Liên tiếp ghi nhận ca mắc não mô cầu, người dân cần làm gì?

Trong bối cảnh nhiều địa phương liên tiếp ghi nhận ca mắc và tử vong nghi do não mô cầu, chuyên gia từ Hệ thống Tiêm chủng VNVC cảnh báo đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể gây tử vong chỉ trong vài giờ nếu không được xử trí kịp thời. Chuyên gia khuyến cáo người dân cần chủ động tiêm đầy đủ vắc xin phòng cả 5 nhóm huyết thanh phổ biến, nhận diện sớm triệu chứng, đi khám ngay khi nghi ngờ, thực hiện vệ sinh cá nhân, môi trường và hạn chế tiếp xúc nguồn lây để phòng bệnh hiệu quả.

VNVC hiện đang cung ứng và triển khai tiêm đầy đủ các loại vắc xin phòng ngừa 5 nhóm huyết thanh não mô cầu phổ biến (A, B, C, Y, W), giúp người dân chủ động bảo vệ sức khỏe trước nguy cơ dịch bệnh gia tăng.

Đặc biệt, từ ngày 19/3/2026 đến hết ngày 30/4/2026, VNVC ưu đãi 100.000 đồng/mũi vắc xin phòng bệnh não mô cầu dành cho người dân khu vực đặc khu Phú Quốc (An Giang) khi đến tiêm chủng tại các trung tâm VNVC Rạch Giá và VNVC Châu Thành.

Những ngày gần đây, tình hình bệnh não mô cầu tại Việt Nam có dấu hiệu phức tạp với các ca bệnh nặng và tử vong được ghi nhận. Mới nhất, tại Phú Quốc (An Giang), một bé gái 11 tuổi đã tử vong vào ngày 16/3 do nhiễm não mô cầu nhóm B. Trước đó, trẻ chỉ có các triệu chứng ban đầu như sốt, mệt mỏi, đau đầu, đều là những biểu hiện dễ bị nhầm lẫn với bệnh thông thường. Khi xuất hiện ban toàn thân kèm tím tái, khó thở và được đưa đi cấp cứu thì bệnh đã diễn tiến quá nhanh, không thể cứu chữa.

Trước đó, ngày 12/3, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Lâm Đồng cũng ghi nhận một trường hợp học sinh 14 tuổi mắc viêm màng não do não mô cầu, với tới 69 người tiếp xúc gần, bao gồm cả nhân viên y tế. Những diễn biến này cho thấy mức độ nguy hiểm và khả năng lây lan nhanh của bệnh trong cộng đồng.

Từ đầu năm đến nay, bệnh não mô cầu có xu hướng gia tăng với nhiều ca mắc và biến chứng nặng được ghi nhận tại các địa phương như Hà Nội, Lào Cai, Hà Tĩnh, Vĩnh Long, Lâm Đồng… Điều này cho thấy vi khuẩn não mô cầu vẫn đang âm thầm lưu hành và có thể bùng phát bất cứ lúc nào, đặc biệt ở những nơi đông người hoặc điều kiện vệ sinh chưa đảm bảo.

BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho biết, bệnh não mô cầu có tốc độ tiến triển rất nhanh, có thể gây tử vong chỉ trong vòng 24 giờ. Ngay cả khi được phát hiện sớm và điều trị tích cực, vẫn có khoảng 10 - 20% trường hợp không qua khỏi; nếu không điều trị, tỷ lệ tử vong có thể lên đến 50%. Đặc biệt, với thể nhiễm khuẩn huyết, nguy cơ tử vong khoảng 40%. Khoảng 20% người sống sót phải đối mặt với các di chứng nặng nề như cắt cụt chi, suy thận phải chạy thận, co giật, động kinh, giảm thính lực, rối loạn thần kinh và suy giảm trí nhớ.

Đáng lo ngại, dấu hiệu phát ban đặc trưng của bệnh không phải lúc nào cũng xuất hiện, khiến nhiều trường hợp bỏ lỡ “thời gian vàng” điều trị và chỉ nhập viện khi đã sốc nhiễm trùng, làm tăng nguy cơ tử vong.

Trong cộng đồng, có khoảng 10 - 20% người lành mang trùng có thể lây truyền vi khuẩn mà không có biểu hiện bệnh. Trong các đợt dịch, tỷ lệ này có thể tăng lên đến 50%, khiến việc kiểm soát nguồn lây trở nên đặc biệt khó khăn.

Trước nguy cơ bệnh gia tăng và diễn biến khó lường, Bác sĩ Chính khuyến cáo người dân cần chủ động thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng ngừa:

Tiêm vắc xin phòng bệnh đầy đủ

Hiện Việt Nam đã có đầy đủ vắc xin phòng 5 nhóm huyết thanh não mô cầu nguy hiểm gồm A, B, C, Y, W. Hệ thống Tiêm chủng VNVC đang cung ứng và triển khai tiêm ngừa đầy đủ các loại vắc xin này, giúp phòng bệnh toàn diện cho nhiều nhóm tuổi từ trẻ em, thanh thiếu niên và người trưởng thành:

Tên vắc xin	Phòng được nhóm huyết thanh	Độ tuổi	Đăng ký tiêm
Vắc xin Nimenrix (Bỉ)	A, C, Y, W-135 (vắc xin thế hệ mới)	Trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn.
Vắc xin MenQuadfi (Mỹ)		Trẻ từ 2 tháng tuổi (sớm nhất từ 6 tuần tuổi) trở lên và người lớn.
Vắc xin Menactra (Mỹ)	A, C, Y, W-135	Trẻ từ 9 tháng tuổi đến 55 tuổi.
Vắc xin Bexsero (Ý)	B (vắc xin thế hệ mới)	Trẻ từ 2 tháng tuổi và người lớn đến 50 tuổi.
Vắc xin VA-Mengoc BC (Cu ba)	B, C	Trẻ từ 6 tháng tuổi đến người lớn 45 tuổi.

Giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống

Giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sạch sẽ giúp loại bỏ virus bám trên bề mặt hoặc tay, từ đó hạn chế nguy cơ xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp, mắt, mũi, miệng và giảm khả năng lây lan trong cộng đồng.

• Vệ sinh đường mũi họng: Thường xuyên súc miệng bằng nước muối sinh lý, nhỏ mũi, nhỏ mắt.
• Rửa tay thường xuyên: Sử dụng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn tay, đặc biệt là sau khi ho, hắt hơi hoặc ở nơi công cộng.
• Đeo khẩu trang: Vi khuẩn lây qua đường hô hấp (giọt bắn), nên việc đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc bệnh viện là cực kỳ cần thiết.

Hạn chế tiếp xúc với nguồn lây

Tránh tiếp xúc gần với người có biểu hiện sốt, ho, viêm đường hô hấp. Trong trường hợp có tiếp xúc gần với người mắc bệnh, cần theo dõi sức khỏe và thực hiện các biện pháp dự phòng theo hướng dẫn của cơ quan y tế.

Theo dõi và phát hiện sớm triệu chứng

Người dân cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu ban đầu như sốt cao đột ngột, đau đầu, buồn nôn, cổ cứng, mệt mỏi. Nếu xuất hiện ban xuất huyết, tím tái, khó thở hoặc li bì, cần đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức, không tự điều trị tại nhà.

Tăng cường sức đề kháng

Một hệ miễn dịch khỏe mạnh sẽ giúp cơ thể chống lại tác nhân gây bệnh hiệu quả hơn. Người dân nên duy trì chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, tăng cường rau xanh, trái cây, uống đủ nước, ngủ đủ giấc và tập luyện thể dục đều đặn. Đồng thời, hạn chế căng thẳng, tránh thức khuya và giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng.

Thông báo ngay cho cơ quan y tế

Khi phát hiện trường hợp nghi mắc bệnh trong gia đình, trường học hoặc khu dân cư, cần nhanh chóng thông báo cho cơ quan y tế địa phương để được hướng dẫn xử lý kịp thời. Việc cách ly, theo dõi người tiếp xúc gần và xử lý môi trường đúng cách sẽ giúp ngăn chặn nguy cơ lây lan trong cộng đồng. Người dân tuyệt đối không tự ý điều trị tại nhà hoặc chủ quan trước các dấu hiệu nghi ngờ.

Não mô cầu là bệnh nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người dân chủ động nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe. Việc tiêm vắc xin đầy đủ, kết hợp với các biện pháp vệ sinh, theo dõi sức khỏe và phát hiện sớm triệu chứng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng bệnh. Mỗi cá nhân, mỗi gia đình cần chủ động phòng bệnh từ sớm để không chỉ bảo vệ bản thân mà còn góp phần kiểm soát, ngăn chặn nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ