Tiêm vắc xin phòng viêm màng não, sởi, thủy đậu dành cho trẻ em và trẻ lớn

Từ đầu năm đến nay, cả nước đã ghi nhận 85 ca viêm màng não do não mô cầu, trong đó 1 trường hợp tử vong, số ca mắc tăng gấp 6 lần so với cùng kỳ 2024. Đây là bệnh diễn tiến cực nhanh, có thể gây tử vong trong 24 giờ đầu, với tỷ lệ tử vong lên đến 50% nếu không điều trị kịp thời, dù được điều trị tích cực, tỷ lệ tử vong vẫn khoảng 10%. Đáng chú ý, khoảng 20% người may mắn sống sót vẫn phải mang di chứng nặng nề như cụ tay, chân, giảm thính lực, rối loạn thần kinh, suy giảm trí nhớ.

Bên cạnh đó, sởi và thủy đậu cũng là những bệnh phổ biến ở trẻ nhỏ, có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm não, viêm phổi, nhiễm trùng huyết, viêm tai giữa... thậm chí có thể dẫn đến tử vong, nhất là ở trẻ chưa tiêm vắc xin hoặc tiêm chưa đủ.

Các chuyên gia khuyến cáo, tất cả những bệnh nguy hiểm trên đều đã có vắc xin phòng ngừa hiệu quả. Trẻ em và người lớn cần được tiêm đầy đủ, đúng lịch để giảm nguy cơ mắc bệnh, giảm biến chứng nặng và tử vong.

Nhằm cung cấp cho người dân những thông tin hữu ích về bệnh và vắc xin phòng bệnh viêm màng não mô cầu, sởi, thủy đậu, Hệ thống Tiêm chủng VNVC tổ chức chương trình tư vấn trực tuyến với chủ đề “Tiêm vắc xin phòng viêm màng não, sởi, thủy đậu dành cho trẻ em và trẻ lớn” vào lúc 20h00, thứ 6, ngày 28/11/2025 với sự tham gia của các chuyên gia, bác sĩ đầu ngành như:

• BS.CKI Dương Minh Hùng, Bác sĩ Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM
• Bác sĩ Phan Nguyễn Trường Giang, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC

Chương trình được phát sóng trực tuyến trên:

• Fanpage Trung tâm tin tức VTV24;
• Fanpage Báo VnExpress;
• Fanpage Báo và phát thanh, truyền hình Vĩnh Long & ứng dụng THVLi;
• Fanpage Báo Thanh Niên;
• Fanpage VNVC - Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Fanpage Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh;
• Fanpage Nutrihome - Hệ thống Phòng khám Dinh dưỡng;
• Kênh Youtube VNVC - Trung tâm tiêm chủng trẻ em và người lớn;
• Kênh Youtube Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh.

Ngay bây giờ, Quý vị đã có thể gửi câu hỏi đến các chuyên gia để được giải đáp trong chương trình TẠI ĐÂY!

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ CÁC CHUYÊN GIA, BÁC SĨ

Trước xu hướng gia tăng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trong mùa lạnh ẩm cuối năm 2025, BS.CKI Dương Minh Hùng, Bác sĩ Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP.HCM và Bác sĩ Phan Nguyễn Trường Giang, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC đưa ra cảnh báo sớm, đồng thời khuyến cáo phụ huynh chủ động tiêm phòng cho trẻ để giảm nguy cơ bùng phát dịch.

Thông tin từ hệ thống giám sát dịch tễ cho thấy, từ đầu năm 2025 đã ghi nhận 84 ca viêm màng não mô cầu, tăng gấp 6 lần so với cùng kỳ năm 2024. Theo BS Hùng, nguyên nhân có thể do: Biến đổi khí hậu, thời tiết bất thường; vắc xin chưa nằm trong chương trình Tiêm chủng Mở rộng, tỷ lệ bao phủ còn thấp. Đặc biệt là sự biến chuyển đột ngột về tỷ lệ lưu hành giữa các nhóm huyết thanh não mô cầu khuẩn.

“Nếu các năm trước chủ yếu gặp nhóm B thì năm nay tại Việt Nam đã ghi nhận nhóm W - vốn phổ biến tại châu Âu và Trung Đông. Chính sự thay đổi dịch tễ học này làm tăng nguy cơ bùng phát”, Bác sĩ Hùng nhấn mạnh.

Viêm màng não mô cầu là bệnh nhiễm trùng cấp tính do vi khuẩn não mô cầu (Neisseria meningitidis), có thể gây nhiễm trùng huyết, viêm màng não, dẫn đến sốc nhiễm trùng, tử vong hoặc để lại di chứng nặng chỉ trong vòng 24 giờ nếu không được điều trị kịp thời, trường hợp tối cấp có thể tử vong nhanh chỉ sau vài giờ.

Bác sĩ Minh Hùng cho biết: “Nguy hiểm nhất là độc tố của vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu và hệ thần kinh trung ương. Ở trẻ nhỏ, hệ miễn dịch còn non yếu, không nhận diện được tác nhân gây bệnh, nên nguy cơ viêm màng não mủ rất cao”.

Mặc dù đã có kháng sinh điều trị, khoảng 20% trường hợp vẫn để lại di chứng như điếc, liệt, rối loạn thần kinh. Tin vui là hiện nay đã có vắc xin hiệu quả đến khoảng 90%, giúp giảm mạnh nguy cơ mắc bệnh.

Bên cạnh não mô cầu, Bác Hùng cho biết năm 2025, TP.HCM cũng đã ghi nhận nhiều đợt tăng ca sởi kèm biến chứng viêm phổi gây suy hô hấp. Cuối năm, thủy đậu cũng bắt đầu bước vào mùa cao điểm.

Sởi là siêu vi gây bệnh toàn thân, khởi phát bằng ho, sốt, đỏ mắt, tiêu chảy. Ban đỏ xuất hiện sau 2 - 3 ngày, lan từ mặt xuống toàn thân, gây biến chứng viêm phổi, suy hô hấp, viêm não, viêm màng não. Sởi có tính lây lan cực cao với hệ số R0 từ 12 - 18, tức 1 người mắc bệnh có thể lây cho 18 người tiếp xúc gần xung quanh, đứng hàng đầu trong các bệnh truyền nhiễm.

Trong khi đó, thủy đậu thường khởi phát với các triệu chứng như cảm nhẹ rồi xuất hiện mụn nước rải rác toàn thân ít biến chứng hơn sởi nhưng vẫn có thể gây viêm da, viêm phổi, viêm màng não, có xu hướng bùng phát mạnh dịp Tết do thời tiết lạnh, hanh khô và điều kiện nhân khẩu học thuận lợi cho sự lây lan do nhu cầu đi lại, giao thương, du lịch tăng cao, các tụ điểm đông người xuất hiện dày đặc trên phạm vi lãnh thổ.

Theo Bác sĩ Hùng, sởi lây 1 - 2 ngày trước khi có triệu chứng và 6 - 7 ngày sau khi phát ban. Trẻ mắc bệnh cần được cách ly tuyệt đối, không đến trường cho đến khi hết giai đoạn lây. Nếu khó xác định ngày khởi phát, phụ huynh có thể lấy mốc 4 - 7 ngày sau phát ban để đảm bảo an toàn cho cộng đồng.

Đáng lưu ý, mặc sởi và thủy đậu điển hình bởi các triệu chứng phát ban ngoài da, nhưng tác nhân gây bệnh là virus có khả năng xâm nhập máu/dây thần kinh, gây tổn thương niêm mạc hô hấp, gây tiêu chảy, suy giảm miễn dịch tạm thời, tấn công hệ thần kinh dẫn đến viêm não, viêm màng não.

Bác sĩ Phan Nguyễn Trường Giang cho biết, VNVC hiện có đầy đủ các loại vắc xin phòng viêm màng não mô cầu, sởi, thủy đậu cho trẻ em và người lớn.

Đối với vắc xin phòng viêm màng não do não mô cầu:

• Vắc xin não mô cầu ACYW-TT thế hệ mới Nimenrix (Mỹ), MenQuadfi (Mỹ) tiêm cho trẻ em từ 6 tuần tuổi và người lớn;
• Vắc xin não mô cầu nhóm B thế hệ mới Bexsero (Ý) tiêm cho trẻ em từ 2 tháng tuổi và người lớn đến 50 tuổi;
• Vắc xin não mô cầu nhóm BC VA-Mengoc BC (Cu Ba) tiêm cho trẻ em từ 6 tháng tuổi và người lớn đến 45 tuổi;
• Vắc xin não mô cầu ACYW Menactra (Mỹ) tiêm cho trẻ em từ 9 tháng tuổi và người lớn đến 55 tuổi.

Đối với vắc xin phòng bệnh sởi và thủy đậu:

• Vắc xin sởi đơn MVVAC (Việt Nam) tiêm cho trẻ từ 9 tháng tuổi trở lên và người lớn, có thể tiêm từ lúc 6 tháng tuổi nếu có dịch;
• Vắc xin phòng bệnh Sởi - Quai bị - Rubella Priorix (Bỉ) tiêm trẻ em từ 9 tháng tuổi và người lớn;
• Vắc xin phòng bệnh Sởi - Quai bị - Rubella MMR-II (Mỹ) tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn
• Vắc xin phòng bệnh Thủy đậu Varilrix (Bỉ) tiêm cho trẻ em từ 9 tháng tuổi và người lớn;
• Vắc xin phòng bệnh Thủy đậu Varivax (Mỹ) tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên;
• Vắc xin phòng bệnh Thủy đậu Varicella (Hàn Quốc) tiêm trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn;
• Vắc xin phòng bệnh Sởi - Quai bị - Rubella - Thủy đậu ProQuad (Mỹ) tiêm cho trẻ em từ 12 tháng tuổi trở lên và người lớn.

Bác sĩ Giang lưu ý: “Tỷ lệ tiêm thủy đậu còn thấp do chưa nằm trong Chương trình Tiêm chủng Mở rộng. Đây là lý do thủy đậu thường tăng mạnh dịp Tết.”

Bên cạnh đó, với khí hậu lạnh ẩm và biến động thời tiết đột ngột do ảnh hưởng của mưa bão hiện nay vô hình chung đã tạo điều kiện cho virus, vi khuẩn, nấm phát triển mạnh, khiến trẻ nhỏ với hệ miễn dịch chưa hoàn chỉnh còn có nguy cơ cao mắc phải các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác như cúm mùa, Phế cầu, viêm phổi, viêm phế quản do virus hợp bào hô hấp RSV, các bệnh tiêu hóa như tả, thương hàn, viêm gan…

Đây hầu hết đều là các bệnh đã có thể phòng ngừa hiệu quả bằng vắc xin. Khuyến cáo phụ huynh có con em trong độ tuổi tiêm ngừa cần đưa trẻ đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám, tư vấn và chỉ định lộ trình tiêm chủng vắc xin đầy đủ, khoa học, bảo vệ trẻ khỏe mạnh trước các tác động tiêu cực của dịch tễ, thời tiết và điều kiện môi trường ngày càng khó lường như hiện nay.

Kết thúc chương trình, Bác sĩ Trường Giang nhấn mạnh: “Trong bối cảnh thời tiết thất thường và dịch bệnh gia tăng, phụ huynh cần đảm bảo vệ sinh cho trẻ, tăng cường dinh dưỡng, ngủ đủ giấc và đặc biệt là tiêm vắc xin đầy đủ. Nếu trẻ tiếp xúc nguồn bệnh hoặc có dấu hiệu bất thường, hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.”