Tiêm uốn ván sát ngày sinh: Nên hay không?

Tiêm phòng uốn ván đầy đủ, đúng lịch giúp bảo vệ sức khỏe mẹ bầu và truyền kháng thể sang thai nhi, hỗ trợ phòng bệnh uốn ván rốn ở trẻ sơ sinh hiệu quả. Tuy nhiên, không ít mẹ bầu vì quên lịch tiêm hoặc gặp vấn đề về sức khỏe mà phải tiêm sát ngày sinh, khiến nhiều người băn khoăn: “Tiêm uốn ván sát ngày sinh có nên không? Có còn tác dụng không?”. Chuyên gia từ Hệ thống Tiêm chủng VNVC sẽ giải đáp đầy đủ trong bài viết sau!

Thời điểm tiêm phòng lý tưởng cho bà bầu

Thời điểm tiêm phòng vắc xin chứa thành phần uốn ván như uốn ván đơn giá (TT) hoặc vắc xin 3 trong 1 Uốn ván - Ho gà - Bạch hầu (Tdap) được khuyến cáo trong tam cá nguyệt thứ 2 hoặc tam cá nguyệt thứ 3 của thai kỳ. Nếu thai phụ không nhớ rõ lịch sử chủng ngừa hoặc chưa từng tiêm vắc xin uốn ván trước đây, cần hoàn thành 2 mũi theo phác đồ và tốt nhất nên hoàn tất lịch tiêm trước sinh ít nhất 1 tháng để đảm bảo hiệu quả bảo vệ.

Trường hợp thai phụ đã từng tiêm uốn ván đủ phác đồ cơ bản trước đó, chỉ cần tiêm 1 mũi nhắc trong thai kỳ hiện tại, lý tưởng là trước sinh 1 tháng. Ở những lần mang thai sau, mẹ vẫn cần tiêm một mũi nhắc Tdap cho mỗi thai kỳ để đảm bảo truyền kháng thể tối ưu cho trẻ sơ sinh.

Năm 2013, Ủy ban Cố vấn về Thực hành Tiêm chủng (ACIP) cũng nhấn mạnh rằng mẹ bầu cần tiêm một liều Tdap trong mỗi lần mang thai, dù đã từng tiêm trước đó hay chưa.

Thời điểm tiêm được khuyến nghị là từ tuần 27 đến tuần 36, ưu tiên tiêm càng sớm trong giai đoạn này để tối ưu hóa khả năng tạo kháng thể cho mẹ và truyền kháng thể bảo vệ cho trẻ ngay từ khi chào đời.

Trong trường hợp đặc biệt như xử lý vết thương, nguy cơ phơi nhiễm hoặc vùng đang bùng phát ho gà, vắc xin Tdap vẫn có thể được tiêm an toàn ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ theo chỉ định của bác sĩ. (3)

Tiêm uốn ván sát ngày sinh có tác dụng không?

Tiêm uốn ván sát ngày sinh vẫn có tác dụng, nhưng hiệu quả có thể không đảm bảo đạt mức tối ưu như tiêm đúng thời điểm khuyến cáo. Một số lợi ích và rủi ro bao gồm:

1. Lợi ích

Tiêm uốn ván sát ngày sinh vẫn có thể mang lại một số lợi ích nhất định. Cụ thể:

• Giảm nguy cơ mắ  bệnh cho mẹ: Việc tiêm vắc xin uốn ván giúp mẹ phòng ngừa nguy cơ nhiễm trùng khi sinh nở hoặc khi có vết thương hở, đặc biệt trong những tình huống không đảm bảo vô khuẩn.
• Mang lại một phần bảo vệ cho trẻ sơ sinh: Dù tiêm sát ngày sinh không đạt hiệu quả truyền kháng thể tối ưu, cơ thể mẹ vẫn có thể kịp tạo kháng thể. Bé vẫn nhận được một phần miễn dịch, tuy không cao bằng khi tiêm trong giai đoạn khuyến cáo.
• An toàn cho mẹ và thai nhi: Vắc xin uốn ván là vắc xin bất hoạt, đã được chứng minh an toàn trong suốt thai kỳ, kể cả khi tiêm muộn. Vì vậy, tiêm sát ngày sinh không gây hại đến sự phát triển của thai nhi.

2. Rủi ro và hạn chế

Một số rủi ro và hạn chế khi tiêm uốn ván sát ngày sinh gồm:

• Không kịp tạo miễn dịch cho con: Sau khi tiêm phòng, cơ thể cần mất 2 - 4 tuần để sản sinh kháng thể bảo vệ. Lúc này nồng độ đủ cao và kịp thời truyền qua nhau thai để bảo vệ bé khỏi uốn ván sơ sinh. Tuy nhiên, việc tiêm quá sát ngày sinh khiến lượng kháng thể truyền sang con rất thấp hoặc không có khiến trẻ có nguy cơ mắc bệnh cao.
• Gây khó chịu nhẹ: Mặc dù hiếm, vắc xin vẫn có thể gây ra các phản ứng phụ nhẹ như sưng đau tại chỗ tiêm, sốt nhẹ hoặc mệt mỏi. Nếu những phản ứng này xảy ra ngay trước hoặc trong quá trình chuyển dạ, có thể gây khó chịu và ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể của mẹ.

Tiêm uốn ván gần ngày sinh có ảnh hưởng đến thai nhi không?

Tiêm uốn ván sát ngày sinh không gây hại cho thai nhi. Đây là vắc xin bất hoạt (không chứa virus sống), nên an toàn cho mẹ và bé trong mọi giai đoạn của thai kỳ.

Tuy nhiên, việc tiêm quá sát ngày sinh không được khuyến khích vì cơ thể mẹ không có đủ thời gian để tạo và truyền kháng thể sang thai nhi. Điều này làm giảm khả năng bảo vệ của trẻ trước uốn ván sơ sinh và các bệnh lý nguy hiểm trong những tuần đầu đời, giai đoạn trẻ rất dễ bị nhiễm trùng.

Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo phụ nữ mang thai nên hoàn tất lịch tiêm chủng ít nhất 1 tháng trước sinh để đảm bảo bé nhận được lượng kháng thể tối ưu ngay từ khi chào đời.

Tiêm uốn ván cho phụ nữ mang thai không chỉ bảo vệ mẹ mà còn bảo vệ trẻ sơ sinh. Do đó, để bảo vệ trẻ, mẹ nên tiêm uốn ván đầy đủ theo khuyến cáo.

Tiêm uốn ván sát ngày sinh nhìn chung vẫn an toàn nhưng không phải là thời điểm tối ưu để bảo vệ mẹ và bé. Việc tiêm quá muộn khiến cơ thể mẹ không kịp tạo đủ kháng thể truyền sang thai nhi, làm giảm khả năng phòng ngừa uốn ván sơ sinh và một số bệnh nguy hiểm khác. Vì vậy, thai phụ nên tuân thủ khung thời gian tiêm chủng trong thai kỳ và hoàn thành lịch tiêm ít nhất 1 tháng trước khi sinh để đạt hiệu quả phòng bệnh tối đa.