Hình ảnh bệnh tay chân miệng ở người lớn qua các giai đoạn phát triển

14:18 13/05/2025

Quản lý Y khoa
Hệ thống Tiêm chủng VNVC
Bệnh tay chân miệng, mặc dù thường gặp ở trẻ em, nhưng cũng có thể xảy ra ở người lớn, đặc biệt là khi hệ miễn dịch người lớn bị suy yếu. Việc nhận diện và hiểu rõ về hình ảnh bệnh tay chân miệng ở người lớn qua các giai đoạn phát triển rất quan trọng, không chỉ giúp người bệnh nhận diện sớm các triệu chứng mà còn hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán chính xác, từ đó đưa ra phương pháp điều trị kịp thời và hiệu quả.
| BS Trần Huỳnh Tấn - Quản lý Y khoa vùng 1 Hồ Chí Minh, Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC cho biết: “Tay chân miệng là bệnh nhiễm trùng phổ biến, với tỷ lệ mắc trung bình hàng năm dao động từ 90 – 2.400 ca trên 100.000 người ở một số quốc gia (1). Mặc dù bệnh chủ yếu gặp ở trẻ em, nhưng nó cũng có thể xuất hiện ở người lớn, đặc biệt là ở những người có hệ miễn dịch yếu. Virus Coxsackievirus A6 (CVA6) đã được phát hiện ở bệnh nhân trưởng thành. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng trong các đợt bùng phát bệnh ở các quốc gia phương Tây từ năm 2011 – 2012, khoảng 25% trường hợp mắc bệnh là ở người lớn (2).” |

Dấu hiệu bệnh tay chân miệng ở người lớn
Bệnh tay chân miệng ở người lớn có thể xuất hiện với các dấu hiệu tương tự như ở trẻ em, nhưng thường không điển hình. Dưới đây là một số dấu hiệu bệnh tay chân miệng phổ biến ở người lớn:
- Sốt;
- Ho;
- Sổ mũi;
- Mệt mỏi, thậm chí có thể mê man;
- Nôn mửa;
- Tiêu chảy;
- Đau họng;
- Đau nhức cơ thể;
- Chán ăn, không có cảm giác thèm ăn;
- Xuất hiện các nốt phồng rộp ở lưỡi, lợi, hoặc trong má gây đau đớn;
- Các vết ban đỏ xuất hiện ở lòng bàn tay, bàn chân, hoặc thậm chí trên mông, bụng, lưng mà không gây ngứa.
Những triệu chứng này thường kéo dài từ 7 – 10 ngày và tự khỏi mà không cần điều trị đặc biệt. Tuy nhiên, không phải tất cả mọi người mắc bệnh đều có đầy đủ các triệu chứng này. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể gặp phải tình trạng rụng móng hoặc bong tróc da ở đầu ngón tay, ngón chân vài tuần sau khi bệnh khỏi. Mặc dù điều này có thể khiến người bệnh lo lắng, nhưng hiện tượng bong tróc này không gây đau đớn và da, móng sẽ dần phục hồi bình thường. (3)
Hình ảnh bệnh tay chân miệng ở người lớn
Hình ảnh bệnh tay chân miệng ở người lớn có thể khác biệt đôi chút so với trẻ em, nhưng vẫn có những đặc điểm dễ nhận diện. Việc quan sát các triệu chứng và hình ảnh của bệnh sẽ giúp người bệnh phát hiện sớm và có biện pháp điều trị kịp thời. Dưới đây là hình ảnh bệnh tay chân miệng ở người lớn qua từng giai đoạn đầy đủ, chi tiết nhất:
1. Hình ảnh bệnh tay chân miệng ở người lớn trong giai đoạn khởi phát
Giai đoạn khởi phát thường kéo dài từ 1 - 2 ngày, người mắc bệnh có các triệu chứng ban đầu tương tự cảm lạnh hoặc cúm mùa như sốt nhẹ, đau họng, mệt mỏi, chán ăn… Một số trường hợp có thể cảm thấy đau đầu và khó chịu toàn thân. Ở vùng miệng, có thể xuất hiện cảm giác khó chịu, tăng tiết nước bọt do các tổn thương dạng loét nhỏ ở niêm mạc miệng bắt đầu hình thành. Tuy nhiên, trong giai đoạn này, các vết phát ban ở tay và chân thường chưa xuất hiện rõ ràng, khiến bệnh dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý khác như viêm họng hoặc sốt siêu vi.



2. Hình ảnh bệnh tay chân miệng ở người lớn trong giai đoạn toàn phát
Giai đoạn toàn phát kéo dài từ 3 - 7 ngày, là thời điểm các triệu chứng điển hình của bệnh rõ rệt nhất. Trên da xuất hiện các nốt ban đỏ nhỏ, sau đó phát triển thành mụn nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đôi khi trên mông và khuỷu tay. Những mụn nước này có đường kính từ 2 - 5 mm, chứa dịch lỏng, có thể gây đau khi chạm vào hoặc vỡ ra.
Đồng thời, trong miệng, các vết loét kích thước nhỏ 2 - 4 mm xuất hiện, gây đau nhức khi ăn uống, nói chuyện. Người bệnh thường cảm thấy sốt cao hơn so với giai đoạn trước, kèm theo đau cơ, đau khớp hoặc khó ngủ do cảm giác ngứa rát từ các tổn thương da.



Đáng chú ý, ở người lớn, tình trạng bệnh tay chân miệng ở giai đoạn toàn phát có thể nghiêm trọng hơn nếu không được phát hiện sớm hoặc điều trị đúng cách, do nguy cơ bội nhiễm do mụn nước bị vỡ hoặc biến chứng thần kinh, tim mạch trong các trường hợp nhiễm Enterovirus 71.
3. Hình ảnh bệnh tay chân miệng ở người lớn trong giai đoạn hồi phục
Nếu được chăm sóc và theo dõi đúng cách, bệnh sẽ dần chuyển sang giai đoạn hồi phục sau khoảng 7 - 10 ngày. Các mụn nước trên da dần khô lại, giảm đau và bắt đầu bong tróc mà không để lại sẹo. Các vết loét trong miệng cũng cải thiện, cho phép người bệnh ăn uống bình thường trở lại. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, người lớn có thể cảm thấy mệt mỏi kéo dài trong vài ngày sau khi các triệu chứng da liễu biến mất, đặc biệt nếu bệnh nhiễm trùng ban đầu gây sốt cao và suy nhược nhiều.

Bệnh tay chân miệng ở người lớn tuy ít gặp hơn nhưng tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nếu không được phát hiện sớm và quản lý triệu chứng đúng cách. Việc vệ sinh cá nhân, rửa tay đúng cách, tránh tiếp xúc trực tiếp với người nhiễm bệnh, cùng chế độ dinh dưỡng phù hợp là những yếu tố quan trọng để phòng ngừa và hỗ trợ hồi phục.
Nếu người trưởng thành có dấu hiệu bất thường hoặc các triệu chứng kéo dài, cần tới cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh tay chân miệng ở cả người lớn lẫn trẻ em là giải pháp quan trọng để kiểm soát dịch hiệu quả và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Hình ảnh biến chứng bệnh tay chân miệng ở người lớn
Bệnh tay chân miệng ở người lớn thường tự khỏi sau 7 – 10 ngày, nhưng trong một số trường hợp, có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng. Những biến chứng này có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và cần được phát hiện sớm để điều trị kịp thời. Dưới đây là hình ảnh bệnh tay chân miệng ở người lớn qua các mức độ biến chứng.
1. Hình ảnh biến chứng nhẹ
Biến chứng nhẹ thường xảy ra do hiện tượng nhiễm trùng tại các tổn thương do mụn nước. Khi các nốt mụn nước bị vỡ, vi khuẩn hoặc các tác nhân bên ngoài có thể xâm nhập, gây nên tình trạng bội nhiễm da.
Một trong những biến chứng nhẹ phổ biến của bệnh tay chân miệng là các nốt mụn nước ở miệng và cổ họng bị vỡ, tạo thành vết loét dễ bị bội nhiễm và có mủ. Ngoài ra, một số người bệnh còn có thể gặp phải tình trạng rụng móng tay, móng chân sau khi hồi phục. Mặc dù đây không phải là triệu chứng nghiêm trọng và không gây đau đớn, nhưng khiến người bệnh cảm thấy lo ngại và bất an.


2. Hình ảnh biến chứng nặng
Bệnh tay chân miệng ở người lớn, nếu không được chăm sóc và điều trị kịp thời, có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng, đòi hỏi can thiệp y tế khẩn cấp như viêm não, viêm màng não, viêm não tủy, viêm cơ tim, phù phổi cấp, suy tim, trụy tim mạch…





Hướng dẫn cách chăm sóc bệnh tay chân miệng ở người lớn để nhanh khỏi và ngừa biến chứng
Chăm sóc bệnh tay chân miệng ở người lớn là rất quan trọng để giúp quá trình hồi phục nhanh chóng và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm. Dưới đây là một số hướng dẫn về cách chăm sóc người bệnh tay chân miệng để bệnh nhanh khỏi:
Nghỉ ngơi đầy đủ:
- Người bệnh cần nghỉ ngơi hoàn toàn trong giai đoạn bệnh để cơ thể có thời gian phục hồi. Tránh lao động nặng và vận động mạnh trong suốt quá trình điều trị.
- Căng thẳng có thể làm giảm khả năng miễn dịch của cơ thể, vì vậy người bệnh nên cố gắng giữ tinh thần thoải mái, lạc quan trong quá trình điều trị.
Chăm sóc các vết loét:
- Vệ sinh sạch sẽ: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước ấm, đặc biệt là sau khi chạm vào vết loét.
- Súc miệng: Súc miệng bằng nước muối ấm hoặc dung dịch sát khuẩn nhẹ nhàng để giảm đau và ngăn ngừa nhiễm trùng ở các vết loét trong miệng.
- Tránh làm vỡ các nốt phồng rộp: Việc làm vỡ các nốt phồng rộp có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Chế độ dinh dưỡng:
- Ăn uống dễ nuốt: Vì các vết loét trong miệng có thể gây đau khi ăn, người bệnh nên ăn các món mềm, dễ nuốt như cháo, súp, hoặc các loại thực phẩm xay nhuyễn. Tránh thức ăn cay, nóng, chua hoặc có nhiều gia vị để không làm tình trạng loét miệng trầm trọng thêm.
- Uống đủ nước: Giữ cho cơ thể luôn đủ nước là rất quan trọng, đặc biệt khi có sốt hoặc tổn thương miệng. Uống nước lọc, nước ép trái cây, hoặc nước điện giải giúp bù đắp nước và điện giải bị mất.
- Ăn nhiều vitamin C: Các thực phẩm giàu vitamin C như cam, quýt, dâu tây sẽ giúp tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ quá trình phục hồi.
Theo dõi các biến chứng:
- Mặc dù hiếm gặp, bệnh tay chân miệng có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như viêm màng não, viêm não, hoặc viêm cơ tim. Do đó, người bệnh cần theo dõi các triệu chứng như sốt cao, đau đầu dữ dội, cứng cổ, lú lẫn, hoặc khó thở. Nếu gặp bất kỳ triệu chứng nào trong số này, hãy đến bệnh viện ngay lập tức.
Điều trị theo chỉ dẫn của bác sĩ:
Hiện nay, chưa có thuốc đặc trị bệnh tay chân miệng, việc điều trị chủ yếu là giảm nhẹ các triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng.
- Nếu người bệnh cảm thấy đau, có thể sử dụng thuốc giảm đau như paracetamol (theo chỉ dẫn của bác sĩ) để giảm đau và hạ sốt.
- Dùng thuốc chống viêm: Bác sĩ có thể kê đơn thuốc chống viêm, giúp giảm tình trạng viêm nhiễm và làm lành các vết loét nhanh chóng.
- Lưu ý chỉ sử dụng thuốc theo đúng hướng dẫn của bác sĩ, tránh tự ý dùng thuốc vì có thể gây hại cho sức khỏe.
⇒ Tham khảo thêm bài viết: Người lớn bị tay chân miệng uống thuốc gì? Bác sĩ hướng dẫn chi tiết

Có thể thấy, tay chân miệng không chỉ là nỗi lo của trẻ em mà còn gây gánh nặng sức khỏe cho người lớn, đặc biệt khi chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu.
Việc nhận diện hình ảnh bệnh tay chân miệng ở người lớn qua các giai đoạn phát triển là rất quan trọng để có thể phát hiện và xử lý bệnh kịp thời. Dù bệnh ít gặp ở người trưởng thành, nhưng nếu không được chăm sóc đúng cách, bệnh có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng. Hiểu rõ về các triệu chứng và hình ảnh của bệnh sẽ giúp người bệnh và gia đình chủ động trong việc phòng ngừa và điều trị, từ đó bảo vệ sức khỏe và tránh được những hậu quả không mong muốn.
- Hand, Foot, and Mouth disease (HFMD): Enteroviral vesicular stomatitis – DermNet. (2023, October 26). DermNet®. https://dermnetnz.org/topics/hand-foot-and-mouth-disease
- Thomas, S., Mathew, B., Vivek Velayudhan, & Ranimol Prasanna. (2015). Hand, foot, and mouth disease in adults: An enigma among diagnosticians – A case series. Journal of Indian Academy of Oral Medicine and Radiology. https://journals.lww.com/aomr/fulltext/2015/27040/hand,_foot,_and_mouth_disease_in_adults__an_enigma.24.aspx
- Norfleet, T. (2023, May 9). Can Adults Get Hand, Foot, and Mouth Disease (HFMD)? Yes. GoodRx. https://www.goodrx.com/health-topic/infections/can-adults-get-hand-foot-and-mouth







