Trẻ bị tay chân miệng có lây cho người lớn và ngược lại không?

Tay chân miệng là bệnh thường gặp ở trẻ em dưới 10 tuổi, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi. Đối tượng mắc tay chân miệng nhiều nhất là trẻ em khiến người dân lầm tưởng đây là nhóm duy nhất có khả năng mắc bệnh. Vậy với người lớn, người cao tuổi, người bệnh nền có cần phòng căn bệnh này hay không? Trẻ bị tay chân miệng có lây cho người lớn không và có nguy hiểm hay không?

Trẻ bị tay chân miệng có lây cho người lớn không?

Người lớn vẫn có thể bị lây bệnh tay chân miệng nếu tiếp xúc với trẻ em bị nhiễm bệnh hoặc thông qua các con đường như tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết chứa virus (nước bọt, dịch mụn nước, hay phân của trẻ mắc bệnh).

Người chưa từng mắc tay chân miệng có nguy cơ nhiễm virus khi tiếp xúc với dụng cụ hoặc bề mặt đồ vật nhiễm virus do người mang mầm bệnh chạm vào do cơ thể chưa có kháng thể chống virus tay chân miệng.

Tuy nhiên, phần lớn người lớn đã có hệ miễn dịch đủ mạnh để kháng lại virus Enterovirus nhờ tiếp xúc với các loại virus này khi còn nhỏ. Chính yếu tố này khiến đa số người trưởng thành không dễ mắc bệnh, hoặc nếu nhiễm, chỉ biểu hiện triệu chứng nhẹ như sốt thoáng qua, đau họng hoặc mệt mỏi - dễ nhầm lẫn với các bệnh cảm cúm thông thường.

Thêm vào đó, ở người lớn, ý thức vệ sinh cao hơn như rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người bệnh, và không dùng chung đồ cá nhân cũng góp phần hạn chế khả năng nhiễm bệnh.

Trẻ bị tay chân miệng lây cho người lớn bằng cách nào?

Tay chân miệng có thể lây từ trẻ sang người lớn qua tiếp xúc với phân, nước bọt, dịch tiết đường hô hấp, dịch từ bóng nước hoặc các vật dụng, bề mặt nhiễm virus. Người lớn có thể nhiễm virus khi chăm sóc, tiếp xúc gần với trẻ bệnh hoặc chạm vào đồ vật nhiễm virus rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng.

Virus có thể tiếp tục được đào thải qua phân trong nhiều tuần sau khi các triệu chứng cải thiện, do đó nguy cơ lây nhiễm vẫn tồn tại ngay cả khi trẻ đã khỏi bệnh. Đặc biệt, người lớn nhiễm virus có thể không biểu hiện triệu chứng nhưng vẫn có khả năng truyền virus cho người khác.

Để hiểu rõ hơn về các con đường lây truyền và cách phòng tránh tay chân miệng, tìm hiểu thêm: Tay chân miệng lây qua đường nào?.

Nhóm người lớn nào dễ bị lây nhiễm tay chân miệng từ trẻ em?

Các trường hợp nhiễm tay chân miệng trong độ tuổi trưởng thành thường xảy ra ở những người có hệ miễn dịch suy yếu hoặc thường xuyên tiếp xúc với nguồn bệnh. Cụ thể:

• Người lần đầu tiếp xúc với virus EV71: Trong một số trường hợp, nếu người trưởng thành từ nhỏ chưa từng tiếp xúc với các chủng Enterovirus, cơ thể họ không có khả năng miễn dịch trước bệnh tay chân miệng. Điều này kéo theo nguy cơ nhiễm bệnh cao hơn, thậm chí bệnh có thể tiến triển nặng tương tự như ở trẻ em.
• Người lớn tuổi: hệ miễn dịch thường suy yếu dần theo tuổi tác, khiến người cao tuổi dễ mắc các bệnh nhiễm trùng trong đó bao gồm cả bệnh tay chân miệng.
• Người nhiễm HIV/ AIDS: HIV thường tấn công và làm suy yếu hệ miễn dịch của con người, khiến người bệnh không đủ sức chống lại các bệnh nhiễm trùng.
• Người đang điều trị ung thư: các biện pháp điều trị ung thư như hóa, xạ trị có thể làm hệ miễn dịch suy yếu, khiến bệnh nhân dễ mắc bệnh.
• Người dùng thuốc ức chế miễn dịch: các loại thuốc ức chế miễn dịch nói chung để điều trị bệnh tự miễn như lupus, viêm khớp dạng thấp hay dùng trong trường hợp cần ngăn ngừa thải ghép sau phẫu thuật, cấy ghép nội tạng có thể khiến miễn dịch của người sử dụng suy yếu.
• Người suy dinh dưỡng: chế độ ăn thiếu dinh dưỡng, có thể làm suy yếu hệ miễn dịch và tăng nguy cơ nhiễm trùng.
• Người có bệnh lý nền mạn tính: một số bệnh mạn tính như tiểu đường, tim mạch, bệnh phổi, viêm gan có thể làm suy yếu miễn dịch. Hệ miễn dịch của họ không đủ mạnh để chống lại virus, khiến khả năng nhiễm bệnh tăng lên đáng kể.
• Người không chú trọng vệ sinh cá nhân: Người trưởng thành không tuân thủ các biện pháp vệ sinh cá nhân, chẳng hạn như không rửa tay sạch sau khi thay tã cho trẻ, sử dụng chung đồ dùng cá nhân với trẻ bị bệnh, hoặc tiếp xúc gần mà không có biện pháp bảo vệ, dễ đối mặt với nguy cơ mắc bệnh.
• Người chăm sóc trẻ em mắc bệnh: Phụ huynh, giáo viên mầm non, bảo mẫu hoặc nhân viên y tế thường xuyên chăm sóc hoặc tiếp xúc gần với trẻ bị tay chân miệng có nguy cơ lây nhiễm cao hơn. Những người này có thể bị phơi nhiễm qua dịch tiết từ trẻ như nước bọt, phân, dịch mụn nước, hoặc chỉ đơn giản là chạm vào đồ chơi, bàn ghế nhiễm virus.

⇒ Tìm hiểu thêm: Bệnh tay chân miệng ở người lớn gồm những đặc điểm nào?

Người lớn bị tay chân miệng có nguy hiểm không?

Hầu hết các trường hợp mắc bệnh tay chân miệng ở người lớn có thể tự khỏi sau 1 tuần. Ở những người có đề kháng yếu, bệnh có thể tiến triển nặng hơn, nguy cơ biến chứng bệnh nặng cao. Các biến chứng của bệnh tay chân miệng dù rất hiếm gặp nhưng có thể xảy ra ở người lớn, đặc biệt khi tác nhân gây bệnh là Enterovirus 71 - một chủng có khả năng gây các biến chứng nặng nề tương tự như ở trẻ em. Các biến chứng bao gồm:

• Viêm não - màng não: Đây là biến chứng nghiêm trọng nhất, có thể gây đau đầu dữ dội, cứng cổ, buồn nôn, co giật, và thậm chí hôn mê. Nếu không được điều trị kịp thời, biến chứng này có thể dẫn đến tổn thương não lâu dài.
• Viêm cơ tim hoặc suy tim cấp: Virus có thể tấn công cơ tim và gây nguy cơ suy tuần hoàn, đe dọa tính mạng trong các trường hợp nặng.
• Viêm phổi và suy hô hấp: Xảy ra khi virus lan rộng và ảnh hưởng đến hệ hô hấp, gây khó thở và nguy cơ tử vong nếu không can thiệp kịp thời.

Ở những trường hợp nhẹ hơn, bệnh tay chân miệng ở người lớn có thể gây tổn thương nặng tại da, niêm mạc. Các nốt phỏng ban đầu sẽ vỡ ra hình thành vết loét, dễ bị bội nhiễm, vết thương có mủ, xung quanh phần miệng sẽ dày đặc ban đỏ.

Đối với những người trưởng thành có hệ miễn dịch suy yếu, chẳng hạn như bệnh nhân ung thư, người đang điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch (sau ghép tạng) hoặc phụ nữ mang thai, có nguy cơ gặp biến chứng nặng hơn nếu mắc bệnh. Hệ miễn dịch kém không thể kiểm soát sự phát triển và nhân lên của virus, dẫn đến nguy cơ lan tỏa virus trong cơ thể và gây tổn thương đa cơ quan.

⇒ Tham khảo thêm: Phụ nữ mang thai bị tay chân miệng có sao không?

Cách phòng tránh lây nhiễm tay chân miệng cho người lớn

Để phòng ngừa nguy cơ mắc bệnh tay chân miệng ở người lớn, cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, đặc biệt sau khi tiếp xúc với dịch tiết hoặc phân của người bệnh. Đeo khẩu trang và găng tay khi chăm sóc trẻ mắc bệnh để tránh tiếp xúc trực tiếp với virus. Vệ sinh và khử khuẩn đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa cùng các bề mặt thường tiếp xúc hằng ngày là điều bắt buộc.

Ngoài ra, cần cách ly trẻ mắc bệnh tại nhà ít nhất 7 - 10 ngày để hạn chế lây lan. Người lớn cũng nên tăng cường đề kháng bằng cách ăn uống đủ chất, tập thể dục thường xuyên, và đảm bảo giấc ngủ. Nếu có triệu chứng như sốt, mệt mỏi hay phát ban, cần đến cơ sở y tế ngay để kiểm tra. Ý thức vệ sinh cá nhân và trách nhiệm cộng đồng là chìa khóa ngăn chặn bệnh tay chân miệng, giúp bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.

Quan trọng nhất, cần tiêm vắc xin phòng bệnh tay chân miệng cho con trẻ trong gia đình để hạn chế nguy cơ trẻ lây nhiễm, mắc bệnh và trở thành nguồn lây cho cả gia đình. Hiện nay, tại Việt Nam đang cấp phép lưu hành vắc xin phòng bệnh tay chân miệng bất hoạt, tiêm cho trẻ từ 2 tháng đến dưới 6 tuổi, cung cấp khả năng phòng ngừa đến 96,8% nguy cơ mắc bệnh tay chân miệng do phân nhóm EV71.

Trẻ bị tay chân miệng có lây cho người lớn không? Bất cứ ai chưa từng mắc bệnh hay chưa có kháng thể với bệnh đều có nguy cơ nhiễm tay chân miệng. Ở người lớn có hệ miễn dịch yếu do tuổi tác, bệnh tật, sử dụng thuốc ức chế miễn dịch sẽ có nguy cơ mắc tay chân miệng cao hơn các nhóm đối tượng khác. Cần chủ động giữ vệ sinh cá nhân, môi trường, ăn chín uống sôi và tăng cường đề kháng để phòng bệnh hiệu quả.