Giới thiệu vắc xin phòng tay chân miệng

Vắc xin Envacgen (của Substipharm Biologics, Thụy Sĩ) chính thức có mặt tại Việt Nam, triển khai tiêm lần đầu tiên và duy nhất tại gần 300 Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc từ ngày 25/09/2026. Cổng đăng ký đã mở, truy cập để tìm hiểu thông tin chi tiết về vắc xin hoặc đăng ký tiêm ngay cho trẻ em tại đây:

Vắc xin Envacgen tiêm cho trẻ em từ tròn 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi, kể cả những trẻ đã từng mắc tay chân miệng trước đây và đã hồi phục, lịch tiêm 2 mũi cách nhau 2 tháng, riêng trẻ từ 2 tháng đến 2 tuổi khuyến cáo tiêm thêm mũi nhắc cách 10 tháng sau mũi 2. Vắc xin đã được trải qua nghiên cứu lâm sàng pha III (Thử nghiệm cuối cùng để phê duyệt sử dụng và lưu hành) tại nhiều cơ sở y tế tại Việt Nam, sử dụng cho hàng nghìn trẻ em Việt Nam. Kết quả ghi nhận hồ sơ an toàn thuận lợi, tỷ lệ tạo miễn dịch đạt 99,5 - 100%, hiệu lực bảo vệ cao đến 96,8% và duy trì bền vững ít nhất 5 năm.

Để tìm hiểu thêm các thông tin chi tiết về vắc xin Tay chân miệng khi chính thức triển khai tiêm tại Việt Nam, kính mời quý vị đón xem chương trình tư vấn trực tuyến của VNVC với chủ đề “Giới thiệu vắc xin phòng tay chân miệng - Giải pháp phòng bệnh hàng triệu gia đình mong chờ”, diễn ra lúc 10h00, thứ Sáu, ngày 25/9/2026. Chương trình có sự tham gia của các chuyên gia, bác sĩ:

• Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP.HCM
• BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Chuyên môn Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC

Chương trình được phát sóng trực tuyến trên:

• Fanpage & kênh Youtube Báo Thanh Niên;
• Fanpage Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long & ứng dụng THVLi
• Fanpage VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Fanpage Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Fanpage Nutrihome - Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng;
• Kênh Youtube VNVC - Trung tâm tiêm chủng trẻ em và người lớn;
• Kênh Youtube Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Kênh Tik Tok Bác sĩ Tiêm chủng VNVC;
• Kênh Tik Tok VTVnews.

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ BÁC SĨ

Tay chân miệng do EV71 rất nguy hiểm, gây độc thần kinh mạnh, dẫn đến tử vong trong 24 - 48 giờ

Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm TP.HCM, cho biết tay chân miệng đã được ghi nhận trong y văn từ lâu, nhưng chỉ đến khi Enterovirus 71 (EV71) được xác định là một trong những tác nhân gây bệnh, nguy cơ biến chứng nặng và các đợt dịch lớn mới được chú ý nhiều hơn. Việt Nam từng trải qua các đợt dịch nghiêm trọng vào năm 2008, 2011 và 2023. Qua mỗi đợt dịch, kinh nghiệm chẩn đoán, điều trị và tuyên truyền phòng bệnh được cải thiện, song tay chân miệng vẫn là gánh nặng đáng lưu ý.

Bệnh thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt nhóm dưới 3 tuổi, nhưng trẻ lớn hơn vẫn có thể mắc. Sau thời gian trẻ ít tiếp xúc, giao lưu trong đại dịch COVID-19, miễn dịch tự nhiên với một số tác nhân giảm, tạo khoảng trống miễn dịch. Khi trẻ trở lại trường học và sinh hoạt tập thể, bệnh có thể xuất hiện ở cả nhóm trên 5 tuổi.

Tại Việt Nam, tay chân miệng thường gia tăng theo hai đợt, khoảng tháng 4 - 6 và tháng 9 - 12, trong đó đợt cuối năm thường có số ca cao hơn. Đáng lưu ý, số ca bệnh không phải lúc nào cũng tăng đột biến nhưng vẫn có thể xuất hiện nhiều trường hợp nặng, cần thở máy, lọc máu và các biện pháp hồi sức chuyên sâu.

EV71 là tác nhân đặc biệt đáng lưu ý bởi không chỉ có khả năng lây lan mạnh mà còn có thể gây biến chứng nghiêm trọng. Virus có thể tấn công hệ thần kinh trung ương, dẫn đến các biến chứng thần kinh, tim mạch và hô hấp như viêm não, viêm cơ tim, sốc, phù phổi, thậm chí ngưng thở. Diễn tiến bệnh có thể rất nhanh, tính bằng giờ. Từ khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ biến chứng, trẻ có thể chuyển nặng chỉ sau 2 - 3 giờ nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Một trong những khó khăn là biểu hiện ban đầu của bệnh đôi khi khá kín đáo. Trẻ nhỏ chưa thể tự mô tả triệu chứng, trong khi tổn thương da có thể xuất hiện ở những vị trí khó quan sát. Khi trẻ có biểu hiện rõ như sốt, bỏ ăn, nôn ói, quấy khóc hoặc giật mình bất thường, bệnh có thể đã tiến triển. Vì vậy, phát hiện sớm và nhận diện các dấu hiệu cảnh báo có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt trong thời gian EV71 lưu hành.

Tay chân miệng không chỉ lây qua tiếp xúc trực tiếp mà còn có thể lan truyền qua dịch tiết hô hấp, phân và các bề mặt, đồ vật nhiễm virus. Trẻ nhỏ thường xuyên cầm nắm đồ chơi, đưa tay lên miệng nên nguy cơ lây chéo trong gia đình và nhà trẻ cao. Đáng lưu ý, trẻ lớn hoặc người trưởng thành có thể nhiễm virus nhưng biểu hiện rất nhẹ hoặc không rõ triệu chứng, sau đó mang virus về lây cho trẻ nhỏ.

Phòng bệnh vì vậy cần sự phối hợp của gia đình, trường học và nhân viên y tế. Khi trẻ mắc bệnh, cần cho trẻ nghỉ học, hạn chế tiếp xúc với trẻ khác và vệ sinh kỹ môi trường sinh hoạt. Đặc biệt tại nhà trẻ, đồ chơi, bàn ghế, sàn nhà và các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc cần được làm sạch, khử khuẩn và để khô. Không chỉ rửa bằng xà phòng, việc vệ sinh đúng cách và khử khuẩn phù hợp giúp giảm lượng virus tồn tại trên bề mặt.

Theo Bác sĩ Trương Hữu Khanh, trong phòng chống tay chân miệng, điều quan trọng không chỉ là giảm lây nhiễm mà còn phải nhận biết sớm trẻ có nguy cơ chuyển nặng. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu bất thường, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá và xử trí kịp thời. Đây là yếu tố quan trọng nhằm hạn chế biến chứng nặng, di chứng và nguy cơ tử vong do bệnh.

Vắc xin phòng tay chân miệng được triển khai tiêm tại gần 300 trung tâm VNVC

BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc chuyên môn Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, cho biết vắc xin phòng bệnh tay chân miệng Evacgen đã được Bộ Y tế Việt Nam phê duyệt từ tháng 3/2026 và chính thức được VNVC triển khai tiêm lần đầu tiên và duy nhất từ ngày 25/9/2026. Vắc xin được đưa về gần 300 trung tâm trên toàn quốc, giúp trẻ có thêm cơ hội chủ động phòng ngừa bệnh và giảm gánh nặng cho gia đình, hệ thống y tế, nhất là trong mùa cao điểm.

Vắc xin được chỉ định cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi. Theo phác đồ được phê duyệt, trẻ từ 2 tuổi đến dưới 6 tuổi tiêm 2 mũi, cách nhau 2 tháng. Trẻ từ 2 tháng đến dưới 2 tuổi được tiêm 3 mũi, trong đó mũi thứ ba tiêm 10 tháng sau mũi thứ hai. Phụ huynh có thể đưa trẻ đến các trung tâm VNVC để được bác sĩ khám sàng lọc, tư vấn và chỉ định lịch tiêm phù hợp.

Theo BS.CKI Bạch Thị Chính, trước khi được đưa vào sử dụng, vắc xin phải trải qua quá trình nghiên cứu và đánh giá nghiêm ngặt về tính an toàn và hiệu lực. Nghiên cứu lâm sàng giai đoạn 3 của vắc xin có hơn 3.000 trẻ tham gia, trong đó khoảng 83% là trẻ em Việt Nam. Theo dữ liệu được công bố, vắc xin đạt hiệu lực bảo vệ 96,8% đối với bệnh tay chân miệng, không ghi nhận trường hợp mắc trong nhóm được tiêm và đồng thời tạo đáp ứng miễn dịch cao trước nhiều kiểu gen phụ thuộc nhóm EV71. Vắc xin đã được triển khai tiêm cho trẻ em tại Đài Loan, với hơn 600.000 liều được sử dụng từ tháng 8/2023 đến tháng 9/2026.

Các phản ứng sau tiêm được ghi nhận chủ yếu ở mức độ nhẹ và trung bình, tương tự nhiều loại vắc xin khác, như đau, sưng, đỏ tại vị trí tiêm; sốt, mệt mỏi, nôn ói, biếng ăn hoặc quấy khóc. Phụ huynh cần trao đổi đầy đủ với bác sĩ về tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh và các vấn đề liên quan của trẻ trước khi tiêm để được đánh giá điều kiện tiêm chủng.

Sau tiêm, trẻ cần được theo dõi ít nhất 30 phút tại cơ sở tiêm chủng và tiếp tục theo dõi tại nhà theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Việc tuân thủ đầy đủ quy trình từ khám sàng lọc, tiêm chủng đến theo dõi sau tiêm giúp phát hiện sớm và xử trí kịp thời nếu trẻ xuất hiện bất thường.

BS.CKI Bạch Thị Chính cũng lưu ý, do tay chân miệng có thể diễn tiến nhanh, việc trẻ xuất hiện triệu chứng bệnh sau tiêm một vắc xin khác không đồng nghĩa phản ứng đó do vắc xin gây ra. Trẻ có thể đang trong thời gian ủ bệnh và biểu hiện triệu chứng sau khi rời cơ sở tiêm chủng. Vì vậy, phụ huynh cần chú ý các dấu hiệu như sốt kéo dài, tổn thương hoặc bóng nước trong miệng, lòng bàn tay, lòng bàn chân và đưa trẻ đi khám khi có biểu hiện bất thường.

Đặc biệt, phụ huynh cần nhận biết các dấu hiệu cảnh báo tay chân miệng chuyển nặng để đưa trẻ đến bệnh viện đúng thời điểm. Phát hiện sớm và xử trí kịp thời có ý nghĩa quan trọng bởi một số biến chứng của bệnh có thể tiến triển rất nhanh.