VẮC XIN

Những phản ứng sau khi tiêm vacxin 5 trong 1

Phản ứng sau khi tiêm vacxin 5 trong 1 là nỗi lo lắng thường trực của nhiều bậc phụ huynh, từ đó hình thành tâm lý ngại đưa con đi tiêm phòng. Liệu tiêm vắc xin 5 trong 1 có thể gây ra những phản ứng gì, làm thế nào để xử trí đúng các phản ứng sau khi trẻ tiêm vắc xin 5 trong 1?

Nhiều lo lắng về tác dụng phụ của vacxin 5 trong 1

Trên thị trường hiện nay đang có hai loại vacxin 5 trong 1, gồm Pentaxim (Pháp) và ComBE Five (Ấn Độ). Trong đó, vacxin ComBE Five nằm trong chương trình tiêm chủng mở rộng (TCMR) được tiêm miễn phí tại các trạm y tế phường xã, vacxin Pentaxim được tiêm tại các cơ sở tiêm phòng dịch vụ.

ComBE Five là loại vacxin được lựa chọn để thay thế vacxin Quinvaxem bắt đầu từ tháng 6/2018. Tuy nhiên, tới thời điểm hiện tại, loại vacxin 5 trong 1 này vẫn gây lo lắng cho nhiều bậc phụ huynh về phản ứng sau tiêm.

Chia sẻ lo lắng của mình về phản ứng sau khi tiêm vacxin 5 trong 1 ComBE Five, chị T.T.P (Tây Ninh) cho biết, con chị đã 3 tháng tuổi và đến lịch tiêm vacxin 5 trong 1, do tháng 12 cháu ốm nên hoãn lịch tiêm. Mặc dù có nghe về những tác dụng phụ của vacxin 5 trong 1 nhưng vì ở tỉnh lẻ không có điều kiện tiêm dịch vụ, chị phải đánh liều cho con tiêm để kịp lịch.

Giống như chị P., chị P.H.N (Hưng Yên) cho rằng: “Không riêng gì tôi mà người dân ai cũng lo lắng  vì  tác dụng phụ của vacxin 5 trong 1 ComBE Five. Con tôi tiêm buổi sáng thì khoảng 2h chiều cháu bắt đầu sốt cao đến 38 độ, quấy khóc lè nhè 3 ngày mới đỡ. Hôm nay là mũi thứ 2, tôi chuyển sang vacxin Pentaxim tiêm cho đỡ lo lắng”.

Nhiều bậc bố mẹ lo lắng về phản ứng sau khi tiêm vacxin 5 trong 1 (Nguồn: News.zing.vn)

Vacxin ComBE Five của chương trình TCMR là loại vacxin phối hợp phòng được 5 bệnh: bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B và các bệnh viêm phổi, viêm màng não do H.influenzae tuýp B. Trong khi đó, vacxin Pentaxim được tiêm tại các trung tâm tiêm chủng dịch vụ phòng được 5 bệnh: bạch hầu, uốn ván, ho gà, bại liệt và các bệnh viêm phổi, viêm màng não do H.influenzae tuýp B.

Tại sao vacxin 5 trong 1 gây phản ứng sau tiêm?

Giống như kháng sinh, tiêm vacxin cũng có những phản ứng không mong muốn. Nói về phản ứng sau khi tiêm vacxin 5 trong 1, Thạc sĩ – Bác sĩ Bùi Ngọc An Pha, Giám đốc Y khoa hệ thống tiêm chủng dành cho trẻ em và người lớn VNVC cho biết: “Bất kỳ một loại vacxin nào cũng có nguy cơ gây ra những phản ứng sau tiêm. Biểu hiện sốt, sưng đau, đỏ, trẻ quấy khóc sau khi tiêm 5 trong 1 đều là những phản ứng thông thường”.

Bác sĩ An Pha cũng cho biết thêm, các phản ứng gây ra bởi vacxin 5 trong 1 ComBE Five và 5 trong 1 Pentaxim là khác nhau. Nếu như vacxin ComBE Five chứa vi khuẩn ho gà bất hoạt (toàn tế bào), được tinh chế sau khi nuôi cấy tăng sinh trong môi trường và làm chết bằng nhiệt độ, thì Pentaxim sản xuất từ thành phần ho gà vô bào nên chỉ chứa thành phần kháng nguyên đặc hiệu. Đó là lý do vacxin 5 trong 1 Pentaxim ít gây phản ứng hơn sau tiêm.

Việc chọn tiêm vacxin 5 trong 1 ComBE Five hay 5 trong 1 Pentaxim phụ thuộc vào sự lựa chọn và điều kiện của từng gia đình. Điều quan trọng cần quan tâm là phải đảm bảo sức khỏe trẻ trước khi tiêm, theo dõi sát sao biểu hiện sau tiêm. Đặc biệt, bố mẹ không nên hoang mang, căng thẳng nhưng cũng không nên quá chủ quan. Nếu theo dõi chặt chẽ, phát hiện nguy cơ sớm và đưa đi bệnh viện kịp thời, trẻ sẽ được bảo vệ an toàn.

Việc chọn vacxin cho con phụ thuộc vào điều kiện và sự lựa chọn của từng gia đình

Những phản ứng sau khi tiêm vacxin 5 trong 1

Phản ứng sau tiêm chủng được hiểu là bất cứ những bất thường của sức khỏe xảy ra tại thời điểm sau tiêm chủng, có thể liên quan hoặc không liên quan đến tiêm chủng.

Phản ứng sau tiêm của vacxin 5 trong 1 ComBE Five:

  • Sốt nhẹ hoặc sốt cao trên 38 độ,
  • Sưng, nóng đỏ tại chỗ tiêm,
  • Đau tại chỗ tiêm,
  • Trẻ quấy khóc dai dẳng, khó chịu,
  • Buồn ngủ, rối loạn giấc ngủ và ăn uống.

Phản ứng sau khi tiêm vacxin 5 trong 1 Pentaxim:

  • Sốt nhẹ hoặc sốt cao 38 độ,
  • Nổi mề đay, phát ban ngoài da,
  • Đỏ, sưng hoặc nổi sần cứng tại vết tiêm.

Xem thêm: Trẻ tiêm vắc xin 5 trong 1 bị sốt: vì sao và xử trí thế nào?

Phản ứng nào là nguy hiểm?

Theo Tiến sĩ Nguyễn Trần Hiển – Giám đốc dự án Tiêm chủng mở rộng quốc gia: “Phản ứng sau tiêm được coi là nghiêm trọng nếu nó gây ra tử vong, đe dọa tính mạng, đòi hỏi phải nhập viện điều trị kéo dài, hoặc phải can thiệp để ngăn chặn tổn thương vĩnh viễn. Hầu hết, các phản ứng nặng (như động kinh, giảm tiểu cầu, hội chứng giảm trương lực, giảm phản xạ, khóc thét kéo dài) rất hiếm gặp và không thành bệnh mãn tính”.

Sốt cao và trẻ quấy khóc sau khi tiêm 5 trong 1 là một trong những phản ứng thông thường, không có gì đáng ngại. Phụ huynh nên theo dõi, chăm sóc hạ sốt cho con, không nên hoang mang rồi bỏ tiêm vacxin khiến trẻ dễ mắc bệnh, nhất là trong thời điểm dễ phát sinh dịch bệnh như hiện tại.

Một số tác dụng phụ của vacxin 5 trong 1 ít phổ biến nhưng lại nguy hiểm chính là phản ứng dị ứng tức thời, hay còn gọi là sốc phản vệ. Tuy tác dụng phụ này nghiêm trọng và có thể đe dọa đến tính mạng trẻ, song nó lại rất hiếm xảy ra, nếu xảy ra cũng dễ dàng phát hiện và điều trị kịp thời. Các dấu hiệu của sốc phản vệ bao gồm:

  • Biểu hiện tụt huyết áp, mệt nhiều, lừ đừ, lạnh tay chân,
  • Thanh quản có biểu hiện phù nề, khó thở cấp tính,
  • Trường hợp nặng nhất có thể khiến trẻ bị trụy tim mạch, ngưng tuần hoàn, ngưng thở, tuy nhiên trường hợp này rất hiếm xảy ra.

Bố mẹ nên ở lại điểm tiêm phòng theo dõi trẻ 30 phút sau tiêm và tiếp tục theo dõi tại nhà 12-24 giờ sau đó

Lưu ý sau khi tiêm vacxin 5 trong 1

Mặc dù các phản ứng sau khi tiêm vacxin 5 trong 1 là điều khó tránh khỏi, nhưng rõ ràng lợi ích phòng bệnh nhờ vacxin 5 trong 1 mang lại là không thể phủ nhận. Để hạn chế các tác phụ không mong muốn sau khi tiêm vacxin, bố mẹ cần lưu ý:

Trước khi tiêm phòng:

Thông báo cụ thể tình trạng sức khỏe của trẻ với bác sĩ, kể cả những loại thuốc con đang dùng, tình trạng dị ứng, sốt hoặc tiền sử phản ứng với vacxin ở những lần tiêm trước.

Cách chăm sóc khi trẻ bị tác dụng phụ của vacxin 5 trong 1:

Sau tiêm chủng, bố mẹ nên cho trẻ ở lại điểm tiêm phòng theo dõi 30 phút để theo dõi phản ứng sau khi tiêm vacxin 5 trong 1 và tiếp tục theo dõi tại nhà ít nhất 24h. Các dấu hiệu cần theo dõi trẻ sau khi tiêm vacxin bao gồm nhiệt độ, dấu hiệu tại chỗ tiêm, tình trạng ăn ngủ, dấu hiệu nhịp thở hoặc bất cứ những bất thường khác về sức khỏe.

* Đối với sốt

Liên tục kiểm tra nhiệt độ sau khi trẻ tiêm phòng về. Nếu trẻ sốt nhẹ, bố mẹ nên cho trẻ mặc thoáng, uống nhiều nước và chườm mát thường xuyên. Với trường hợp sốt trên 38 độ, trẻ quấy khóc sau khi tiêm vacxin 5 trong 1, bố mẹ nên cho trẻ uống thuốc hạ sốt. Trường hợp đã làm mọi cách nhưng vẫn không hạ sốt, nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ càng sớm càng tốt.

* Đối với trường hợp tiêm mũi 5 trong 1 bị sưng:

Một số trẻ, sau khi tiêm phòng về tại vết tiêm sẽ xuất hiện tình trạng sưng tấy. Để giảm đau, bố mẹ nên chườm mát tại chỗ tiêm hoặc cho uống thuốc giảm đau. Nên dỗ dành trẻ, cho trẻ chơi một số trò chơi để quên đau. Bố mẹ không nên bôi/thoa/đắp bất cứ thứ gì lên vết tiêm khi con tiêm mũi 5 trong 1 bị sưng để tránh tình trạng nhiễm trùng.

* Đối với dị ứng:

Dị ứng có thể là tình trạng phát ban, nổi mề đay và ngứa toàn thân… Tình trạng này thường xảy ra ở những trẻ có cơ địa dị ứng, chúng thường tự khỏi sau một vài ngày. Tuy nhiên, nếu sau một vài ngày tình trạng này vẫn kéo dài, bố mẹ nên dùng thuốc chống dị ứng hoặc đưa con đến gặp bác sĩ.

Đối với một số phản ứng khác hiếm gặp như sốt co giật, khó thở, thở nhanh, rút lõm ngực… tốt nhất, bố mẹ nên đưa trẻ đến gặp các bác sĩ để được chăm sóc tích cực.

Hằng Trần