Tay chân miệng cấp độ 1 và những thông tin cần hiểu rõ

Tay chân miệng cấp độ 1 là thể nhẹ nhất của bệnh, thường không xuất hiện biến chứng nguy hiểm, có thể tự hồi phục hoàn toàn trong 7 - 10 ngày. Tuy nhiên, vì là bệnh biểu hiện nhẹ nên nhiều người chủ quan trong điều trị và phòng bệnh, dẫn đến khó khăn trong quá trình chăm sóc và điều trị, khiến bệnh phục hồi lâu hơn.

Tay chân miệng cấp độ 1 là gì?

Tay chân miệng cấp độ 1 là giai đoạn nhẹ nhất của bệnh, khi triệu chứng xuất hiện nhưng chưa có biến chứng nghiêm trọng nào. Tiêu chuẩn để đánh giá bệnh tay chân miệng ở cấp độ 1 là chỉ tình trạng loét miệng hoặc tổn thương trên da. Ở giai đoạn này, bệnh chưa gây tổn thương sâu đến hệ thần kinh, hô hấp hay tim mạch và được xem là thể nhẹ, có thể hồi phục nhanh nếu được điều trị kịp thời và đúng cách. (1)

Dù được xem là giai đoạn nhẹ, tay chân miệng cấp độ 1 vẫn cần được giám sát chặt chẽ bởi bất kỳ dấu hiệu sốt cao, quấy khóc bất thường, khó thở hay giật mình đều có thể là chỉ số bệnh chuyển nặng (cấp độ cao hơn). Việc đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ là rất quan trọng để kịp thời can thiệp, tránh biến chứng nguy hiểm.

Triệu chứng tay chân miệng cấp độ 1

Trẻ bị tay chân miệng cấp độ 1 thường xuất hiện các biểu hiện đặc trưng như nổi mụn nước hoặc ban đỏ tại các vị trí điển hình, gồm lòng bàn tay, lòng bàn chân, vùng miệng, mông hoặc đầu gối. Kèm theo đó, trẻ có thể bị sốt nhẹ hoặc đau họng, biếng ăn và khó chịu. Các mụn nước trong miệng có thể gây loét, khiến trẻ đau khi ăn uống.

Các triệu chứng ban đầu của bệnh (1 - 3 ngày sau nhiễm trùng) thường biểu hiện đặc trưng như mệt mỏi, sốt nhẹ, chán ăn, đau họng và khó chịu. Sau đó 1 - 2 ngày, các vết loét miệng đau đớn đặc trưng sẽ xuất hiện. Giai đoạn cuối sẽ xuất hiện các đốm đỏ nhỏ, mềm, tiến triển thành nốt mụn nước ở trên cơ thể người bệnh, chủ yếu tập trung vào vùng miệng, mông, tay và chân. Thông thường các nốt mụn nước thường sẽ hồi phục sau khoảng 1 - 2 tuần.

Bên cạnh đó, triệu chứng tay chân miệng cấp độ 1 có thể biểu hiện các dấu hiệu như đau nhức cơ bắp, cứng cổ, đau đầu, bồn chồn, ngủ hay bị giật mình, ngủ trong ngon giấc, hay chảy nước miếng (vì đau họng không nuốt được), trẻ nhỏ thường sẽ quấy khóc nhiều hơn bình thường.

⇒ Tham khảo thêm: Hình ảnh bệnh tay chân miệng cấp độ 1 thực tế, dễ nhận biết

Cách điều trị bệnh tay chân miệng cấp độ 1

Bệnh tay chân miệng chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, các phương pháp chữa bệnh đều tập trung vào điều trị thuyên giảm triệu chứng. Nguyên tắc can thiệp của bác sĩ trong điều trị tay chân miệng là theo dõi sát, phát hiện sớm, phân độ đúng và điều trị bệnh phù hợp. Đối với bệnh tay chân miệng cấp độ 1, thường sẽ được chỉ định điều trị ngoại trú với các biện pháp sau:

• Tập trung hạ sốt bằng Paracetamol liều 10mg/kg/lần (đường uống) mỗi 6 giờ hoặc lau mát cho người bệnh;
• Bổ sung đầy đủ dinh dưỡng theo độ tuổi. Đối với trẻ nhỏ còn trong giai đoạn bú mẹ, cần tiếp tục cho trẻ uống sữa mẹ và không nên bỏ cữ;
• Vệ sinh răng miệng thường xuyên;
• Nghỉ ngơi đầy đủ;
• Tái khám mỗi 1 - 2 ngày trong 8 - 10 ngày đầu của bệnh. Trẻ có biểu hiện sốt phải tái khám mỗi ngày cho đến khi hết sốt ít nhất 48 giờ;

Đồng thời, người chăm sóc cần tái khám ngay khi có dấu hiệu của bệnh tay chân miệng cấp độ 2 trở lên, cụ thể như sau:

• Sốt cao trên 39 độ C;
• Thở nhanh hoặc khó thở;
• Trẻ thường xuyên giật mình, lừ đừ, run tứ chi, quấy khóc, bứt rứt, khó ngủ, nôn nhiều;
• Da nổi vân tím, vã mồ hôi, tay chân lạnh;
• Co giật, hôn mê.

Trong trường hợp bệnh tay chân miệng cấp độ 1 điều trị trong viện sẽ được chỉ định xuất viện khi ổn định về lâm sàng, biến chứng và di chứng như không sốt trong ít nhất 24 giờ liên tục (không sử dụng thuốc hạ sốt), không còn các biểu hiện lâm sàng phân độ nặng trong ít nhất 48 giờ, tình trạng bệnh ổn định, ăn được qua đường miệng.

⇒ Phụ huynh có thể tìm hiểu thêm các cấp độ của bệnh tay chân miệng để nhận diện sớm và đến bệnh viện kịp thời

Khi nào tay chân miệng độ 1 chuyển sang độ 2?

Thông thường, chân tay miệng cấp độ 1 không gây nguy hiểm, có thể hồi phục hoàn toàn trong vòng 7 - 10 ngày nếu được can thiệp và chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nếu người bệnh chủ quan và không vệ sinh kỹ các vết loét, nốt mụn nước sẽ khiến thời gian khỏi bệnh kéo dài lâu hơn hoặc chuyển biến xấu.

Dấu hiệu chuyển nặng của bệnh tay chân miệng sang cấp độ 2 có thể xuất hiện âm thầm, như giật mình lúc ngủ, sốt cao kéo dài không hạ dù đã dùng thuốc, khó thở, chân tay lạnh hoặc quấy khóc không ngừng. Với những triệu chứng này, không ít bậc cha mẹ chủ quan, coi đây là "cảm cúm thông thường" và không đưa trẻ đi khám sớm, làm chậm trễ quá trình điều trị, nguy cơ cao bệnh chuyển từ cấp độ 1 lên cấp độ 2, cấp độ 3 hoặc nghiêm trọng hơn.

⇒ Tham khảo thêm: Tay chân miệng độ 2 tiến triển ra sao?

Những câu hỏi thường gặp về tay chân miệng độ 1

• Tay chân miệng cấp độ 1 có lây không?

Tay chân miệng cấp độ 1 dễ lây từ người sang người qua tiếp xúc với dịch tiết mũi, họng, mụn nước hoặc phân của người bệnh, đặc biệt trong tuần đầu tiên. Bệnh cũng có thể lây qua tiếp xúc với bề mặt nhiễm virus, thay tã cho trẻ bệnh nhưng không vệ sinh tay đúng cách và từ phụ nữ mang thai mắc bệnh trước khi sinh sang thai nhi.

• Tay chân miệng do virus nào gây ra?

Tay chân miệng do loại virus đường ruột ở người, thuộc chi Enterovirus họ Picornaviridae gây ra, thường gặp nhất là Coxsackievirus A16, Coxsackievirus A6 và Enterovirus 71. Trong đó, Coxsackievirus A16 là phổ biến nhất với các triệu chứng nhẹ, ít biến chứng; còn Coxsackievirus A6 và Enterovirus 71 thường liên quan đến các biến chứng nghiêm trọng (như viêm não, phù não), thậm chí đe dọa tính mạng.

• Đã mắc chân tay miệng độ 1 rồi có cần tiêm vắc xin không?

Trẻ từng mắc tay chân miệng cấp độ 1 vẫn cần tiêm vắc xin vì bé vẫn có nguy cơ bị lại. Bệnh do nhiều loại virus đường ruột gây ra, trong khi miễn dịch sau nhiễm thường không bảo vệ chéo hoàn toàn giữa các chủng. Nếu lần mắc trước do Coxsackievirus hoặc chủng virus khác gây ra, trẻ vẫn nên tiêm vắc xin phòng EV71 để chủ động phòng bệnh do EV71 - chủng có liên quan đến các biến chứng nặng như biến chứng thần kinh, suy hô hấp và tử vong.

Tay chân miệng cấp độ 1 là thể nhẹ nhất của bệnh, thường chỉ biểu hiện tình trạng loét miệng hoặc các tổn thương trên da ở người bệnh. Tuy nhiên, bệnh có khả năng lây lan nhanh chóng cho người khỏe mạnh thông qua đường phân - miệng hoặc vô tình tiếp xúc với bề mặt có chứa virus, phổ biến ở trẻ em và tiềm ẩn biến chứng nguy hiểm . Chính vì vậy, cần nâng cao cảnh giác thực hiện các biện pháp phòng ngừa, đặc biệt là chủ động dự phòng bằng vắc xin để hạn chế nguy cơ mắc bệnh và lây nhiễm hiệu quả.