Nhận biết và phòng ngừa bệnh truyền nhiễm mùa Tết: Cúm, Phế cầu, RSV, Bạch hầu

Tết Nguyên đán trùng với giai đoạn cao điểm của các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp tại Việt Nam, khi thời tiết chuyển lạnh ẩm, biên độ nhiệt ngày đêm lớn làm suy giảm sức đề kháng niêm mạc hô hấp. Cùng với đó, mật độ di chuyển, du lịch, hành hương và tụ họp gia đình gia tăng đột biến, tạo điều kiện cho virus và vi khuẩn lây lan nhanh qua giọt bắn và tiếp xúc gần. Thực tế ghi nhận hằng năm cho thấy cứ sau các dịp Tết cổ truyền, nhiều bệnh truyền nhiễm lại bùng phát như năm 2025 dịch cúm và sởi diễn biến phức tạp trên cả nước, TP.HCM công bố dịch sởi, Thủ tướng Chính phủ ra công điện khẩn đẩy mạnh chiến dịch tiêm sởi trên địa bàn; cùng với đó là sự diễn biến khó lường của sốt xuất huyết, phế cầu, RSV, bạch hầu…

Trong khi đó, cúm mùa có thể gây biến chứng viêm phổi, suy hô hấp ở người cao tuổi và người có bệnh nền; phế cầu là tác nhân hàng đầu gây viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết; RSV đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ dưới 2 tuổi; trong khi bạch hầu vẫn có nguy cơ xuất hiện rải rác nếu miễn dịch cộng đồng suy giảm. Điểm đáng lưu ý là các bệnh này có triệu chứng khởi phát tương đồng như sốt, ho, đau họng, mệt mỏi… dễ khiến người dân chủ quan hoặc nhầm lẫn, dẫn đến chậm trễ trong xử trí và phòng ngừa.

Trong bối cảnh đó, việc nhận diện đúng tác nhân, hiểu rõ nhóm nguy cơ cao, chỉ định tiêm chủng phù hợp và áp dụng các biện pháp dự phòng chủ động trước kỳ nghỉ Tết có ý nghĩa then chốt nhằm hạn chế bùng phát dịch và giảm tải cho hệ thống y tế.

Nhằm cung cấp thông tin khoa học và cập nhật kiến thức chuẩn xác cho người dân về cách nhận biết và phòng bệnh trước Tết, Hệ thống Tiêm chủng VNVC phối hợp cùng các đơn vị y tế và cơ quan báo chí uy tín tổ chức chương trình tư vấn trực tuyến với chủ đề “Nhận biết và phòng ngừa bệnh truyền nhiễm mùa Tết: Cúm, Phế cầu, RSV, Bạch hầu”. Chương trình sẽ diễn ra vào 20h00, thứ Sáu, ngày 13/02/2026 (26 Tết ÂL), với sự tham gia của các chuyên gia uy tín hàng đầu trong lĩnh vực Truyền nhiễm, Hô hấp và Y học dự phòng:

• BS.CKII Mã Thanh Phong - Trưởng Đơn vị Hô hấp, khoa Nội Tổng hợp, BVĐK Tâm Anh TP.HCM
• Bác sĩ Huỳnh Trần An Khương - Chuyên viên Y Khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC

Chương trình được phát sóng trực tuyến trên:

• Fanpage & kênh Youtube Báo Thanh Niên;
• Fanpage Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long & ứng dụng THVLi
• Fanpage VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Fanpage Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Fanpage Nutrihome - Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng;
• Kênh Youtube VNVC - Trung tâm tiêm chủng trẻ em và người lớn;
• Kênh Youtube Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Kênh Tik Tok Bác sĩ Tiêm chủng VNVC.

Ngay bây giờ, Quý vị đã có thể gửi câu hỏi đến các chuyên gia để được giải đáp trong chương trình TẠI ĐÂY!

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ CÁC CHUYÊN GIA, BÁC SĨ

Người dân đến khám bệnh tăng trước tết, BVĐK Tâm Anh làm việc xuyên Tết Nguyên đán 2026

Thời điểm giáp Tết Nguyên đán, khi thời tiết giao mùa, nhu cầu mua sắm, đi lại, tụ họp tăng cao, các cơ sở y tế ghi nhận xu hướng gia tăng các bệnh lý hô hấp và tiêu hóa. Các chuyên gia cảnh báo người dân không nên chủ quan với các triệu chứng ho, sốt, đặc biệt ở trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người cao tuổi có bệnh nền.

Theo BS.CKII Mã Thanh Phong, Trưởng Đơn vị Hô hấp, khoa Nội Tổng hợp, BVĐK Tâm Anh TP.HCM, giai đoạn giao mùa với đặc trưng nhiệt độ biến động, độ ẩm tăng tạo điều kiện thuận lợi cho virus đường hô hấp phát triển. Cùng với đó, việc di chuyển, tụ tập đông người trong dịp cuối năm làm tăng nguy cơ lây nhiễm chéo.

Tại bệnh viện, số lượng người đến khám các bệnh lý hô hấp trên như viêm mũi họng, viêm xoang, viêm phế quản gia tăng rõ rệt. Đáng chú ý là các đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) ở người lớn tuổi và người có tiền sử hút thuốc. Mùa lạnh và giai đoạn cận Tết Nguyên đán thường là cao điểm của các bệnh cúm mùa, virus hợp bào hô hấp (RSV) và các bệnh lây truyền qua đường hô hấp. Tại Việt Nam, các chuyên gia và cơ sở y tế uy tín cũng liên tục cảnh báo nguy cơ gia tăng các bệnh như cúm A, sởi, thủy đậu trong giai đoạn trước - trong - sau Tết.

Bác sĩ Thanh Phong lưu ý, cúm, sởi, bạch hầu, ho gà, RSV đều là những bệnh có khả năng lây truyền qua đường hô hấp cao. Chỉ một người ho, sổ mũi có thể nhanh chóng lây sang nhiều người khác. Đặc biệt, sau đại dịch COVID-19, hệ miễn dịch ở nhiều người suy giảm khiến tình trạng ho kéo dài cũng trở nên phổ biến hơn do niêm mạc đường thở nhạy cảm, dễ kích ứng bởi thay đổi thời tiết hoặc môi trường.

Phần lớn các trường hợp cúm, ho nhẹ có thể cải thiện sau 3 - 5 ngày nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nếu ho kéo dài vài ngày, kèm sốt, sụt cân, mệt mỏi hoặc ho về đêm, người bệnh nên đi khám sớm để loại trừ các nguyên nhân như viêm phổi, lao phổi, trào ngược dạ dày, thực quản hoặc bệnh lý tim mạch. Nhiều nghiên cứu cho thấy, sau một đợt nhiễm trùng hô hấp, người có bệnh tim mạch nền có nguy cơ cao gặp biến cố như suy tim hay nhồi máu cơ tim nếu không được theo dõi chặt chẽ. Bác sĩ sẽ khai thác tiền sử, nghe phổi, chỉ định chụp X-quang, CT scan hoặc xét nghiệm máu nhằm phát hiện sớm biến chứng như viêm phổi, xẹp phổi hay suy hô hấp.

Đặc biệt, trong dịp Tết, nhiều cơ sở y tế tư nhân hoặc phòng khám có thể tạm nghỉ, vì vậy mỗi gia đình nên chuẩn bị sẵn một số thuốc thiết yếu như thuốc hạ sốt, dung dịch bù nước, thuốc hỗ trợ tiêu hóa, thuốc dạ dày, thuốc cầm tiêu chảy và vật dụng sơ cứu cơ bản. Giữ thói quen súc miệng, rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người và hạn chế thức khuya sẽ giúp giảm nguy cơ lây nhiễm. Đặc biệt, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính cần duy trì thuốc điều trị nền đầy đủ, tránh tụ tập quá đông và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường.

Nhằm đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe tăng cao dịp lễ, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh duy trì hoạt động xuyên Tết Nguyên đán 2026. Đội ngũ bác sĩ túc trực 24/24, sẵn sàng tiếp nhận khám, cấp cứu và thực hiện đầy đủ các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh như X-quang, CT, xét nghiệm máu… giúp người dân yên tâm điều trị kịp thời ngay cả trong những ngày đầu năm mới.

Khẩn cấp tiêm đủ, tiêm bù vắc xin để phòng bệnh truyền nhiễm mùa Tết

Theo Bác sĩ Huỳnh Trần An Khương, Chuyên viên Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, dịp Tết là thời điểm nguy cơ lây nhiễm tăng cao. Không chỉ các bệnh hô hấp lây qua giọt bắn khi tụ họp, việc ăn uống tiệc tùng, sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, bảo quản không đảm bảo có thể làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm và nhiễm trùng đường ruột. Song song đó, du lịch trong và ngoài nước khiến nguy cơ phơi nhiễm các bệnh truyền nhiễm khác như sốt xuất huyết, sốt vàng… tăng lên, đặc biệt khi đến các vùng lưu hành dịch.

Ngoài bệnh lây nhiễm, tình trạng thức khuya, căng thẳng, thay đổi nhịp sinh học có thể làm các bệnh lý nền như tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường mất kiểm soát. Theo các phân tích dịch tễ từ CDC, nhiễm trùng hô hấp cấp có thể làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch cấp tính trong thời gian ngắn sau nhiễm.

“Vui Tết nhưng không nên quên sức khỏe. Chủ động phòng ngừa và theo dõi triệu chứng sớm là yếu tố then chốt,” Bác sĩ Khương nhấn mạnh. Vì vậy, chủ động tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch trước Tết là giải pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.

Trẻ em nên được tiêm chủng càng sớm càng tốt theo lịch khuyến cáo. Nếu đến lịch tiêm nhưng trẻ đang ốm và phải trì hoãn, phụ huynh cần đưa trẻ đi tiêm bù ngay khi sức khỏe ổn định. Việc hoàn thành đầy đủ các mũi sẽ giúp duy trì nồng độ kháng thể bảo vệ ở mức tối ưu.

Trong mùa Tết, cúm và phế cầu là hai tác nhân phổ biến có thể gây biến chứng nặng như viêm phổi, suy hô hấp. Do đó, vắc xin cúm và phế cầu luôn được ưu tiên hàng đầu. Đối với vắc xin cúm, trẻ từ 6 tháng đến 9 tuổi nếu tiêm lần đầu cần tiêm 2 mũi cơ bản cách nhau 1 tháng, sau đó nhắc lại mỗi năm 1 lần. Virus cúm thường xuyên biến đổi chủng, vì vậy khuyến cáo tiêm nhắc hằng năm là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả bảo vệ. Đối với vắc xin phế cầu, trẻ cần tiêm đầy đủ các mũi theo khuyến cáo, nếu lỡ lịch, nên tiêm càng sớm càng tốt để không làm gián đoạn miễn dịch.

Ngoài ra, phụ huynh cần đảm bảo trẻ được tiêm đủ các vắc xin quan trọng như sởi, quai bị, rubella, thủy đậu, bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt… Đây đều là những bệnh truyền nhiễm có thể gây biến chứng nặng nếu không được phòng ngừa chủ động.

Nhờ sự tiến bộ của công nghệ sản xuất vắc xin, hiện nay trẻ có thể được bảo vệ đồng thời trước nhiều bệnh truyền nhiễm chỉ với một mũi tiêm. Các vắc xin phối hợp không chỉ giúp giảm số lần chích ngừa mà còn tạo thuận lợi trong việc xây dựng lịch tiêm chủng khoa học, đầy đủ và đúng thời điểm.

Sau khi tiêm, trẻ cần được theo dõi tại cơ sở tiêm chủng tối thiểu 30 phút và tiếp tục theo dõi tại nhà trong 24 - 48 giờ. Một số phản ứng thường gặp như sốt nhẹ, quấy khóc, sưng đau tại chỗ tiêm thường tự khỏi sau vài ngày nên phụ huynh không cần quá lo lắng. Việc chủ động tiêm đủ, tiêm bù kịp thời trước Tết không chỉ giúp trẻ duy trì miễn dịch bền vững mà còn giúp cả gia đình an tâm vui xuân, hạn chế tối đa nguy cơ mắc bệnh trong mùa lễ hội.

Về lịch hoạt động, VNVC nghỉ Tết từ 29 Tết đến hết mùng 3 Tết, mở cửa trở lại từ mùng 4. Ngày 27 Tết, hệ thống vẫn hoạt động bình thường, người dân có thể đến tiêm phòng cúm và các vắc xin khác theo nhu cầu.