Virus cúm C: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa

Virus cúm C tuy không phổ biến như 2 dòng cúm A và cúm B gây bệnh cúm mùa hàng năm nhưng cũng có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm nếu không phòng ngừa, đặc biệt ở những người lớn tuổi, người có hệ miễn dịch kém hoặc có bệnh lý nền.

virus cum c

Cúm C là gì?

Cúm C (ICV) là loài trong chi Influenza C Virus, thuộc họ virus Orthomyxoviridae được phát hiện vào năm 1947, giống như các chủng virus cúm khác, cúm C gây bệnh cúm, tuy ít gặp nhưng có thể để lại nhiều biến chứng nguy hiểm. Cúm C và bệnh cúm do các chủng virus khác nói chung đã khiến khoảng 5-10% người lớn và 20-30% trẻ em nhiễm bệnh mỗi năm. Đặc biệt, có khoảng nửa triệu ca tử vong do các vấn đề sức khỏe liên quan đến bệnh cúm.

Hiện tại, các nhà khoa học ghi nhận 4 chủng virus cúm được ký hiệu lần lượt là A, B, C, D. Chủng cúm A và B thường gặp ở người và chiếm tỷ trọng cao trong số các ca nhiễm cúm mùa hàng năm. Bệnh cúm do virus cúm A có thể bùng lên thành dịch và lịch sử cũng đã từng ghi nhận nhiều đại dịch cúm toàn cầu do các chủng virus cúm A gây nên. Chủng cúm C và D ít phổ biến hơn, trong đó chủng cúm D được nhận định chỉ có khả năng gây bệnh trên gia súc.

Cấu tạo virus cúm C

Cấu tạo của virus cúm nhìn chung có 2 phần là nhân cúm (virion) và lớp vỏ. Nhân virion thường có hình cầu, đôi khi có dạng sợi. Lớp vỏ virus bên ngoài được bao phủ bởi glycoprotein HA và NA có cấu trúc hình gai. Cấu tạo của từng loại virus cúm sẽ có sự khác nhau ít nhiều, trong đó virus cúm A và B khác tương đồng, virus cúm C và D tương đồng với nhau.

Giống như virus cúm A và B, lõi của virus cúm C bao gồm một ribonucleoprotein được tạo thành từ RNA của virus và 4 protein (1). Lớp protein M1 nằm ngay dưới lớp màng, tương tự như phần lõi nhân cúm A và B. Cấu tạo của virus cúm C có các protein vỏ siêu vi là CM2, có chức năng như một kênh ion. Glycoprotein chính trong lớp vỏ của virus cúm C được gọi là HEF (hemagglutinin-esterase-fusion) có chức năng của cả HA và NA (2). Do đó, nhân cúm C chứa 7 đoạn RNA thay vì 8 RNA như virus cúm A và B.

cau tao virus cum c
Virus cúm C có cấu tạo phần lõi với các RNA sợi đơn

Bệnh cúm C có nguy hiểm không?

Virus cúm C đã được phát hiện có ở người và động vật, trong đó trường hợp lây nhiễm cúm C từ động vật sang người là rất hiếm gặp nhưng cũng đã có những báo cáo ghi nhận. Các nhà nghiên cứu dịch tễ cho biết độ nhạy huyết thanh của virus cúm C lên tới 90% ở độ tuổi 7–10. Điều này cho thấy rằng hầu hết mọi người đều tiếp xúc với virus cúm C ít nhất một lần trong thời thơ ấu.

Bệnh cúm C không quá nguy hiểm do các triệu chứng lâm sàng khá nhẹ, có thể tự khỏi, không để lại di chứng do bệnh. Cũng vì thế mà bệnh cúm C khó trở thành đại dịch như những đợt bùng phát cúm A. Dù vậy, cúm C cũng mang đầy đủ đặc tính của 1 virus cúm, nên cũng có khả năng diễn tiến xấu đối với những người có bệnh lý nền, hệ miễn dịch kém hay với những phụ nữ mang thai. Đặc biệt, đã có một số bằng chứng cho thấy virus cúm C có thể gây ra bệnh hô hấp nghiêm trọng ở trẻ em dưới 2 tuổi.

Nguyên nhân mắc bệnh cúm C

Virus cúm C chính là nguyên nhân gây bệnh cúm ở người hay ở động vật. Tỷ lệ nhiễm với các chủng virus cúm rất cao, có thể lên đến 90% cả người lớn và trẻ em; tình trạng này cũng đúng với virus cúm C. Virus cúm có thể tồn tại sẵn trong cơ thể người ở dạng mầm bệnh, khi gặp điều kiện thuận lợi sẽ bùng phát và gây bệnh.

Các yếu tố thuận lợi có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh cúm C bao gồm:

  • Tuổi tác: Bệnh cúm có xu hướng nhắm vào các đối tượng có hệ miễn dịch yếu như trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, người lớn tuổi, người điều trị ung thư, người bị bệnh mạn tính…
  • Môi trường sống hoặc làm việc: Những người sống hoặc làm việc trong các khu đông dân cư, khu công nghiệp… có nhiều khả năng bị cúm hơn do tăng nguy cơ tiếp xúc với người mắc bệnh.
  • Thời tiết: Bệnh cúm nói chung thường xảy ra vào mùa đông do virus cúm sống lâu hơn trong nhà ở điều kiện không khí ẩm, lạnh. Trong khi đó, mọi người thường dành nhiều thời gian ở nhà và tiếp xúc gần với nhau hơn, khiến virus dễ dàng lây lan hơn.
nguyen nhan mac benh cum c
Bệnh cúm thường gặp khi thời tiết chuyển lạnh

Triệu chứng, biểu hiện bệnh cúm C

Virus cúm C có xu hướng gây nhiễm trùng đường hô hấp, biểu hiện của cúm C thường chỉ ở mức độ nhẹ, không gây quá nhiều vấn đề về sức khỏe. Cúm C gây ra triệu chứng tương tự cảm lạnh, bao gồm: đau họng, hắt hơi, sốt, ho khan, chảy nước mũi, nhức đầu, đau cơ và cảm giác.

Nếu bệnh cúm đồng nhiễm ở những người có hệ miễn dịch yếu thì các dấu hiệu lâm sàng có xu hướng trầm trọng hơn và cũng dễ để lại di chứng hơn. Đặc biệt, phụ nữ mang thai khi mắc cúm sẽ làm tăng nguy cơ viêm phổi, viêm phế quản, biến chứng nhiễm trùng máu dẫn đến giảm huyết áp, viêm tai giữa, viêm nội tâm mạc, viêm não, viêm màng não…

Bệnh cúm ở thai phụ không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người mẹ mà còn tác động xấu tới thai nhi, làm nguy cơ sinh non, thai chết lưu, em bé khi sinh ra cũng nhẹ cân hơn.

Đối tượng nào dễ mắc cúm C

Bệnh cúm C nói riêng và bệnh cúm nói chung có thể xuất hiện ở bất kỳ đối tượng nào, trong đó, những đối tượng dễ mắc cúm là những đối tượng có sức đề kháng yếu.

  • Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ: Trẻ sơ sinh, đặc biệt là các em bé sinh non (dưới 32 tuần tuổi) có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện dễ mắc các bệnh truyền nhiễm nói chung, trong đó có cúm.
  • Người lớn trên 65 tuổi: Người lớn tuổi thường có hệ miễn dịch yếu do quá trình lão hóa kèm theo nhiều bệnh nền mạn tính (tim phổi, suy thận, suy gan, tiểu đường…) rất dễ mắc cúm.
  • Phụ nữ mang thai hoặc cho con bú: Sự thay đổi lớn về nội tiết tố ở phụ nữ trước và sau khi sinh con khiến đề kháng suy giảm, cơ thể dễ bị tấn công bởi virus cúm.
  • Người bệnh điều trị kéo dài: Điều trị ung thư, thuốc chống thải ghép sau khi ghép tạng, sử dụng steroid kéo dài, HIV/AIDS… có thể làm suy yếu hệ thống miễn dịch khiến người bệnh dễ mắc bệnh cúm hơn đồng thời làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến chứng.
doi tuong de mac cum c
Phụ nữ mang thai thuộc nhóm đối tượng dễ nhiễm cúm

Cúm C lây qua đường nào?

Virus cúm sống lơ lửng trong không khí nên rất dễ phát tán và lây truyền bệnh. Tuy tồn tại ở cả người và động vật nhưng con đường lây truyền từ động vật sang người của virus cúm C rất hiếm gặp. Cúm C thường lây qua các hình thức:

  • Dịch tiết đường hô hấp: Triệu chứng thường gặp ở những đối tượng nhiễm cúm là ho và hắt xì, từ đó virus trong cơ thể sẽ phát tán ra ngoài theo tuyến nước bọt với phạm vi lên tới 2m. Người khỏe mạnh khi tiếp xúc gần hoặc trò chuyện trực tiếp với người bệnh sẽ có nguy cơ nhiễm bệnh.
  • Lây qua bề mặt tiếp xúc: Khi người mắc cúm ho hoặc hắt xì sẽ khiến cho các dịch tiết phát tán ra ngoài và bám lên các đồ vật. Nếu người khỏe mạnh chạm phải đồ vật đó và vô tình đưa tay tiếp xúc với mũi, miệng thì nguy cơ cao virus sẽ xâm nhập vào cơ thể. Ngoài ra, sử dụng chung khăn, quần áo, bàn chải, ly uống nước… cũng là một con đường lây nhiễm virus cúm.

Mắc cúm C bao lâu thì khỏi?

Thời gian ủ bệnh sau khi mắc virus cúm C là khoảng 2 ngày, sau đó bệnh bắt đầu xuất hiện những triệu chứng lâm sàng. Trong 2 ngày chưa có dấu hiệu bệnh, virus cúm cũng có thể phát tán từ cơ thể người bệnh ra môi trường bên ngoài.

Nhìn chung, các triệu chứng cúm C khá nhẹ, gây cảm giác khó chịu và bất tiện trong quá trình sinh hoạt. Tùy vào triệu chứng, người bệnh có thể sử dụng thuốc điều trị hoặc không. Thông thường, sau khoảng 5 ngày, triệu chứng cúm giảm dần, trong đó những con ho và cảm giá mệt mỏi vẫn tiếp tục kéo dài. Trong vòng 1- 2 tuần, các dấu hiệu của cúm C sẽ hết hoàn toàn. Tuy nhiên, vẫn sẽ có những trường hợp cúm diễn tiến nặng hơn, có thể gây biến chứng ở những đối tượng có hệ miễn dịch kém.

benh cum c
Các triệu chứng của bệnh cúm có thể khỏi hoàn toàn sau 1 – 2 tuần

Cách phòng ngừa cúm C

Để chủ động phòng cúm, mọi người cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp với nguồn lây như người mang bệnh hoặc người nghi ngờ nhiễm bệnh. Việc vệ sinh cá nhân, sử dụng khẩu trang khi ra ngoài và khi đến những nơi công cộng là phương pháp hiệu quả hạn chế nguy cơ tiếp xúc với virus. Ngoài ra, một số phương pháp khác giúp phòng bệnh cúm bao gồm:

  • Vệ sinh cá nhân sạch sẽ, rửa tay với chất làm sạch đồng thời vệ sinh mũi, họng với nước sát khuẩn.
  • Giữ ấm cơ thể khi thay đổi thời tiết, xây dựng chế độ dinh dưỡng lành mạnh kết hợp với hoạt động tập thể thao để nâng cao thể trạng.
  • Không nên tự ý sử dụng thuốc cảm cúm, đặc biệt với những đối tượng trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và cho con bú, người có bệnh lý nền, người đang sử dụng thuốc điều trị bệnh lý khác…

Nhìn chung, virus cúm C ít có khả năng gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe con người, do đó hiện tại chúng ta không có vaccine đặc chế để chống lại virus cúm C. Tuy nhiên, mọi người vẫn nên tiêm phòng cúm hàng năm để hạn chế nguy cơ mắc cúm mùa, nâng cao hệ miễn dịch, từ đó gián tiếp hạn chế nguy cơ nhiễm cúm C hay đồng nhiễm.

Đánh giá bài viết
16:16 22/08/2022

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

tin tuc

Bị cúm nên ăn gì, kiêng gì nhanh khỏi? 6 loại thực phẩm trị cúm

Bị cúm ăn gì nhanh khỏi? Kiêng ăn gì để cải thiện và điều trị bệnh hiệu quả nhất? Việc ăn uống lành mạnh, đảm bảo dinh...

tin tuc

Tiêm phòng cúm trước khi mang thai bao lâu? Ở đâu, giá bao nhiêu?

Tiêm phòng cúm trước khi mang thai là tấm khiên bảo vệ sức khỏe toàn diện của cả mẹ bầu và em bé. Vắc xin cúm an...

tin tuc

Thuốc trị cúm: uống như thế nào cho nhanh khỏi và an toàn

Sử dụng thuốc trị cúm là phương pháp sử dụng để điều trị triệu chứng như sốt, đau đầu, sổ mũi,... Không phải ai cũng nắm rõ...

tin tuc

Cúm A: nguyên nhân, triệu chứng, điều trị và phòng ngừa

Cúm A có những triệu chứng tương tự như cảm lạnh thông thường do đó rất dễ nhầm lẫn. Nếu không được điều trị đúng cách bệnh...

tin tuc

Cúm A h7n9 là gì? Có lây sang người không? Dấu hiệu và cách trị

Cúm A H7N9 là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, bắt nguồn từ virus cúm gia cầm và một số loài chim, có thể lây nhiễm cho người...

tin tuc

Cúm A H3N2: Nguyên nhân, triệu chứng, điều trị và phòng ngừa

Cúm A H3N2 là một trong bốn chủng virus cúm nguy hiểm nhất hiện nay. Người bệnh không tử vong vì cúm nhưng sẽ mất tính mạng...

tin tuc

Cúm trái mùa tăng đột biến: Bệnh mùa đông lại tăng giữa mùa hè

Bệnh cúm A trái mùa tăng đột biến ở mùa hè năm nay với hàng loạt ca bệnh khởi phát đột ngột, sốt cao, diễn biến nhanh,...

tin tuc

Virus cúm là gì? Các chủng virus cúm phổ biến và đặc điểm cấu tạo

Virus cúm là nguyên nhân gây ra đại dịch cúm, từng là nỗi “ám ảnh” toàn cầu. Nắm được các type virus cúm và đặc điểm cấu...

tin tuc

15 cách chữa cúm tại nhà hiệu quả giúp bạn nhanh khỏi bệnh

Hướng dẫn 15 cách chữa cúm tại nhà thông dụng nhất, giảm nhanh các triệu chứng khó chịu, người bệnh mau phục hồi sức khỏe và quay...

tin tuc

Trẻ sơ sinh bị cúm có nguy hiểm không? Cách điều trị, phòng ngừa

Trẻ sơ sinh bị cúm nếu không được điều trị kịp thời có thể gây biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng đến trí tuệ, thể chất, tinh...

tin tuc

Bệnh cúm mùa: Nguyên nhân, biểu hiện, cách điều trị và phòng ngừa

Cúm mùa gây ra hơn 9-45 triệu ca mắc mới mỗi năm, với hơn 61.000 trường hợp tử vong (theo Thống kê của Trung tâm Phòng ngừa...

tin tuc

Virus cúm B: Nguyên nhân, triệu chứng, điều trị và phòng ngừa

Cúm B chiếm 25% số ca nhiễm cúm mùa mỗi năm với triệu chứng không quá nghiêm trọng nhưng nếu không phát hiện kịp thời, cúm B...

tin tuc

Virus cúm A: Phân loại, cấu tạo và 101 điều bạn cần phải biết

Virus cúm A là nguyên nhân chủ yếu gây nhiễm trùng đường hô hấp ở người, với tỷ lệ mắc bệnh và tử vong cao. Trẻ em,...

tin tuc

Cúm A H1N1: Nguyên nhân, triệu chứng, điều trị và phòng ngừa

Cúm A/H1N1 từng gây đại dịch càn quét toàn cầu với tốc độ lây lan cao và nhanh, gây gánh nặng bệnh tật khủng khiếp. Covid-19 vẫn...

tin tuc

Vắc xin cúm mùa: 101 lưu ý trước khi tiêm phòng cúm cần phải biết

Vắc xin cúm là “lá chắn” phòng bệnh rất cần thiết với trẻ em và quan trọng với người lớn, đặc biệt trong bối cảnh dịch Covid-19...

tin tuc

Trẻ tiêm mũi cúm có sốt không? Cách chăm sóc bé sau chích ngừa cúm

Trẻ em là đối tượng rất dễ bị cúm tấn công và gây biến chứng nguy hiểm, bố mẹ cần chủ động cho trẻ chủng ngừa vắc...

tin tuc

CÚM A/H5N1: Nguyên nhân, triệu chứng, điều trị và cách phòng ngừa

Kể từ trường hợp người đầu tiên nhiễm bệnh, cúm A H5N1 đã giết chết gần 60% người mắc. Đến nay, mặc dù với sự phát triển...

tin tuc

Những ai cần tiêm ngừa cúm và tại sao nên tiêm vào thời điểm này?

Vắc xin cúm đã có từ rất lâu và trở nên quen thuộc với nhiều người. Nhưng trong thời điểm nhạy cảm hiện tại, khi mà “một...

tin tuc

Sự khác biệt giữa cúm mùa và cúm đại dịch?

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC. Cúm là một trong...

tin tuc

Bệnh cúm ở trẻ em nguy hiểm như thế nào?

Chỉ trong 4 tháng, Mỹ đã ghi nhận 26 triệu ca nhiễm cúm với khoảng 25.000 trường hợp tử vong; trong đó, trẻ em là đối tượng...

tin tuc

Dịch cúm A đang diễn biến nguy hiểm, đừng chết vì coi thường bệnh cúm

Trong bối cảnh dịch viêm đường hô hấp cấp do virus Corona (Covid-19) liên tục có diễn biến phức tạp, Bộ Y tế cho biết, các chủng...

tin tuc

Cách phân biệt cảm lạnh, cảm cúm và viêm phổi do virus Corona

Virus corona chủng mới đã gây ra hàng chục triệu ca lây nhiễm với con số tử vong tăng chóng mặt, bên cạnh đó, thế giới cũng...

tin tuc

Sự nguy hiểm của bệnh cúm

Trong khi thế giới lo lắng về virus corona mới (2019-nCoV), một loại virus khác kinh khủng hơn đã lây nhiễm 15 triệu người Mỹ trên khắp...

tin tuc

Vì sao phụ nữ mang thai và đang cho con bú nên tiêm phòng vắc xin cúm mùa?

“Phụ nữ mang thai là một trong những đối tượng quan trọng nhất cần tiêm phòng cúm” – Đây cũng chính là khuyến cáo của Bộ Y...

tin tuc

Cúm mùa và tầm quan trọng của việc tiêm phòng vắc xin

Ngày 19 và 20 tháng 10 vừa qua tại Đà Nẵng đã diễn ra Hội nghị Khoa học toàn quốc và Triển lãm Y học dự phòng...

tin tuc

Vacxin ngừa cúm cho người lớn có nên tiêm phòng hằng năm?

Tiêm vacxin ngừa cúm cho người lớn được xem là phương pháp phòng bệnh cúm mùa hiệu quả và đơn giản nhất hiện nay, khi đại dịch...

tin tuc

Tiêm phòng vắc xin ngừa cúm cho trẻ em và người lớn ở đâu uy tín?

Các chuyên gia y tế đang lo ngại về "dịch kép", do virus SARS-CoV-2 và virus cúm mùa gây ra, đặc biệt trong mùa đông tới, cúm...

tin tuc

Bệnh cúm: Nguyên nhân, triệu chứng, điều trị và cách phòng ngừa

Bất cứ ai cũng có khả năng nhiễm cúm và hầu như ai cũng đã từng trải qua ít nhất một lần bị cúm trong đời. Cúm...