Lịch tiêm sởi quai bị rubella cho bé chi tiết bố mẹ cần nắm rõ

Sởi có thể gây ra các biến chứng nặng nề như viêm phổi, viêm não và tử vong nếu không được xử lý kịp thời. Quai bị, dẫn đến viêm tuyến nước bọt và có thể gây mất cân bằng về dinh dưỡng, thậm chí vô sinh, trong khi rubella, nếu chẳng may mẹ bầu mắc phải trong thai kỳ, có thể gây dị tật bẩm sinh nghiêm trọng. Thực hiện tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch có thể ngăn ngừa đáng kể nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng của bệnh gây ra. Bài viết dưới đây, chuyên gia VNVC sẽ tư vấn chi tiết lịch tiêm sởi quai bị rubella cho bé.

Lịch tiêm sởi quai bị rubella theo khuyến nghị của Bộ Y tế

Lịch tiêm vắc xin sởi quai bị rubella cần tiêm 2 – 3 mũi tùy vào từng loại vắc xin và tùy vào từng phác đồ khác nhau do bác sĩ chỉ định. Cụ thể, lịch tiêm sởi quai bị rubella theo từng loại vắc xin, độ tuổi như sau:

1. Lịch tiêm MMR–II

Vắc xin MM-R–II được nghiên cứu và phát triển bởi tập đoàn hàng đầu thế giới Merck Sharp and Dohm (Mỹ), được chỉ định dành cho trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn. Lịch tiêm sởi quai bị rubella MMR–II như sau:

2. Lịch tiêm Priorix

Vắc xin Priorix được nghiên cứu và phát triển bởi tập đoàn hàng đầu thế giới về dược phẩm và chế phẩm sinh học – Glaxosmithkline (GSK) – Bỉ, được chỉ định tiêm chủng cho trẻ em từ 9 tháng tuổi và người lớn. Lịch tiêm sởi quai bị rubella Priorix như sau:

3. Bé đã tiêm sởi đơn theo lịch thì có cần tiêm thêm vắc xin MMR không?

Nếu bé đã tiêm vắc xin sởi đơn theo lịch, vẫn cần tiêm thêm vắc xin sởi, quai bị, rubella (MMR)để bảo vệ toàn diện. Vắc xin MMR cung cấp khả năng miễn dịch không chỉ cho sởi mà còn cho quai bị và rubella, giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh này và các biến chứng liên quan. Nếu trẻ tiêm vắc xin sởi đơn (MVVAC) lúc 9 tháng tuổi thì đến 12 tháng tuổi có thể tiêm vắc xin phòng sởi quai bị rubella (MMR–II/Priorix) mũi 1, nhắc lại mũi 2 sau 3 năm.

Một số câu hỏi thường gặp về lịch tiêm sởi quai bị rubella cho bé

1. Trường hợp nào cần tiêm sớm hay muộn hơn lịch?

Việc tiêm vắc xin sởi, quai bị, rubella theo lịch là quan trọng để đảm bảo hình thành đầy đủ kháng thể, bảo vệ sức khỏe và sự phát triển của trẻ. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, lịch tiêm có thể được điều chỉnh sớm hoặc muộn hơn so với khuyến cáo.

Các trường hợp cần tiêm sớm:

• Trẻ sống ở vùng có dịch bệnh: Nếu khu vực đang có dịch sởi, quai bị hoặc rubella, trẻ có thể được tiêm sớm hơn để tăng cường khả năng bảo vệ.
• Trẻ tiếp xúc gần với người bệnh: Nếu trẻ tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh sởi, quai bị hoặc rubella, bác sĩ có thể chỉ định tiêm sớm để phòng ngừa.

Các trường hợp cần tiêm muộn:

• Trẻ bị sốt cao hoặc ốm nặng: Khi trẻ bị sốt cao hoặc đang ốm nặng, nên hoãn tiêm để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe. Chỉ tiêm khi sức khỏe của trẻ đã ổn định.
• Trẻ bị dị ứng nặng với thành phần của vắc xin: Nếu trẻ có tiền sử dị ứng nặng với bất kỳ thành phần nào của vắc xin sởi, quai bị, rubella, cần tránh tiêm loại vắc xin này.
• Trẻ đang điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch: Những trẻ đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch có thể cần điều chỉnh lịch tiêm hoặc lựa chọn loại vắc xin khác.

2. Tiêm mũi sởi quai bị rubella trễ lịch có sao không?

Theo các chuyên gia, việc trẻ tiêm trễ mũi sởi, quai bị, rubella không làm giảm hiệu quả của vắc xin nhưng sẽ tăng nguy cơ trẻ bị mắc bệnh trong suốt khoảng thời gian bị trễ lịch. Giai đoạn từ 6 tháng đến 3 tuổi được coi là giai đoạn "khoảng trống miễn dịch" của trẻ. Ở giai đoạn này, hệ miễn dịch của trẻ chưa phát triển hoàn thiện nên trẻ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Việc tiêm trễ vắc xin sẽ tăng nguy cơ trẻ mắc bệnh, biến chứng nặng và thậm chí tử vong.

Theo các khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), tiêm 1 mũi vắc xin có thể cung cấp một mức độ bảo vệ nhất định, nhưng nó không đạt hiệu quả tối ưu, đáp ứng miễn dịch không đủ mạnh, khiến cho người đã tiêm có nguy cơ mắc bệnh nếu tiếp xúc với virus.

Việc tiêm đầy đủ các mũi vắc xin theo lịch tiêm sởi quai bị rubella cùng các mũi nhắc theo khuyến cáo giúp gia tăng khả năng bảo vệ, không chỉ củng cố miễn dịch cho những người chưa phát triển đủ kháng thể sau mũi đầu mà còn tăng cường mức độ bảo vệ trong cộng đồng, thông qua việc giảm thiểu nguy cơ dịch bệnh bùng phát.

3. Vắc xin sởi quai bị rubella có lịch tiêm nhắc lại không?

Vắc xin sởi, quai bị, rubella thường có lịch tiêm nhắc lại. Sau liều đầu tiên, trẻ sẽ được tiêm liều thứ hai vào khoảng 4 - 6 tuổi (thời điểm trẻ bước vào giai đoạn học đường, tiếp xúc với môi trường xã hội rộng hơn, nguy cơ lây nhiễm mầm bệnh và mắc bệnh cao hơn). Tuy nhiên, lịch tiêm chủng có thể thay đổi tùy theo từng quốc gia, từng vùng và khuyến cáo của các tổ chức y tế.

Miễn dịch do tiêm chủng có thể giảm dần theo thời gian, vì vậy việc tiêm nhắc lại là rất quan trọng để duy trì mức độ miễn dịch cần thiết cho trẻ suốt đời. Mũi tiêm nhắc lại không chỉ tăng cường khả năng miễn dịch mà còn kéo dài hiệu quả bảo vệ đối với các bệnh sởi, quai bị và rubella. Việc tiêm chủng đầy đủ không chỉ giúp bảo vệ cá nhân mà còn góp phần tạo lập miễn dịch cộng đồng, từ đó ngăn chặn sự lây lan của những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm này.

4. Bé đã mắc bệnh rồi có cần tiêm sởi quai bị rubella theo lịch nữa không?

Nếu bé đã mắc bệnh sởi, quai bị hoặc rubella tự nhiên, thông thường sẽ không cần tiêm lại vắc xin sởi, quai bị, rubella. Bởi vì khi mắc bệnh, cơ thể bé đã tự sản sinh ra kháng thể để chống lại bệnh và kháng thể này thường mang lại miễn dịch suốt đời. Tuy nhiên, để đảm bảo sức khỏe và phòng ngừa trong tương lai, vẫn nên tham khảo ý kiến bác sĩ về việc có cần tiêm vắc xin sởi, quai bị, rubella theo lịch hay không. Bác sĩ sẽ cân nhắc tình trạng sức khỏe của bé và đưa ra chỉ định tiêm chủng phù hợp.

5. Tiêm mũi sởi quai bị rubella trùng lịch với các vắc xin khác có được không?

Hoàn toàn có thể tiêm mũi sởi quai bị rubella trùng lịch với các loại vắc xin khác. Việc tiêm nhiều loại vắc xin cùng một lúc không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn giúp trẻ hình thành miễn dịch với nhiều bệnh khác nhau. Tuy nhiên, để đảm bảo độ an toàn cao nhất, nên tham khảo ý kiến của bác sĩ về loại vắc xin có thể tiêm cùng mũi sởi quai bị rubella. (1)

Chuẩn bị gì khi đi tiêm mũi sởi quai bị rubella cho bé theo lịch?

1. Trước khi tiêm

Trước khi tiêm vắc xin sởi quai bị rubella, để đảm bảo quá trình tiêm chủng diễn ra suôn sẻ, cần lưu ý một số vấn đề sau:

• Bố mẹ cần theo dõi tình trạng sức khỏe của bé để thông báo cho bác sĩ trong quá trình khám sàng lọc trước khi tiêm.
• Nếu bé chưa đạt tiêu chuẩn về cân nặng hoặc có một trong các biểu hiện bệnh lý thì phải trì hoãn lịch tiêm cho đến khi trẻ đủ cân nặng, hết sốt hoặc khỏi bệnh.
• Nếu trẻ có các phản ứng nặng sau tiêm ở các lần tiêm trước thì sẽ ngưng tiêm các mũi tiếp theo (nếu có).
• Khi đưa bé đi tiêm chủng, bố mẹ hoặc người chăm sóc cần mang đầy đủ sổ/phiếu tiêm chủng và thông báo đầy đủ tình trạng sức khỏe, các loại thuốc đang sử dụng để bác sĩ theo dõi và phối hợp cùng bố mẹ đưa ra lịch tiêm chủng hợp lý.
• Trước khi đưa bé đi tiêm, bố mẹ nên tìm hiểu kỹ về loại vắc xin mà bé sẽ tiêm, các tác dụng phụ có thể xảy ra và cách chăm sóc sau khi tiêm.
• Lựa chọn những cơ sở tiêm chủng uy tín, an toàn và được nhiều người đánh giá cao.

• Cho bé mặc quần áo thoải mái, rộng rãi, mỏng nhẹ, thấm hút mồ hôi tốt để thuận tiện cho việc tiêm chủng, khiến trẻ thoải mái hơn, ít căng thẳng.
• Thông thường, không cần kiêng khem quá nhiều trước khi tiêm vắc xin. Tuy nhiên, nên tránh cho bé ăn quá no hoặc uống quá nhiều nước ngọt trước khi tiêm.

2. Quy trình tiêm chủng an toàn tại điểm tiêm

Quy trình tiêm chủng an toàn do Bộ Y tế quy định bao gồm 3 giai đoạn là trước, trong và sau khi tiêm chủng. Tại VNVC, trước khi tiêm, người tiêm chủng sẽ được bác sĩ khám sàng lọc kỹ lưỡng để đánh giá thể trạng, đo huyết áp, nghe tim phổi, nhịp thở và sẽ được bác sĩ tư vấn, chỉ định tiêm phù hợp.

Tại phòng tiêm, điều dưỡng sẽ kiểm tra thông tin người tiêm chủng để đảm bảo chính xác người được tiêm chủng và giới thiệu chi tiết về vắc xin, bao gồm các thông tin như tên vắc xin, tác dụng phòng bệnh, nhà sản xuất, nơi sản xuất, ngày sản xuất, hạn sử dụng, liều dùng, đường dùng…

Trong quá trình tiêm chủng, nhân viên y tế phải tuân thủ các bước theo quy trình tiêm chủng an toàn nghiêm ngặt, nhằm đảm bảo an toàn và tính hiệu quả cao của vắc xin. Quá trình gồm có 8 bước:

• Bước 1: Rửa, khử khuẩn, vô trùng tay trước khi tiếp xúc với vắc xin. Điều này đảm bảo rằng bất kỳ vi khuẩn hoặc vi sinh vật có thể bám trên tay đều bị loại bỏ, giảm thiểu tối đa nguy cơ bị nhiễm.
• Bước 2: Thực hiện thao tác kiểm tra, đối chiếu các thông tin về vắc xin với khách hàng. Quy trình này được sự chứng kiến của ít nhất 3 bên gồm điều dưỡng chính, điều dưỡng phụ và khách hàng. Nếu khách hàng không có thắc mắc và đồng ý tiêm, điều dưỡng tiếp tục thực hiện các bước sau..
• Bước 3: Điều dưỡng mở lọ chứa vắc xin.
• Bước 4: Kiểm tra và sử dụng nước hồi chỉnh cùng loại (nếu có).
• Bước 5: Sau khi xác nhận nước hồi chỉnh là chính xác, nhân viên y tế hút dung môi vào ống tiêm và pha trộn với vắc xin (nếu có). Đây là bước quan trọng trong quá trình này vì nó đảm bảo vắc xin được pha trộn tốt và sẵn sàng để tiêm.
• Bước 6: Trước khi tiêm vắc xin, nhân viên y tế sát trùng vùng da để giảm nguy cơ nhiễm trùng.
• Bước 7: Vắc xin được tiêm cho Khách hàng
• Bước 8: Xác nhận với Khách hàng đã tiêm hết vắc xin, tiến hành tiêu huỷ kim tiêm và dán urgo bảo vệ.

3. Chăm sóc bé sau khi tiêm vắc xin

Chăm sóc bé sau khi tiêm vắc xin rất quan trọng để giúp bé nhanh chóng hồi phục và giảm thiểu các tác dụng phụ có thể xảy ra. Sau khi tiêm vắc xin, bố mẹ cần chăm sóc trẻ như sau:

• Sau khi tiêm chủng, cho bé ở lại trung tâm tiêm chủng ít nhất 30 phút để nhân viên y tế theo dõi sức khỏe. Nếu phát hiện trẻ có các biểu hiện bất thường, nôn trớ, thở nhanh hay ngắt quãng, thở khò khè, da mẩn đỏ… cần báo ngay cho nhân viên y tế gần nhất.
• Sau khi về nhà tiếp tục theo dõi sức khỏe của trẻ trong 24 – 48 giờ tiếp theo bao gồm: thân nhiệt, nhịp thở, sự tỉnh táo (chơi đùa), ăn, ngủ, quan sát da toàn thân và vùng tiêm (sưng, mẩn đỏ, phát ban).

• Cho trẻ mặc quần áo thoáng mát, dễ chịu, dễ thấm hút mồ hôi.
• Duy trì chế độ dinh dưỡng hàng ngày, cho trẻ bú mẹ và uống nước nhiều hơn.
• Có thể dùng thuốc hạ sốt thông thường (paracetamol, ibuprofen) với liều phù hợp cân nặng khi trẻ sốt trên 38.5 độ C, quấy khóc.
• Nếu vết tiêm sưng, đỏ, có thể chườm lạnh để giảm đau và giảm sưng cho trẻ.
• Khi bế trẻ tránh chạm vào vết tiêm, không xoa dầu, chườm nóng, nặn chanh, đắp khoai tây hay bôi đắp bất cứ thứ gì lên vết tiêm vì có thể gây nhiễm trùng vết tiêm.
• Không dùng aspirin, không dùng thêm các thuốc ho và hạ sốt khác vì có thể làm tăng liều paracetamol ở trẻ.

Bài viết trên đã cung cấp cho bố mẹ những thông tin chi tiết về lịch tiêm sởi quai bị rubella cho bé chi tiết nhất. Tiêm ngừa đầy đủ, đúng lịch vắc xin phòng sởi quai bị rubella và các vắc xin quan trọng trong độ tuổi không chỉ bảo vệ trẻ khỏi nguy cơ bệnh tật truyền nhiễm nguy hiểm, giúp trẻ phát triển khỏe mạnh mà còn góp phần tạo miễn dịch cộng đồng, ngăn ngừa sự lây lan của các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Bố mẹ nên theo dõi và tuân thủ lịch tiêm, đồng thời tham khảo ý kiến bác sĩ để đảm bảo trẻ được tiêm đúng thời điểm và đầy đủ.