Tư vấn trực tuyến trên VTVgo: Zona thần kinh và các bệnh nguy hiểm ở người có bệnh nền

Trung bình cứ 3 người sẽ có 1 người mắc zona thần kinh (giời leo), nguy cơ tăng cao theo độ tuổi và tình trạng suy giảm miễn dịch. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, một số bệnh lý như đái tháo đường, bệnh thận mạn và bệnh phổi có thể làm tăng nguy cơ mắc zona. Đáng lưu ý, khoảng 10 - 18% người mắc zona có thể bị đau thần kinh sau zona, tình trạng đau kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Không chỉ zona thần kinh, người có bệnh nền cũng là nhóm dễ gặp biến chứng nặng khi mắc nhiều bệnh truyền nhiễm khác. CDC cho biết, người mắc cúm có nguy cơ nhồi máu cơ tim cao gấp 6 lần trong vòng một tuần sau nhiễm, trong khi cúm có thể gây biến chứng nghiêm trọng ở người mắc bệnh tim mạch, bệnh phổi, đái tháo đường và nhiều bệnh mạn tính khác.

Nhằm cung cấp thông tin khoa học, cập nhật các khuyến cáo mới nhất và giải đáp những thắc mắc thường gặp về zona thần kinh cùng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở người có bệnh nền, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC thực hiện chương trình tư vấn trực tuyến với chủ đề: “Zona thần kinh và các bệnh nguy hiểm ở người có bệnh nền” vào lúc 11h30, ngày 17/09/2026, phát sóng trực tuyến trên Ứng dụng truyền hình quốc gia VTVgo, với sự tham gia của chuyên gia uy tín trong lĩnh vực tiêm chủng dự phòng:

• ThS. Nguyễn Diệu Thúy, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC

Chương trình sẽ giúp khán giả nhận diện các bệnh truyền nhiễm có nguy cơ gây biến chứng nặng ở người có bệnh nền, những nhóm nguy cơ cao, đặc biệt lưu ý với zona thần kinh, đồng thời cập nhật các khuyến cáo và giải pháp chủ động phòng ngừa bằng vắc xin, góp phần bảo vệ sức khỏe và giảm nguy cơ biến chứng.

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ BÁC SĨ

Zona thần kinh là bệnh truyền nhiễm cấp tính do của sự tái hoạt động virus Varicella Zoster (VZV), cũng là tác nhân gây bệnh thủy đậu. Sau khi người bệnh hồi phục, virus không bị đào thải hoàn toàn khỏi cơ thể mà tiếp tục tồn tại trong các hạch thần kinh dưới dạng tiềm ẩn suốt nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ. Khi hệ miễn dịch suy giảm do tuổi tác, bệnh lý nền, căng thẳng kéo dài hoặc các yếu tố bất lợi khác, virus có thể hoạt động trở lị, di chuyển dọc theo các dây thần kinh và gây ra bệnh zona thần kinh với những tổn thương da đặc trưng kèm các cơn đau thần kinh dữ dội.

Thạc sĩ Nguyễn Diệu Thúy - Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC cho biết, bệnh thường khởi phát với cảm giác đau rát, nóng buốt, châm chích hoặc như điện giật dọc theo đường đi của dây thần kinh. Sau đó, các mụn nước xuất hiện thành từng chùm, khu trú ở một bên cơ thể và phân bố theo vùng chi phối của dây thần kinh bị ảnh hưởng. Bệnh có thể diễn tiến nhanh, các triệu chứng bùng phát chỉ trong thời gian ngắn và gây ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng cuộc sống và sinh hoạt hằng ngày.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Diệu Thúy cho biết nhiều người vẫn nhầm lẫn zona thần kinh với “giời leo”. Thực tế, zona thần kinh là bệnh do VZV tái hoạt động từ hệ thần kinh, trong khi một số trường hợp dân gian gọi là giời leo lại là tổn thương da do tiếp xúc với độc tố của kiến ba khoang hoặc một số loài côn trùng khác. Sự nhầm lẫn này có thể khiến người bệnh áp dụng các mẹo dân gian hoặc tự điều trị không phù hợp, làm chậm thời điểm can thiệp y tế và tăng nguy cơ biến chứng.

Người cao tuổi và người có bệnh nền là những đối tượng có nguy cơ cao mắc zona thần kinh. Khi tuổi tác tăng lên, khả năng nhận diện và kiểm soát virus của hệ miễn dịch suy giảm, tạo điều kiện để VZV tái hoạt động. Đồng thời, nhiều người lớn tuổi mắc các bệnh mạn tính như đái tháo đường, tim mạch, bệnh phổi hoặc các tình trạng suy giảm miễn dịch, khiến nguy cơ mắc bệnh và xuất hiện biến chứng nặng cao hơn so với người khỏe mạnh.

Không chỉ đối mặt với nguy cơ mắc zona thần kinh, người cao tuổi và người có bệnh nền còn dễ bị ảnh hưởng bởi nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác như cúm mùa, bệnh do phế cầu khuẩn, virus hợp bào hô hấp (RSV) hay ho gà. Các bệnh lý này có thể diễn tiến nặng, làm gia tăng nguy cơ nhập viện, kéo dài thời gian điều trị và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Đối với cúm mùa, đây không chỉ là bệnh hô hấp thông thường. Virus cúm có thể làm tăng nguy cơ các biến cố tim mạch nghiêm trọng như nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc suy tim ở người cao tuổi và người có bệnh nền. Bệnh cũng có thể khiến các bệnh lý mạn tính sẵn có trở nên khó kiểm soát hơn, làm tăng gánh nặng điều trị và chăm sóc sức khỏe.

Bên cạnh đó, phế cầu khuẩn là tác nhân hàng đầu gây viêm phổi cộng đồng, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết và nhiều bệnh lý xâm lấn nguy hiểm khác. RSV cũng được ghi nhận là nguyên nhân quan trọng gây viêm phổi, suy hô hấp và các biến chứng nặng ở người lớn tuổi, đặc biệt ở những người có bệnh lý nền hoặc hệ miễn dịch suy giảm.

Thạc sĩ Nguyễn Diệu Thúy cho biết tiêm chủng là giải pháp chủ động giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế các biến chứng nghiêm trọng do các bệnh truyền nhiễm gây ra. Hiện nay, nhiều loại vắc xin hiện đại đã được đưa vào sử dụng để phòng ngừa hiệu quả zona thần kinh, cúm mùa, phế cầu khuẩn và RSV, góp phần giảm nguy cơ nhập viện, bảo vệ sức khỏe và duy trì chất lượng cuộc sống cho người cao tuổi cũng như người có bệnh nền.

Tại Hệ thống gần 300 Trung tâm Tiêm chủng VNVC hiện có đầy đủ các loại vắc xin dành cho người lớn tuổi và người có bệnh nền. Trong đó, vắc xin phòng zona thần kinh được chỉ định cho người từ 50 tuổi trở lên theo phác đồ 2 liều cách nhau 2 tháng. Người từ 18 tuổi trở lên có nguy cơ suy giảm miễn dịch, như bệnh nhân ung thư, ghép tạng hoặc ghép tế bào gốc tạo máu, cũng có thể được chỉ định tiêm phòng.

Các nghiên cứu cho thấy vắc xin có hiệu quả trên 90% trong phòng ngừa zona thần kinh và biến chứng đau thần kinh kéo dài sau zona.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo người cao tuổi và người có bệnh nền nên chủ động thăm khám, đánh giá tình trạng sức khỏe và tiêm chủng đầy đủ các vắc xin cần thiết để giảm nguy cơ mắc bệnh, hạn chế biến chứng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.