Bị uốn ván nên ăn gì? Chế độ dinh dưỡng vàng cho bệnh nhân

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng giúp người bị uốn ván phục hồi và tăng sức đề kháng. Việc lựa chọn thực phẩm phù hợp không chỉ hỗ trợ quá trình điều trị mà còn giúp giảm nguy cơ biến chứng, rút ngắn thời gian hồi phục sau bệnh. Vậy bị uốn ván nên ăn gì? Kiêng gì và lưu ý gì cho chế độ dinh dưỡng của bệnh nhân? Tìm hiểu rngay trong bài viết dưới đây.

Tầm quan trọng của chế độ dinh dưỡng trong điều trị uốn ván

Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong quá trình điều trị uốn ván, giúp người bệnh duy trì sức đề kháng, phục hồi tổn thương và ngăn chặn nguy cơ tiến triển biến chứng. Dinh dưỡng đầy đủ, cân đối giúp cơ thể có năng lượng để đáp ứng với điều trị, tăng khả năng hồi phục cơ bắp, cải thiện miễn dịch và rút ngắn thời gian nằm viện. Cụ thể:

• Cung cấp năng lượng cho cơ thể: Uốn ván khiến có thể bệnh nhân co cứng cơ liên tục. Chế độ dinh dưỡng đầy đủ, giàu calo và dinh dưỡng giúp bù đắp năng lượng mất đi trong quá trình này, đồng thời duy trì hoạt động của các cơ quan chức năng.
• Hỗ trợ cơ bắp bị tổn thương do co thắt: Các cơn co cứng cơ do bệnh uốn ván có thể khiến cơ bắp chịu tổn thương. Chế độ dinh dưỡng giàu đạm và các dưỡng chất thiết yếu sẽ giúp phục hồi và tái tạo cơ bắp chịu tổn thương, cải thiện tình trạng co cứng cơ.
• Tăng cường hệ miễn dịch: Hệ miễn dịch giữ vai trò then chốt trong quá trình cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh và đẩy lùi chúng. Một chế độ dinh dưỡng giàu vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hóa có tác dụng tăng cường hệ miễn dịch, đồng thời hỗ trợ cơ thể nhanh chóng phục hồi.
• Giúp bệnh nhân giảm căng thẳng và cải thiện tinh thần: Không chỉ hỗ trợ quá trình phục hồi thể chất, dinh dưỡng còn giúp người bệnh giảm căng thẳng và cải thiện tinh thần. Nghiên cứu cho thấy một số chất dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong chức năng não bộ và điều hòa tâm trạng. Não bộ, là một cơ quan tiêu thụ năng lượng lớn, cần nguồn cung cấp nhiên liệu chất lượng cao ổn định để hoạt động tối ưu. Một chế độ ăn giàu dinh dưỡng, đặc biệt là chế độ ăn giàu axit béo omega-3, chất chống oxy hóa và carbohydrate phức hợp, có thể giúp giảm viêm và thúc đẩy sản xuất chất dẫn truyền thần kinh - cả hai đều cần thiết cho sự ổn định và phục hồi tinh thần. (2)

Người bị uốn ván nên ăn gì?

Việc xây dựng chế độ dinh dưỡng cho bệnh nhân uốn ván, giúp giải đáp thắc mắc bị uốn ván nên ăn gì, cần được thực hiện dưới sự tư vấn của bác sĩ, điều dưỡng hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Căn cứ vào sức khỏe, tình trạng bệnh và khả năng ăn uống của từng bệnh nhân, các chuyên gia sẽ đưa ra một chế độ dinh dưỡng toàn diện và phù hợp nhất. Theo đó, một số nhóm thực phẩm thường được khuyến nghị cho người bệnh uốn ván như sau.

1. Nhóm thực phẩm giàu protein dễ tiêu hóa

Những thực phẩm giàu protein cung cấp năng lượng cho cơ thể hoạt động. Một số loại protein nhẹ, dễ tiêu hóa sẽ rất phù hợp với bệnh nhân uốn ván khi giúp cơ thể hấp thụ tốt hơn và hạn chế khó chịu cho dạ dày.

Điển hình như trứng. Trứng được xem là nguồn protein dễ tiêu hóa nhất với 6,25g protein trong mỗi quả trứng lớn. Protein trong trứng có cấu trúc đơn giản, giúp cơ thể dễ dàng phân hủy, ảnh hưởng tích cực đến hệ vi sinh đường ruột.

Bên cạnh trứng, ức gà cũng là lựa chọn lý tưởng nhờ hàm lượng protein cao, ít béo và mô liên kết. Đặc biệt protein từ ức gà tây sau khi chế biến có thể tạo ra các peptide chống oxy hóa và bảo vệ niêm mạc ruột. Bên cạnh ức gà, cá hồi giàu protein, mềm, dễ tiêu hóa. So với thịt đỏ, cá hồi ít gây nặng bụng và thân thiện với hệ tiêu hóa.

Một số loại protein thực vật, dễ tiêu hóa có thể được cân nhắc cho người bệnh như đậu phụ, bơ đậu phộng, sữa chua Hy Lạp...

2. Thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất

Lựa chọn loại thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất là cách tăng cường hệ thống miễn dịch hiệu quả trong thời gian dài. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, các loại vitamin và khoáng chất có tác dụng tăng cường khả năng miễn dịch hiệu quả có thể kể đến như:

2.1. Vitamin C

Là chất tăng cường miễn dịch hiệu quả nhất trong số các loại vitamin, vitamin nhóm C hoạt động như một chất chống oxy hóa, có tác dụng bảo vệ cơ thể khỏi các độc tố gây viêm, nhiễm. Thiếu vitamin khiến cơ thể dễ mắc bệnh hơn. Do đó, việc bổ sung vitamin này vô cùng cần thiết bởi cơ thể không thể tự sản xuất vitamin này

Vitamin C được biết đến nhiều nhất trong các loại trái cây có múi màu cam như ớt chuông, ổi, cam, bưởi, kiwi, xoài, bông cải xanh, dâu tây...

2.2. Vitamin B6

Vitamin B6 có vai trò hỗ trợ các phản ứng sinh hóa trong hệ thống miễn dịch. Vai trò chính của loại vitamin này là sản xuất tế bào bạch cầu và tế bào miễn dịch lympho T, giúp cơ thể tăng cường khả năng chống lại sự tấn công của các mầm bệnh như virus, vi khuẩn.

Các thực phẩm giàu vitamin B6 có thể kể đến như: Thịt bò và gan bò, đậu xanh, cá hồi, cá ngừ, ức gà...

2.3. Vitamin E

Là chống chống oxy hóa mạnh giúp cơ thể chống lại tình trạng nhiễm trùng. Vitamin E giúp giữ các tế bào T hoạt động với hiệu suất cao, nên có thể được xem là một trong các chất dinh dưỡng hiệu quả nhất điều hòa chức năng miễn dịch.

Các thực phẩm giàu vitamin E có thể kể đến như: Các loại hạt hạnh nhân, đậu phộng, bơ hạt, rau bina, bông cải xanh, kiwi, cà chua...

2.4. Kẽm

Kẽm được biết đến là chất chống viêm và chống oxy hóa hiệu quả. Các nghiên cứu cho thấy, kẽm chịu trách nhiệm cho khả năng hoạt động bình thường của các tế bào miễn dịch. Do không tồn tại trong cơ thể dưới dạng dự trữ, nên kẽm cần được bổ sung thường xuyên, mỗi ngày.

Các loại thực phẩm giàu kẽm có thể kể đến như: Hàu, thịt bò nạc, cua xanh, hạt bí, sườn heo nướng, ức gà, tôm, cá mòi, sữa chua, sữa...

2.5. Selen

Selen không chỉ kích hoạt hệ thống miễn dịch hoạt động hiệu quả mà còn giữ cho hệ thống miễn dịch không hoạt động quá mức, bảo vệ bạn khỏi tình trạng viêm mạn tính và các bệnh tự miễn.

Các loại thực phẩm giàu selen có thể kể đến như: Hạnh nhân, hạt điều, cá ngừ, cá chim, cá mồi, thịt nạc, phô mai, gạo lứt, trứng, sữa chua, đậu lăng, đậu Hà Lan...

3. Thực phẩm mềm, dễ nuốt, dễ tiêu

Do các triệu chứng như co cứng cơ hàm, khó nuốt khiến bệnh nhân uốn ván thường gặp khó khăn trong ăn uống. Do đó, lựa chọn thực phẩm mềm, dễ tiêu hóa, nhai nuốt là lựa chọn tối ưu cho người bệnh.

Cụ thể, bệnh nhân uốn ván nên ăn các loại thức ăn mềm, dễ tiêu như cháo, súp, sinh tố và sữa. Trong đó, cháo có thể được chế biến chùng thịt bằm, cà rối hoặc cháo cá hồ bí đỏ, cháo trứng gà... Sinh tố có thể dùng chuối, đu đủ, xoài chín hay các loại nước ép táo, lê, cam ngọt vừa dễ uống vừa bổ sung nhiều vitamin, khoáng chất giúp cơ thể phục hồi.

4. Bổ sung đủ nước

Nước chiếm 60 - 70% cơ thể con người. Nước được xem là dung môi giúp hòa tan và vận chuyển các chất dinh dưỡng có trong thức ăn do cơ thể hấp thu. Nước còn tham gia vào quá trình chuyển hóa và các phản ứng trao đổi chất. Nếu mất đi 10% lượng nước cũng đồng nghĩa với cơ thể sẽ tự đầu độc, mất đi 21% lượng nước sẽ có nguy cơ dẫn đến tử vong.

Trong điều kiện bình thường, mỗi cần cần cung cấp 40ml nước/ mỗi kg cơ thể. Tức, với người có cân nặng 50kg cần khoảng 2 lít nước mỗi ngày. Tùy theo tình trạng sức khỏe có thể uống 2 - 2,5l nước mỗi ngày. Ở bệnh nhân uốn ván nên uống xen kẽ nước lọc cùng các loại nước trái cây và nên chia thành nhiều lần uống trong ngày.

Các loại thực phẩm nên kiêng hoặc hạn chế khi bị uốn ván

Thực tế không có khuyến cáo cụ thể cho việc người bệnh uốn ván cần kiêng những loại thức ăn nào. Nhưng nhìn chung, do tình trạng co cứng cơ hàm khiến việc ăn uống trở nên khó khăn, nên người bệnh uốn ván cần tránh những thực phẩm cứng và khó nhai nuốt. Một số thực phẩm cứng điển hình như thịt nướng, thịt khô, mực khô, bánh mì, bánh quy cứng...

Ngoài ra, người bệnh cần duy trì chế độ ăn lành mạnh, khoa học, tránh xa các thực phẩm có thể ảnh hưởng đến sức khỏe và hệ miễn dịch như rượu, bia, thức ăn chế biến sẵn, các thức ăn tái hoặc chế biến không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm…

Vậy bị uốn ván nên ăn gì? Chế độ ăn uống trong quá trình điều trị có thể tác động đến quá trình phục hồi của bệnh nhân, do đó người bệnh nên lựa chọn những loại thực phẩm giàu protein dễ tiêu hóa, giàu vitamin và khoáng chất. Đặc biệt, các món ăn cần được chế biến mềm, dễ tiêu hóa, thuận tiện cho việc nhai nuốt của bệnh nhân.