Diễn biến nguy hiểm của NÃO MÔ CẦU. Nhận biết dấu hiệu & Tiêm vắc xin phòng bệnh ra sao?

Thời gian gần đây, bệnh não mô cầu ghi nhận ca mắc rải rác tại nhiều địa phương, trong đó đã có trường hợp tử vong. Ngày 16/3, một bé gái 11 tuổi tại Phú Quốc (An Giang) tử vong do não mô cầu nhóm B sau diễn tiến rất nhanh. Ngay sau đó, xuất hiện thêm trường hợp là bạn cùng lớp nghi mắc trong nhóm 36 người tiếp xúc gần, đồng thời có liên hệ với 45 người khác, làm gia tăng nguy cơ lây lan. Trước đó, Lâm Đồng cũng ghi nhận ca bệnh ở học sinh 14 tuổi với 69 người tiếp xúc cần theo dõi.

Não mô cầu lây qua đường hô hấp, dễ bùng phát trong môi trường tập thể. Bệnh thường khởi phát đột ngột, dễ nhầm với sốt thông thường nhưng có thể chuyển nặng chỉ trong vài giờ, gây viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và đe dọa tính mạng. Tỷ lệ tử vong có thể lên đến 10 - 15%, khoảng 20% người sống sót chịu di chứng nặng nề.

Chuyên gia cảnh báo, người dân cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu như sốt cao đột ngột, đau đầu, nôn, cứng cổ hoặc ban xuất huyết dưới da. Tiêm vắc xin đầy đủ là biện pháp phòng bệnh hiệu quả và chủ động nhất hiện nay. Nhằm giúp người dân nhận biết sớm và phòng bệnh đúng cách, Hệ thống Tiêm chủng VNVC phối hợp cùng Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh thực hiện chương trình tư vấn trực tuyến với chủ đề: “Diễn biến nguy hiểm của NÃO MÔ CẦU. Nhận biết dấu hiệu & Tiêm vắc xin phòng bệnh ra sao?”. Chương trình sẽ diễn ra vào 20h00, thứ Hai, ngày 23/03/2026, với sự tham gia của các chuyên gia uy tín hàng đầu trong lĩnh vực Truyền nhiễm, Nhi khoa và Y học dự phòng:

• BS Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP.HCM.
• BS.CKII Nguyễn Thị Hạnh Lê, Trưởng chuyên khoa Nhi, BVĐK Tâm Anh TP.HCM (Cơ sở phường Tân Hưng - Quận 7 cũ);
• BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC.

Chương trình được phát sóng trực tuyến trên:

• Website Báo Sức Khoẻ & Đời Sống;
• Fanpage Báo Điện tử Dân Trí;
• Fanpage Báo Tuổi Trẻ;
• Fanpage Báo Thanh Niên;
• Fanpage THVLi của Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long;
• Fanpage VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Fanpage Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Fanpage Nutrihome - Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng;
• Kênh Youtube VNVC - Trung tâm tiêm chủng trẻ em và người lớn;
• Kênh Youtube Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Kênh Youtube Báo Thanh Niên;
• Kênh Tik Tok Bác sĩ Tiêm chủng VNVC;
• Kênh Tik Tok Báo VTV24;
• Kênh Tik Tok Báo Sức Khoẻ & Đời Sống;
• Kênh Tik Tok Báo Dân Trí;
• Kênh Tik Tok Báo Thanh Niên.

Ngay bây giờ, Quý vị đã có thể gửi câu hỏi đến các chuyên gia để được giải đáp trong chương trình TẠI ĐÂY!

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ CÁC CHUYÊN GIA, BÁC SĨ

Bệnh do vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis) đang gây lo ngại trong cộng đồng khi các ca bệnh được ghi nhận rải rác tại Phú Quốc, Lâm Đồng và một số tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long, miền Đông Nam Bộ. Đây là tác nhân gây bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, có thể tiến triển cực nhanh chỉ trong vòng 24 giờ, dẫn đến tử vong hoặc di chứng nặng nề nếu không phát hiện và can thiệp kịp thời. Trong chương trình tư vấn trực tuyến, các chuyên gia hàng đầu đã phân tích chi tiết về bệnh lý, dấu hiệu cảnh báo, khó khăn trong điều trị và giải pháp phòng ngừa chủ động bằng vắc xin.

Bác sĩ Trương Hữu Khanh - Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP.HCM, cho biết vi khuẩn não mô cầu chủ yếu cư trú ở vùng hầu họng. Bệnh lây lan qua đường hô hấp khi tiếp xúc gần (ho, hắt hơi, nói chuyện) với người mang trùng. Người lành mang trùng không có triệu chứng nhưng vẫn có thể truyền bệnh cho người khác. Nhóm nguy cơ cao bao gồm trẻ nhỏ, thanh thiếu niên, sinh viên, người sống tập thể (học đường, quân đội, ký túc xá) và những người hút thuốc lá, vì họng họ dễ chứa nhiều vi khuẩn hơn.

Điều đáng sợ nhất là tốc độ tiến triển của bệnh. “Có thể ban ngày trẻ còn vui chơi bình thường, đến tối đã sốt cao, lừ đừ, nhức cơ, xuất hiện tử ban lan nhanh, rồi sốc sâu chỉ trong 6 - 24 giờ”, Bác sĩ Khanh cảnh báo. Tử ban đặc trưng là những nốt tím sẫm, hình bản đồ hoặc ngôi sao, thường bắt đầu ở chân và lan toàn thân. Đây là dấu hiệu của nhiễm trùng huyết nặng, có thể dẫn đến suy đa tạng, hoại tử da và tắc mạch máu.

Nhiều trường hợp trẻ nhỏ được phát hiện muộn vì triệu chứng ban đầu giống cảm cúm thông thường như sốt cao 39 - 40°C, mệt mỏi, đau nhức cơ, ói, đau đầu, cứng gáy, thóp phồng (ở trẻ nhỏ). BS.CKII Nguyễn Thị Hạnh Lê - Trưởng chuyên khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM, nhấn mạnh: “Cha mẹ thường nghĩ con bị cúm, chờ 2 - 3 ngày mới đưa đến viện. Khi xuất hiện tử ban tím, bệnh đã vào giai đoạn nhiễm trùng huyết, suy thận nặng, rất khó cứu chữa”.

Việc can thiệp muộn khiến điều trị trở nên cực kỳ khó khăn. Bác sĩ Hạnh Lê phân tích, bệnh đã có phác đồ điều trị từ lâu, nhưng nếu phát hiện trễ, bệnh nhân cần hồi sức cấp cứu tích cực, lọc máu, chống sốc. Tỷ lệ tử vong có thể lên đến 50% nếu không điều trị kịp thời trong “thời gian vàng”. Ngay cả khi cứu sống, di chứng nặng nề vẫn thường gặp như cắt cụt chi do hoại tử, điếc, mù lòa, chậm phát triển tâm thần vận động, liệt.

Bác sĩ Hạnh Lê lưu ý: “Não mô cầu gây nhiễm trùng huyết là thể nguy hiểm nhất, hoại tử da và tắc mạch máu khiến phải đoạn chi trong những trường hợp đến viện quá muộn”.

Trước tình hình này, tiêm vắc xin là biện pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả nhất. BS.CKI Bạch Thị Chính - Giám đốc Y khoa Hệ thống tiêm chủng VNVC khẳng định VNVC hiện có đầy đủ hai loại vắc xin phòng 5 nhóm huyết thanh gây bệnh phổ biến nhất (A, B, C, Y, W), chiếm hơn 90% ca bệnh trên thế giới. Vắc xin nhóm B và ACYW không bảo vệ chéo lẫn nhau, vì vậy cần tiêm cả hai loại để bảo vệ toàn diện. Đặc biệt, vắc xin thế hệ mới ACYW (kết hợp protein mang độc tố uốn ván) cho đáp ứng miễn dịch tốt hơn và bền vững hơn so với thế hệ cũ như Menactra.

VNVC cam kết nguồn cung ổn định nhờ hệ thống kho lạnh đạt chuẩn GSP tiêu chuẩn quốc tế, xe vận chuyển chuyên dụng và đối tác chiến lược với các hãng dược lớn thế giới. Hệ thống có khả năng bảo quản hơn 400 triệu liều cùng lúc và phân phối đến tất cả trung tâm trong ngày. “Không nên chờ đến khi có dịch mới tiêm, vì thời gian tạo kháng thể cần khoảng 2 tuần trong khi thời gian ủ bệnh chỉ 2 - 10 ngày”, Bác sĩ Chính khuyến cáo.

Danh mục các vắc xin phòng bệnh do não mô cầu tại VNVC

Các chuyên gia nhấn mạnh: “Bệnh não mô cầu không phải bệnh thường gặp nhưng cực kỳ nguy hiểm. Tiêm vắc xin đầy đủ là cách bảo vệ chủ động, giúp giảm gánh nặng cho gia đình và hệ thống y tế”. Phụ huynh và người dân có thể đến trực tiếp các trung tâm VNVC trên toàn quốc để được tư vấn lịch tiêm cá nhân hóa, đảm bảo an toàn theo quy trình chuẩn của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Việc chủ động phòng ngừa hôm nay sẽ giúp tránh những diễn biến đáng tiếc trong tương lai.

Bên cạnh đó, phòng bệnh không chỉ dành riêng cho khu vực có dịch như Phú Quốc hay Lâm Đồng. Vi khuẩn não mô cầu tồn tại quanh năm trong cộng đồng với tỷ lệ người lành mang trùng 10 - 20% ở vùng hầu họng. Mọi lứa tuổi, đặc biệt trẻ em từ 2 tháng tuổi, thanh thiếu niên, người lớn có nguy cơ tiếp xúc đông người (công sở, nhà máy, sự kiện) đều nên tiêm. Trẻ có bệnh nền (tim bẩm sinh, sinh non, hen suyễn…) vẫn tiêm được nếu tình trạng ổn định, sau khi khám sàng lọc tại VNVC hoặc bệnh viện.