Tư vấn trực tuyến trên VTVgo: Hai năm đầu đời trẻ cần tiêm vắc xin gì?

Ngay từ khi chào đời, trẻ nhỏ đã phải đối mặt với nguy cơ mắc nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trong khi hệ miễn dịch còn non yếu. Đặc biệt, lượng kháng thể được truyền từ mẹ sẽ giảm dần theo thời gian, khiến trẻ cần được bảo vệ bằng các loại vắc xin phù hợp theo từng độ tuổi. Vì vậy, tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch trong những năm đầu đời đóng vai trò rất quan trọng, giúp trẻ xây dựng hàng rào miễn dịch vững chắc ngay từ sớm.

Tuy nhiên, các vắc xin thường có lịch tiêm khác nhau, với nhiều mốc tiêm khá phức tạp, nên không ít phụ huynh vẫn còn băn khoăn: Trẻ cần ưu tiên tiêm những vắc xin nào trong giai đoạn đầu đời? Có thể tiêm nhiều vắc xin trong cùng một lần hay không? Nếu trẻ bỏ lỡ hoặc tiêm trễ một mũi thì cần xử lý như thế nào? Làm sao để theo dõi và đảm bảo trẻ được tiêm chủng đầy đủ, đúng thời điểm?

Nhằm giúp phụ huynh hiểu rõ hơn về vai trò của các vắc xin quan trọng trong những năm đầu đời, đồng thời cập nhật những khuyến cáo mới nhất về lịch tiêm chủng cho trẻ, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC thực hiện chương trình tư vấn trực tuyến với chủ đề: “Các vắc xin quan trọng đầu đời cho trẻ”vào lúc 19h00, Thứ Tư, ngày 08/07/2026, phát sóng trực tuyến trên Ứng dụng truyền hình quốc gia VTVgo, với sự tham gia của các chuyên gia uy tín trong lĩnh vực tiêm chủng dự phòng:

• BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC
• Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC

Chương trình hứa hẹn sẽ mang đến kiến thức hữu ích về tiêm chủng cho trẻ trong giai đoạn đầu đời; đồng thời giải đáp các thắc mắc liên quan đến tiêm chủng, tiêm nhắc, tiêm bù và những lưu ý cần thiết nhằm giúp trẻ được bảo vệ toàn diện trước nguy cơ dịch bệnh.

THÔNG TIN TƯ VẤN QUAN TRỌNG TỪ BÁC SĨ

Những năm đầu đời, hệ miễn dịch của trẻ còn non nớt, nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm như lao, bạch hầu, ho gà; viêm phổi do virus hợp bào hô hấp RSV, phế cầu, não mô cầu, cúm… rất cao. Nhiều tác nhân gây bệnh có thể nhanh chóng dẫn đến viêm phổi, suy hô hấp, nhiễm khuẩn huyết, viêm màng não hoặc các biến chứng nghiêm trọng khác, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Đây cũng là giai đoạn trẻ cần hoàn thành hầu hết các mũi tiêm quan trọng theo khuyến cáo. Việc tiêm chủng đầy đủ và đúng lịch giúp cơ thể hình thành miễn dịch chủ động ngay từ sớm, đặc biệt trong khoảng 6 tháng đầu sau sinh khi lượng kháng thể thụ động nhận từ mẹ giảm dần và không còn đủ khả năng bảo vệ trẻ trước nhiều tác nhân gây bệnh.

Tuy nhiên, khi phải tiêm nhiều loại vắc xin trong hai năm đầu đời, không ít phụ huynh băn khoăn liệu việc tiêm nhiều mũi trong cùng một buổi có ảnh hưởng đến sức khỏe hay làm "quá tải" hệ miễn dịch của trẻ.

Theo BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, việc tiêm nhiều vắc xin trong cùng một buổi tiêm hoàn toàn an toàn khi được chỉ định đúng theo độ tuổi và lịch tiêm chủng. Các vắc xin được phép sử dụng đồng thời đều đã trải qua quá trình nghiên cứu nghiêm ngặt, chứng minh tính an toàn, khả năng dung nạp và hiệu quả bảo vệ. Đây cũng là thực hành phổ biến tại Việt Nam cũng như nhiều quốc gia trên thế giới nhằm giúp trẻ sớm được bảo vệ trước nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.

Hệ miễn dịch của trẻ có khả năng tiếp nhận và xử lý đồng thời hàng trăm đến hàng ngàn kháng nguyên từ môi trường mỗi ngày. Trong khi đó, lượng kháng nguyên có trong các vắc xin chỉ chiếm một phần rất nhỏ, không gây quá tải hệ miễn dịch. Vì vậy, việc tiêm kết hợp các vắc xin như 6 trong 1, phế cầu, RSV hoặc não mô cầu theo chỉ định phù hợp không làm giảm hiệu quả tạo miễn dịch mà còn giúp trẻ được bảo vệ đầy đủ và kịp thời trong giai đoạn nguy cơ cao nhất.

Bác sĩ Đạo cũng nhấn mạnh, hiệu quả lớn nhất của vắc xin là được tiêm đúng thời điểm và càng sớm càng tốt. Việc trì hoãn hoặc tách nhỏ các mũi tiêm không làm tăng hiệu quả bảo vệ mà có thể khiến trẻ bỏ lỡ cơ hội được phòng bệnh trong giai đoạn dễ tổn thương nhất.

⇒Tham khảo: Trẻ em cần tiêm những loại vacxin nào từ khi chào đời đến 18 tuổi?

Không chỉ cần hoàn thành các vắc xin trong lịch tiêm chủng thường quy, trẻ nhỏ hiện nay còn có thêm nhiều giải pháp phòng ngừa các tác nhân gây bệnh nguy hiểm, trong đó nổi bật là RSV - nguyên nhân hàng đầu gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trên toàn thế giới.

Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC cho biết RSV là nguyên nhân phổ biến gây viêm tiểu phế quản và viêm phổi ở trẻ dưới 6 tháng tuổi, đặc biệt nguy hiểm với trẻ dưới 3 tháng tuổi. Tác nhân này gây viêm các đường thở nhỏ và làm tăng tiết dịch trong phổi. Đối với trẻ sơ sinh có đường thở rất nhỏ, tình trạng viêm và tắc nghẽn này có thể nhanh chóng dẫn đến suy hô hấp, buộc trẻ phải nhập viện và hỗ trợ thở oxy.

Không chỉ gây gánh nặng điều trị cấp tính, RSV còn có thể để lại nhiều ảnh hưởng lâu dài đến hệ hô hấp, làm tăng nguy cơ viêm tiểu phế quản tắc nghẽn hoặc các bệnh lý hô hấp mạn tính sau này.

Hiện nay, trẻ có thể được bảo vệ trước RSV bằng nhiều giải pháp. Một trong những biện pháp hiệu quả là tiêm vắc xin RSV cho phụ nữ mang thai để kháng thể được truyền từ mẹ sang con qua nhau thai. Trong trường hợp người mẹ chưa được tiêm phòng trong thai kỳ, trẻ sơ sinh có thể được bảo vệ bằng kháng thể đơn dòng phòng RSV ngay sau khi chào đời. Ngoài ra, việc giữ gìn vệ sinh cá nhân, sát khuẩn tay thường xuyên và hạn chế tiếp xúc với người có triệu chứng hô hấp cũng góp phần giảm nguy cơ lây nhiễm cho trẻ.

Bên cạnh trẻ sinh đủ tháng, trẻ sinh non là nhóm cần được quan tâm đặc biệt khi xây dựng lịch tiêm chủng trong hai năm đầu đời. Do sinh ra khi hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và lượng kháng thể nhận từ mẹ thấp hơn, nhóm trẻ này có nguy cơ mắc nhiều bệnh truyền nhiễm cũng như biến chứng nặng cao hơn.

Lịch tiêm chủng của trẻ sinh non về cơ bản tương tự trẻ sinh đủ tháng, bao gồm các vắc xin quan trọng như 6 trong 1, phế cầu, Rotavirus, não mô cầu và các biện pháp phòng ngừa RSV nếu phù hợp. Tuy nhiên, do mỗi trẻ sinh non có thể có tình trạng sức khỏe và bệnh lý nền khác nhau, phụ huynh cần cung cấp đầy đủ hồ sơ điều trị, đơn thuốc và thông tin thai kỳ cho bác sĩ khám sàng lọc để được tư vấn và chỉ định tiêm chủng phù hợp.

Theo các chuyên gia, hai năm đầu đời được xem là "giai đoạn vàng" để xây dựng nền tảng miễn dịch cho trẻ. Bên cạnh việc chăm sóc dinh dưỡng và theo dõi sự phát triển, phụ huynh cần chủ động đưa trẻ đi tiêm chủng đúng lịch, đồng thời tận dụng các biện pháp bảo vệ mới như phòng RSV khi có chỉ định. Hoàn thành đầy đủ các mũi tiêm theo khuyến cáo không chỉ giúp trẻ giảm nguy cơ mắc bệnh, nhập viện và biến chứng nặng mà còn tạo nền tảng miễn dịch vững chắc cho những năm đầu đời và các giai đoạn phát triển tiếp theo.