Vì sao trẻ dễ mắc thủy đậu vào đầu năm? Cha mẹ cần làm gì ngay lúc này?

Mùa Xuân với thời tiết thất thường, độ ẩm không khí tăng cao và gia tăng giao tiếp cộng đồng tạo điều kiện lý tưởng để virus thủy đậu lây lan. Trẻ nhỏ là nhóm chưa có miễn dịch đầy đủ, vì vậy trở thành đối tượng dễ mắc bệnh nhất trong giai đoạn này.

Theo Bác sĩ Lê Thị Gấm, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, thủy đậu là bệnh truyền nhiễm do virus Varicella Zoster (VZV) gây ra, lây chủ yếu qua đường hô hấp. Khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, virus phát tán vào không khí dưới dạng giọt bắn và khí dung, khiến người xung quanh rất dễ hít phải và nhiễm bệnh.

Tại Việt Nam, bệnh có xu hướng gia tăng từ tháng 3 đến tháng 5 hàng năm, cũng chính thời điểm giao mùa với đặc trưng nóng ẩm, độ ẩm không khí cao, mưa phùn, tạo điều kiện thuận lợi cho virus tồn tại lâu hơn trong không khí dưới dạng giọt bắn và khí dung, giảm tốc độ bất hoạt tự nhiên so với môi trường khô nóng, giúp chúng dễ bám trên các bề mặt đồ vật trong không gian kín. Nói cách khác, không khí mùa Xuân “giữ” virus lâu hơn, khiến trẻ dễ hít phải mầm bệnh hơn.

Bên cạnh đó, mùa Xuân cũng là giai đoạn trẻ em quay lại trường học sau kỳ nghỉ Tết dài, làm tăng tần suất cũng như mật độ tiếp xúc trong môi trường học đường với không gian lớp học kín, khả năng lây nhiễm chéo giữa các em học sinh hoặc giữa học sinh và thầy cô nhanh hơn, kéo theo nguy cơ bùng phát dịch theo cụm. Chỉ cần một trẻ nhiễm bệnh trong giai đoạn ủ bệnh (chưa có triệu chứng), virus có thể âm thầm lan ra cả lớp. Theo các nghiên cứu, có đến 90% dân số sẽ từng mắc thủy đậu nếu chưa được tiêm vắc xin, ở người lớn tỷ lệ này có thể lên đến 95%, cho thấy khả năng lây lan rất cao của virus này.

Theo Bác sĩ Gấm, thủy đậu có thể lây trước khi phát ban 1 - 2 ngày, khiến việc kiểm soát trở nên khó khăn hơn so với nhiều bệnh truyền nhiễm khác. Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ chưa tiêm phòng hoặc chưa từng mắc bệnh, gần như không có miễn dịch bảo vệ; đối với trẻ nhỏ sau sinh, miễn dịch từ mẹ giảm dần theo thời gian; trẻ lớn hơn thì miễn dịch chưa hoàn thiện, nên rất dễ nhiễm bệnh khi tiếp xúc nguồn lây. Trong khi đó, miễn dịch cộng đồng với thủy đậu không đồng đều, khi tỷ lệ tiêm chủng chưa bao phủ cao, virus dễ tìm thấy “khoảng trống miễn dịch” để lây lan.

Năm 2024, một ổ dịch được ghi nhận tại trường mầm non ở Đắk Lắk với 28 trẻ mắc bệnh. Cùng năm, một trường Tiểu học - Trung học cơ sở tại Quảng Bình cũng phát hiện 14 học sinh mắc thủy đậu do lây lan trong lớp. Đến năm 2025, một trường THCS ở Bến Tre tiếp tục ghi nhận 16 ca mắc, cho thấy nguy cơ bùng phát dịch trong môi trường học đường vẫn luôn hiện hữu.

Nhiều nghiên cứu trong lĩnh vực miễn dịch học cho thấy hệ miễn dịch của con người có thể chịu ảnh hưởng theo mùa. Vào thời điểm giao mùa Xuân, khi thời tiết ẩm, ít nắng, cơ thể giảm tổng hợp vitamin D, trong khi niêm mạc đường hô hấp dễ bị kích thích, làm suy giảm hàng rào bảo vệ tự nhiên. Trẻ cũng dễ mắc các bệnh hô hấp nhẹ, vô tình tạo “cửa ngõ” để virus xâm nhập. Ở giai đoạn này, hệ miễn dịch của trẻ không suy yếu rõ rệt nhưng khả năng phòng vệ kém hiệu quả hơn, khiến nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm, trong đó có thủy đậu, gia tăng.

Bên cạnh đó, thủy đậu còn dễ lan rộng qua chuỗi lây nhiễm trong gia đình. Trẻ có thể mang virus từ trường học về nhà, lây sang anh chị em hoặc người lớn chưa có miễn dịch. Thực tế cho thấy, khi mắc bệnh ở tuổi trưởng thành, nguy cơ xuất hiện các biến chứng như viêm phổi, nhiễm trùng da, viêm não hoặc nhiễm trùng huyết có thể cao hơn so với trẻ nhỏ. Trong đó, biến chứng viêm não hoặc viêm màng não có thể có tỷ lệ tử vong từ 5 - 20% và ngay cả khi được cứu sống, người bệnh vẫn có nguy cơ đối mặt với di chứng thần kinh lâu dài.

Đáng chú ý, người trưởng thành khi mắc bệnh thường có diễn tiến nặng hơn, sau đó có thể tiếp tục lây ngược lại cho trẻ nhỏ. Điển hình, Bệnh viện Nhi Trung ương từng tiếp nhận một trẻ sơ sinh 27 ngày tuổi mắc thủy đậu lây từ gia đình. Trẻ nhập viện trong tình trạng sốt cao, nổi nhiều mụn nước, ho nhiều và suy hô hấp do viêm phổi trên nền thủy đậu, phải điều trị tích cực. Trường hợp này cho thấy nguy cơ lây nhiễm chéo trong gia đình, đặc biệt khi không được cách ly đúng cách.

Trước nguy cơ bệnh gia tăng theo mùa, Bác sĩ Gấm khuyến cáo rằng tiêm vắc xin chủ động, tiêm càng sớm càng tốt trong độ tuổi khuyến cáo chính là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất. Vắc xin giúp giảm rõ rệt nguy cơ mắc bệnh, hạn chế biến chứng nặng và giảm khả năng lây lan trong cộng đồng.

Trẻ em được khuyến cáo tiêm 2 mũi vắc xin thủy đậu để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu. Khi tiêm đủ 2 mũi, vắc xin có thể đạt hiệu quả phòng bệnh lên đến khoảng 90%, đồng thời giúp giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm do thủy đậu gây ra. Ngoài trẻ em, người lớn chưa từng mắc bệnh hoặc chưa tiêm vắc xin cũng nên chủ động tiêm phòng để bảo vệ sức khỏe.

Hiện nay, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cung cấp đầy đủ các loại vắc xin phòng thủy đậu cho trẻ em và người lớn. Tất cả vắc xin đều được nhập khẩu chính hãng, bảo quản theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt, giúp đảm bảo tính an toàn và hiệu quả bảo vệ tối ưu cho người tiêm.

Song song đó, để tối ưu hiệu quả phòng bệnh, người dân cần thực hiện thêm các biện pháp như giữ gìn vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, hạn chế tiếp xúc với người đang mắc bệnh thủy đậu, đồng thời tăng cường dinh dưỡng, nghỉ ngơi hợp lý và giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng. Việc kết hợp tiêm vắc xin đầy đủ cùng các biện pháp phòng ngừa này sẽ giúp giảm nguy cơ lây nhiễm và bảo vệ sức khỏe cho bản thân cũng như cộng đồng.

Để được tư vấn về tiêm vắc xin hoặc đặt mua vắc xin tại VNVC, Quý khách hàng có thể liên hệ theo các cách sau:

• Hotline: 028 7102 6595;
• Fanpage: VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Tìm trung tâm VNVC gần nhất TẠI ĐÂY;
• Để đặt mua vắc xin và tham khảo các sản phẩm vắc xin, quý Khách vui lòng truy cập: vax.vnvc.vn;
• Đặt mua các sản phẩm chăm sóc sức khỏe và dinh dưỡng chính hãng, chất lượng cao từ các thương hiệu uy tín hàng đầu quốc tế như Nestlé Health Science (Thụy Sĩ), Asahi - Wakodo (Nhật Bản), Ecogreen (sản xuất tại Mỹ) với giá ưu đãi tại VNVC SHOP TẠI ĐÂY.

Trong bối cảnh các bệnh truyền nhiễm vẫn có xu hướng quay trở lại theo mùa, việc chủ động tiêm phòng không chỉ bảo vệ mỗi cá nhân mà còn góp phần xây dựng “lá chắn miễn dịch” cho cộng đồng, đặc biệt với trẻ nhỏ, là nhóm đối tượng dễ tổn thương nhất, Bác sĩ Gấm nhấn mạnh.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ