Phòng sốt xuất huyết trước khi vào mùa mưa

Chưa vào mùa mưa, cả nước đã ghi nhận nhiều ca mắc sốt xuất huyết, có ca diễn tiến nặng, sốc sâu, tổn thương gan nghiêm trọng. Cảnh báo từ chuyên gia cho thấy, nếu không chủ động phòng bệnh ngay từ sớm, nguy cơ rất cao bùng phát dịch trong thời gian tới, khi bước vào mùa mưa, muỗi vằn sinh sôi.

Tình hình dịch tễ những tháng đầu năm đang cho thấy diễn biến đáng lo ngại. Theo ghi nhận từ hệ thống giám sát của Bộ Y tế và các trung tâm y tế địa phương, số ca sốt xuất huyết có xu hướng gia tăng nhanh tại nhiều khu vực, đặc biệt là các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM, là những nơi mật độ dân cư cao, điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển.

Riêng tại TP.HCM, trong  tuần 11 (9 - 15/3), TP.HCM ghi nhận 582 ca mắc, nâng tổng số ca từ đầu năm lên 12.202. Đáng chú ý, tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM, là tuyến cuối điều trị các ca nặng, tỷ lệ bệnh nhân diễn tiến nặng đã có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây. Nếu trước đây tỷ lệ ca nặng khoảng 15%, thì hiện nay đã tăng lên mức 17 - 19%, với nhiều trường hợp sốc sâu, tái sốc hoặc tổn thương gan nghiêm trọng. Đây đều là những biến chứng nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Không chỉ gia tăng về số ca, mức độ nguy hiểm của bệnh cũng đang thể hiện rõ qua các trường hợp tử vong rải rác. Gần đây, Đồng Tháp đã ghi nhận một ca tử vong ở người lớn (41 tuổi) tại Trung tâm Y tế khu vực Tân Phước, cùng với 3 ca mắc khác trong cùng gia đình và khu vực lân cận. Điều này cho thấy nguy cơ lây lan trong cộng đồng là rất cao, đặc biệt khi các ổ dịch nhỏ có thể nhanh chóng bùng phát nếu không được kiểm soát sớm.

Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, nhận định diễn biến dịch ngay từ đầu năm như hiện nay là dấu hiệu cảnh báo sớm cho một mùa dịch phức tạp. Tại Việt Nam, sốt xuất huyết thường bước vào cao điểm từ khoảng tháng 5 đến tháng 11 hằng năm, trùng với mùa mưa, cũng là  thời điểm muỗi vằn Aedes aegypti sinh sôi mạnh nhờ điều kiện ẩm ướt, nhiều ao tù nước đọng. Khi bước vào giai đoạn này, số ca mắc có thể tăng nhanh theo cấp số nhân nếu không có biện pháp kiểm soát hiệu quả từ trước đó.

Sốt xuất huyết là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm với diễn tiến phức tạp và khó lường. Tác nhân gây bệnh là virus Dengue với 4 tuýp huyết thanh khác nhau, một người có thể mắc bệnh nhiều lần trong đời và những lần nhiễm sau có nguy cơ nặng hơn do cơ chế tăng cường miễn dịch phụ thuộc (ADE). Bệnh có thể chuyển nhanh từ giai đoạn sốt sang giai đoạn nguy hiểm với các biến chứng như thoát huyết tương, cô đặc máu, xuất huyết nội tạng, tràn dịch màng phổi, suy hô hấp cấp, tổn thương gan, suy đa cơ quan. Đặc biệt, nhiều bệnh nhân có thể không biểu hiện dấu hiệu cảnh báo rõ ràng nhưng vẫn diễn tiến nặng chỉ trong 24 - 48 giờ.

Trong bối cảnh dịch có xu hướng đến sớm và gia tăng mức độ nguy hiểm, Bác sĩ Tấn nhấn mạnh việc phòng bệnh cần được triển khai ngay từ trước mùa mưa - giai đoạn cao điểm. Việc chủ động phòng ngừa sớm không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn góp phần hạn chế áp lực lên hệ thống y tế, tránh tình trạng quá tải khi số ca tăng mạnh trong mùa mưa. Nếu đợi đến khi dịch bùng phát, việc kiểm soát sẽ trở nên khó khăn hơn rất nhiều do mật độ muỗi tăng cao và nguồn lây lan rộng trong cộng đồng.

Chính vì vậy, các chuyên gia nhấn mạnh việc phòng bệnh cần được thực hiện ngay từ trước mùa cao điểm, thay vì chờ đến khi dịch bùng phát.

Để phòng sốt xuất huyết hiệu quả trước mùa cao điểm, người dân cần thực hiện đồng bộ nhiều biện pháp:

1. Tiêm vắc xin phòng sốt xuất huyết

Hiện nay, tại Việt Nam đã có vắc xin phòng sốt xuất huyết Qdenga do hãng Takeda (Nhật Bản) sản xuất tại Đức, được chỉ định cho trẻ từ 4 tuổi trở lên và người lớn. Vắc xin được tiêm theo lịch 2 mũi, cách nhau 3 tháng, giúp cơ thể chủ động tạo miễn dịch trước nguy cơ phơi nhiễm với virus Dengue.

Theo dữ liệu nghiên cứu và khuyến cáo chuyên môn, vắc xin có hiệu quả giảm hơn 80% nguy cơ mắc và tái mắc sốt xuất huyết, đồng thời giảm đến 90% nguy cơ nhập viện do bệnh. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong việc hạn chế các ca bệnh nặng, giảm áp lực cho hệ thống y tế trong mùa cao điểm.

Đối với phụ nữ có kế hoạch mang thai, Bác sĩ Tấn lưu ý cần hoàn thành đầy đủ lịch tiêm trước khi mang thai tối thiểu 1 tháng để đảm bảo an toàn và hiệu quả bảo vệ. Việc chủ động tiêm phòng không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cá nhân mà còn góp phần giảm nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

2. Loại bỏ nơi sinh sản và nơi ở của muỗi

Khi mưa bắt đầu, nước đọng xuất hiện nhiều, tạo điều kiện lý tưởng cho muỗi vằn Aedes aegypti sinh sản nhanh chóng. Nếu không xử lý từ sớm, mật độ muỗi sẽ tăng cao, kéo theo nguy cơ lây lan virus Dengue trong cộng đồng. Vì vậy, cần chủ động loại bỏ nguy cơ bằng cách dọn dẹp, loại bỏ chai lọ và vật dụng đọng nước quanh nhà; đậy kín các dụng cụ chứa nước, thay nước bình hoa thường xuyên; vệ sinh máng xối, cống rãnh; đồng thời thả cá hoặc xử lý bọ gậy trong bể, lu chứa nước.

3. Chống muỗi đốt

Muỗi vằn Aedes aegypti thường hoạt động mạnh vào sáng sớm và chiều tối, có thể đốt nhiều người trong thời gian ngắn và nhanh chóng truyền virus. Để phòng tránh, nên mặc quần áo dài tay, ngủ màn cả ban ngày và ban đêm, đồng thời có thể sử dụng thêm thuốc xịt hoặc kem chống muỗi để tăng hiệu quả bảo vệ.

4. Phun hóa chất diệt muỗi định kỳ

Tại các khu vực nguy cơ cao hoặc đã xuất hiện ổ dịch, cần triển khai phun hóa chất diệt muỗi trên diện rộng nhằm giảm mật độ muỗi trưởng thành, cắt đứt chuỗi lây truyền bệnh trước khi bước vào mùa mưa, thời điểm muỗi sinh sản mạnh.

5. Tăng cường vệ sinh môi trường

Thu gom rác thải, lốp xe, vật dụng phế thải có thể đọng nước, đặc biệt tại khu vực dễ ngập úng. Giữ môi trường sống sạch sẽ là cách đơn giản nhưng hiệu quả để hạn chế muỗi phát triển.

6. Chủ động theo dõi sức khỏe

Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao đột ngột, đau đầu, đau mỏi người, hoặc dấu hiệu nặng như đau bụng, nôn nhiều, chảy máu… cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.

Trong bối cảnh dịch bệnh có thể bùng phát bất cứ lúc nào khi điều kiện thuận lợi, việc kết hợp tiêm vắc xin cùng các biện pháp phòng muỗi từ sớm, trước mùa mưa, được xem là chiến lược hiệu quả để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và biến chứng nặng do sốt xuất huyết.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ