từ Hệ thống tiêm chủng vắc xin VNVC sẽ giải đáp chi tiết.

Tiêm vắc xin cúm bao lâu thì có tác dụng?

Theo các chuyên gia y tế, sau khi tiêm, cơ thể cần khoảng 2 tuần để hệ miễn dịch tạo ra đủ lượng kháng thể cần thiết nhằm chống lại virus cúm. Điều này đồng nghĩa với việc vắc xin không phát huy tác dụng tức thì, mà cần một khoảng thời gian để cơ thể xây dựng hàng rào bảo vệ. Đây cũng là lý do người dân nên tiêm vắc xin cúm sớm, trước khi bước vào mùa cao điểm của bệnh hàng năm, nhằm đảm bảo hiệu quả phòng ngừa cao nhất. (1)

Cần lưu ý, hiệu quả của vắc xin cúm không kéo dài và thường suy giảm sau 6 - 12 tháng, do đó, việc tiêm cúm định kỳ hàng năm cần được duy trì, không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn góp phần quan trọng trong việc kiểm soát sự lây lan của dịch bệnh trong cộng đồng. Thời điểm lý tưởng để tiêm chủng là vào đầu mùa cúm, thường từ tháng 3 - 4 và tháng 9 - 10 mỗi năm (tại Việt Nam).

Vì sao cần tiêm vaccine cúm trước mùa cúm?

Vì vắc xin cúm cần một khoảng thời gian nhất định để có thể phát huy hiệu quả bảo vệ, nên các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân cần chủ động tiêm phòng từ sớm, tốt nhất là trước khi bước vào mùa cúm để đặt được hiệu quả bảo vệ tối ưu. Vậy mùa cúm tại nước ta thường rơi vào thời điểm nào trong năm?

Tại các quốc gia vùng ôn đới, cúm mùa sẽ thường xảy ra vào mùa đông, khi thời tiết trở lạnh. Do đó, các quốc gia ôn đới thuộc Bắc bán cầu và Nam bán cầu thường có mùa cúm rõ rệt. Tại Bắc bán cầu, mùa cúm thường diễn ra trước cuối tháng 10 hàng năm. Tại Nam bán cầu mùa cúm thường là trước cuối tháng 4 hàng năm. Nước ta nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa với khí hậu đa dạng. Theo đó, cúm mùa tại Việt Nam có thể xảy ra quanh năm với các đỉnh dịch thường rơi vào khoảng tháng 5, tháng 9 và tháng 11 hàng năm.

Do đó, người dân có thể tiêm vắc xin bất cứ thời điểm nào trong năm, càng sớm càng tốt khi có vắc xin cúm của mùa tiếp theo, không cần phải tiêm trước mùa cúm như các quốc gia vùng ôn đới khác.

Xem thêm: Tại sao phải tiêm cúm hằng năm?

Vắc xin cúm có tác dụng trong bao lâu?

Vắc xin cúm có tác dụng bảo vệ hiệu quả, nhưng khoảng thời gian tác dụng thường kéo dài từ 6 - 12 tháng. Điều này xuất phát từ hai nguyên nhân chính mang tính đặc thù của bệnh cúm.

Thứ nhất, virus cúm liên tục biến đổi thông qua đột biến kháng nguyên. Các chủng virus cúm như cúm A/H3N2, A/H1N1 hay cúm B thường xuyên thay đổi cấu trúc bề mặt, giống như "khoác một diện mạo mới" khiến hệ miễn dịch khó nhận diện. Nói cách khác, ngay cả khi đã tiêm vắc xin năm trước, cơ thể vẫn có nguy cơ không nhận ra các chủng virus cúm mới. Đây là lý do các nhà nghiên cứu phải cập nhật và điều chỉnh thành phần vắc xin hàng năm để bảo vệ tối đa trước các chủng virus đang lưu hành.

Thứ hai, khả năng miễn dịch sau tiêm vắc xin cúm không kéo dài mãi mãi, mà giảm dần theo thời gian. Sau khoảng 6 - 12 tháng, mức kháng thể bảo vệ bắt đầu suy giảm, đặc biệt ở những người lớn tuổi hoặc những người có hệ miễn dịch suy yếu. Điều này khiến họ dễ bị tái nhiễm nếu tiếp xúc với virus.

Vì vậy, để bảo đảm hiệu quả phòng ngừa tối ưu, việc tiêm nhắc lại vắc xin cúm hàng năm là vô cùng cần thiết, giúp duy trì mức độ bảo vệ cao, đồng thời "cập nhật" miễn dịch của cơ thể để ứng phó với các chủng cúm mới nguy hiểm hơn. Đây không chỉ là biện pháp bảo vệ sức khỏe cá nhân, mà còn có giá trị phòng chống dịch bệnh ở cấp độ cộng đồng, đặc biệt trong bối cảnh cúm mùa vẫn là mối đe dọa lớn với những đối tượng nguy cơ cao.

Khi vắc xin cúm đã có tác dụng rồi có thể bị cảm cúm nữa không?

Ngay cả khi vắc xin cúm đã phát huy tác dụng, vẫn có khả năng bạn bị cúm, mặc dù nguy cơ mắc bệnh, mức độ nghiêm trọng và biến chứng của cúm sẽ giảm đáng kể so với khi không tiêm phòng. Nguyên nhân chính nằm ở các yếu tố:

• Miễn dịch không kéo dài vĩnh viễn
• Virus cúm có khả năng biến đổi theo thời gian
• Không tiêm đủ liều vắc xin theo khuyến cáo

Tóm lại, tiêm vắc xin cúm bao lâu thì có tác dụng? Vắc xin cúm và bất cứ loại vắc xin nào sau khi được tiêm vào cơ thể cũng cần khoảng 2 - 3 tuần để phát huy hiệu quả bảo vệ. Với đặc trưng mùa cúm diễn ra quanh năm tại nước ta, người dân cần tiêm vắc xin cúm càng sớm càng tốt theo phác đồ, đồng thời không quên các mũi nhắc lại hàng năm để duy trì hiệu quả bảo vệ.