Cà Mau có 3 ca nghi não mô cầu, đã có tử vong: Lo lắng về nguy cơ lây lan

Ngày 10/04/2026, tỉnh Cà Mau ghi nhận 3 trường hợp nghi mắc não mô cầu tại ấp 6, xã Khánh An, trong đó có 1 ca tử vong; cả 3 đều có yếu tố dịch tễ liên quan đến ca bệnh đã ghi nhận từ giữa tháng 3/2026. Diễn biến này cho thấy mầm bệnh có thể vẫn đang tồn tại và lây lan qua các chuỗi tiếp xúc trong cộng đồng, làm gia tăng nguy cơ xuất hiện thêm các ca bệnh mới.

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Cà Mau, ca nghi mắc não mô cầu đầu tiên nhập viện ngày 7/4 với biểu hiện lơ mơ, kích thích, xuất huyết dưới da, nôn nhiều và cứng cổ, đang được theo dõi viêm não, viêm màng não và sốc nhiễm khuẩn. Ca thứ hai nhập viện tối 8/4 trong tình trạng sốt cao, diễn tiến rất nhanh sang hôn mê sâu và tử vong vào rạng sáng 9/4. Ca thứ ba nhập viện ngày 9/4 sau nhiều ngày sốt cao kéo dài, kèm tụt huyết áp, xuất huyết dưới da, đang được theo dõi nhiễm khuẩn huyết.

Đáng chú ý, cả 3 ca đều từng tiếp xúc với một trường hợp tử vong trước đó vào giữa tháng 3 với triệu chứng tương tự. Hiện chưa ghi nhận thêm ca mới, song ngành y tế vẫn duy trì giám sát ở mức cao, xử lý ổ dịch và theo dõi chặt chẽ những người có tiếp xúc gần nhằm ngăn chặn nguy cơ lây lan.

Não mô cầu (Neisseria meningitidis) là vi khuẩn nguy hiểm cư trú ở vùng hầu họng, lây chủ yếu qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc qua tiếp xúc gần, dùng chung vật dụng cá nhân, bề mặt nhiễm khuẩn. Một trong những đặc điểm dịch tễ học phức tạp nhất của não mô cầu là tỷ lệ người mang vi khuẩn không triệu chứng cao. Trong thực tế, có khoảng 10 - 20% người khỏe mạnh mang vi khuẩn mà không có triệu chứng, tức là cứ 10 người sẽ có 1 - 2 người mang vi khuẩn ở hầu họng mà hoàn toàn khỏe mạnh.

Chính nhóm “mang trùng thầm lặng” này khiến việc kiểm soát dịch trở nên khó khăn. Họ không có triệu chứng, không đi khám, nhưng vẫn có thể phát tán vi khuẩn qua hành vi ho, hắt hơi, nói chuyện gần. Điều này đặc biệt liên quan đến chuỗi ca bệnh tại Cà Mau, khi cả 3 trường hợp nghi nhiễm đều từng tiếp xúc với một ca bệnh đã tử vong từ giữa tháng 3/2026. Với thời gian ủ bệnh trung bình của não mô cầu khoảng 2 - 10 ngày, có nguy cơ mầm bệnh âm thầm lan truyền qua các “mắt xích trung gian” trong cộng đồng trước khi chuyển thành các ca bệnh vừa ghi nhận, làm gia tăng độ phức tạp trong truy vết và kiểm soát nguồn lây.

Đáng chú ý là bệnh thường khởi phát với các triệu chứng không điển hình như sốt, đau đầu, đau cơ, dễ nhầm với cảm lạnh thông thường; nhưng khi chuyển sang thể xâm lấn như viêm màng não hoặc nhiễm khuẩn huyết, bệnh có thể diễn tiến cực nhanh, gây tử vong trong vòng 24 giờ, thậm chí chỉ trong vài giờ ở thể tối cấp. Cơ chế gây bệnh rất phức tạp và nguy hiểm. Vi khuẩn khi vào máu sẽ gây nhiễm trùng máu, kích hoạt phản ứng viêm toàn thân, dẫn đến suy đa cơ quan như não, tim, phổi, thận.

Ngay cả khi được điều trị tích cực, tỷ lệ tử vong vẫn khoảng 8 - 15% và vẫn còn khoảng 10 - 20% người sống sót có thể chịu di chứng nặng nề như điếc, tổn thương não, co giật, chậm phát triển trí tuệ… Ngoài ra, tình trạng rối loạn đông máu có thể xảy ra, hình thành các cục máu đông gây hoại tử da, nhiều trường hợp buộc phải cắt cụt tay chân để cứu sống, khiến bệnh nhân tàn tật suốt đời.

Một thách thức lớn khác là sự đa dạng của các nhóm huyết thanh não mô cầu. Các nhóm phổ biến gồm A, B, C, Y, W đang lưu hành đồng thời và không tạo miễn dịch chéo. Điều này có nghĩa là người từng mắc hoặc đã tiêm phòng một nhóm vẫn có thể mắc các nhóm còn lại.

Vì vậy, Bác sĩ Trường Giang khuyến cáo người dân cần chủ động tiêm phòng đầy đủ và phối hợp các loại vắc xin tương ứng gồm: nhóm B và nhóm A, C, Y, W, để đạt hiệu quả bảo vệ toàn diện. “Đồng thời, không nên chờ đến khi có dịch mới tiêm, vì cơ thể cần thời gian để tạo kháng thể; việc tiêm sớm, đúng lịch và đủ liều giúp phòng bệnh hiệu quả và giảm nguy cơ biến chứng nặng, nhất là trong bối cảnh cả nước liên tiếp ghi nhận ca mắc, nghi mắc và tử vong do bệnh não mô cầu như hiện nay”, Bác sĩ Trường Giang nhấn mạnh.

Hiện nay, tại Hệ thống hàng trăm Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc đang triển khai đầy đủ các loại vắc xin phòng 5 nhóm huyết thanh A, B, C, Y, W cho mọi lứa tuổi từ trẻ em, thanh thiếu niên, người trưởng thành đến người cao tuổi, người có bệnh mạn tính…, bao gồm:

Danh mục vắc xin phòng não mô cầu

Bên cạnh tiêm vắc xin, Bác sĩ Trường Giang cũng khuyến cáo người dân tích cực triển khai đồng bộ các biện pháp dự phòng không đặc hiệu khác như duy trì vệ sinh tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn; đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc khi có triệu chứng hô hấp; che miệng khi ho, hắt hơi; không dùng chung vật dụng cá nhân như ly, muỗng, bàn chải, khẩu trang. Đồng thời, cần giữ không gian sống thông thoáng, vệ sinh bề mặt tiếp xúc thường xuyên như tay nắm cửa, điện thoại, bàn ghế, là những vị trí có thể lưu tồn vi khuẩn.

Người dân cần nâng cao nhận thức phát hiện sớm triệu chứng. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, cứng cổ, nôn ói, lơ mơ, xuất huyết dưới da, cần đến cơ sở y tế ngay, không tự điều trị tại nhà. Với não mô cầu, thời gian xử trí có ý nghĩa quyết định tiên lượng, bởi bệnh có thể diễn tiến nặng chỉ trong vài giờ.

Đối với người dân tại khu vực đã ghi nhận ca bệnh hoặc ca nghi nhiễm như tại Cà Mau, Phú Quốc (An Giang), Lâm Đồng, TP.HCM, Hà Nội…, cần áp dụng các biện pháp ở mức độ cao hơn. Người dân trong vùng nên hạn chế tụ tập đông người không cần thiết, theo dõi sức khỏe sát sao; người tiếp xúc gần (F1) phải được dùng kháng sinh dự phòng càng sớm càng tốt (tốt nhất trong 24 giờ từ khi ca bệnh được chẩn đoán) theo chỉ định y tế (thường dùng Rifampicin, Ciprofloxacin hoặc Azithromycin tùy đối tượng), không tự ý sử dụng; đồng thời tuân thủ khai báo, giám sát triệu chứng.

Gia đình có người nghi nhiễm cần cách ly tương đối, tăng cường vệ sinh, đeo khẩu trang khi chăm sóc và đưa đi khám ngay nếu xuất hiện sốt cao, đau đầu, cứng cổ, nôn hoặc ban xuất huyết.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ