Ồ ạt gia tăng cùng lúc nhiều bệnh truyền nhiễm, cảnh báo nguy cơ “dịch chồng dịch”

Bác sĩ tham vấn BS Trần Huỳnh Tấn

Quản lý Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC

Tác giả Lương Diễm Chinh

Ngày đăng: 16/10/2026

Theo dõi VNVC: GGoogle News GThêm trên Google Chọn VNVC làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm. Xem hướng dẫn.

Tay chân miệng, sốt xuất huyết, cúm mùa và các bệnh đường hô hấp đang gia tăng tại nhiều địa phương trên cả nước. Số trẻ mắc bệnh, nhập viện và diễn tiến nặng tăng lên, trong khi một số cơ sở y tế phải mở rộng giường điều trị để đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh. Diễn biến đồng thời của nhiều dịch bệnh trong giai đoạn giao mùa, mưa kéo dài cảnh báo về nguy cơ “dịch chồng dịch”, chuyên gia khuyến cáo người dân chủ động phòng bệnh và nhận biết sớm các dấu hiệu nguy hiểm để điều trị kịp thời.

Tại TP.HCM, tay chân miệng và sốt xuất huyết đang tạo áp lực đáng kể lên hệ thống điều trị nhi khoa. Theo ghi nhận tại Khoa Nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng 2, trong khoảng hai tuần gần đây, số trẻ mắc tay chân miệng đến khám và nhập viện tăng gấp đôi, từ khoảng 20 - 30 trẻ mỗi ngày lên 40 - 50 trẻ. Cùng thời điểm, khoa tiếp nhận khoảng 30 - 40 trường hợp sốt xuất huyết mỗi ngày, trong đó khoảng 2/3 có dấu hiệu cảnh báo, cần được theo dõi sát để phát hiện nguy cơ chuyển nặng. Tại Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Nhi đồng 1, mỗi ngày có thêm 3 - 4 ca sốt xuất huyết nặng; khoảng 6 trẻ đang phải thở máy, hồi sức sốc hoặc điều trị chuyên sâu.

Sốt xuất huyết tại khu vực phía Nam cũng diễn biến phức tạp. Từ đầu năm 2026, TP.HCM ghi nhận hơn 35.700 ca mắc, nhiều tuần liên tiếp có trên 1.000 ca mới. Tại Đồng Nai, bệnh xuất hiện ở cả 95 xã, phường, với hơn 15.900 ca và 7 trường hợp tử vong; riêng một tuần ghi nhận 730 ca mới và xử lý 253 ổ dịch.

Tình hình tay chân miệng cũng đáng lưu ý. Trong tuần 39, từ ngày 21 - 27/9, TP.HCM ghi nhận 1.538 ca, tăng 63,8% so với mức trung bình của 4 tuần trước đó; số mắc tích lũy từ đầu năm lên 36.676 ca. Tại Hà Nội, đến ngày 2/10, thành phố ghi nhận 5.727 ca tay chân miệng tại 126 xã, phường, chưa ghi nhận trường hợp tử vong. Trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là nhóm dưới 3 tuổi, chiếm phần lớn số ca mắc và là nhóm dễ lây nhiễm khi tiếp xúc gần trong gia đình, nhà trẻ, trường học và các môi trường sinh hoạt tập thể.\

Đáng lưu ý, bệnh do não mô cầu cũng đang diễn biến phức tạp và được Sở Y tế TP.HCM khẩn trương kiểm soát. Ngày 16/10, Sở Y tế TP.HCM thông tin ghi nhận 3 học sinh 12 tuổi cùng lớp tại Trường THCS Hai Bà Trưng (xã Hiệp Phước) mắc não mô cầu nhóm B trong hai ngày 14 - 15/10, trong đó một em tử vong, hai em đang điều trị. Ngành y tế đã họp khẩn, triển khai điều tra dịch tễ, xác định người tiếp xúc gần, cấp kháng sinh dự phòng đúng đối tượng và giám sát sức khỏe người tiếp xúc ít nhất 10 ngày.

Cúm mùa cũng đang có xu hướng gia tăng tại nhiều địa phương. Tại TP.HCM, số ca mắc cúm tăng, với chủng cúm A/H1N1/2009 chiếm gần 77%. Tại Hà Nội, các cơ sở y tế ghi nhận trẻ nhỏ mắc cúm A gia tăng. Theo Bệnh viện Nhi Trung ương, số ca cúm A dương tính ở trẻ tăng từ 106 ca trong tuần 35 lên 779 ca trong tuần 40/2026; số trẻ nhập viện tăng từ 18 lên 124 ca. Như vậy, trong vòng năm tuần, số ca xét nghiệm dương tính tăng hơn 7 lần, còn số trẻ nhập viện tăng gần 7 lần.

Tại Đắk Lắk, nhiều bệnh truyền nhiễm cùng gia tăng khiến các cơ sở y tế chịu áp lực lớn. Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Đa khoa Vùng Tây Nguyên, phải mở rộng từ 36 giường kế hoạch lên 147 giường thực kê, tiếp nhận trung bình khoảng 40 bệnh nhân mới mỗi ngày. Trong khi đó, tại Bệnh viện Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột, số người đến khám và điều trị cúm A, cúm B, sốt xuất huyết, tay chân miệng và các bệnh hô hấp tăng đáng kể trong khoảng một tháng. Có ngày, Khoa Nhi tiếp nhận khoảng 250 lượt bệnh nhi, trong đó cúm A chiếm khoảng 1/3; một số trẻ phải nhập viện do biến chứng viêm phổi, suy hô hấp.

Ở các địa phương khác, nguy cơ lây lan dịch bệnh vẫn hiện hữu. Trong 9 tháng đầu năm 2026, Đà Nẵng ghi nhận 4.251 ca sốt xuất huyết, tăng 2,4 lần so với cùng kỳ năm trước. Tại Hà Tĩnh, ngày 9/10, cơ quan y tế ghi nhận ổ dịch mới gồm 9 ca sốt xuất huyết tại xã Cẩm Trung, trong khi ổ dịch ở xã Kỳ Hoa đã ghi nhận gần 100 ca kể từ đầu tháng 8. Tại Thanh Hóa, từ đầu năm đến nay, có 139 trường hợp mắc hoặc nghi mắc sốt xuất huyết tại 73/166 xã, phường; một số khu vực ghi nhận chỉ số muỗi và bọ gậy ở mức cao.

Tại Lạng Sơn, 64 ca sốt xuất huyết được ghi nhận cùng 42 ổ dịch, trong đó 31 ổ đã kết thúc và 11 ổ vẫn đang được kiểm soát. Các địa phương đang tiếp tục giám sát dịch tễ, khoanh vùng, xử lý môi trường, diệt muỗi và bọ gậy nhằm hạn chế phát sinh ca mắc mới.

Bên cạnh đó, nguy cơ từ các bệnh truyền nhiễm khác cũng cần được lưu ý. Tại Lâm Đồng, một trường hợp viêm màng não mô cầu được ghi nhận có liên quan dịch tễ tại xã Tánh Linh. Tại Hà Nội, cơ quan chức năng ghi nhận các ổ dịch dại trên chó tại nhiều xã, trong đó có trường hợp trẻ bị chó dại cắn và phải tiêm huyết thanh kháng dại.

Những diễn biến này nhắc nhở cộng đồng rằng nguy cơ dịch bệnh không chỉ giới hạn ở các bệnh thường gặp trong mùa mưa hay giao mùa, mà còn bao gồm những bệnh có khả năng gây hậu quả nghiêm trọng nếu không được phát hiện và dự phòng kịp thời.

Bác sĩ Trần Huỳnh Tấn, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC cho biết, hiện tượng nhiều bệnh truyền nhiễm gia tăng đồng thời thường được gọi là nguy cơ “dịch chồng dịch”, khi nhiều tác nhân gây bệnh cùng lưu hành trong cộng đồng, tạo ra áp lực đồng thời lên công tác dự phòng, khám và điều trị.

Theo Bác sĩ, thời tiết giao mùa, mưa kéo dài, nước đọng tạo điều kiện thuận lợi cho muỗi sinh sản, làm tăng nguy cơ sốt xuất huyết; trong khi cúm mùa dễ lây qua đường hô hấp khi tiếp xúc gần, còn tay chân miệng có thể lan truyền qua dịch tiết, phân và các bề mặt nhiễm virus, đặc biệt tại nhà trẻ, trường học. Khi các bệnh cùng lưu hành, người dân có thể đối mặt đồng thời với nhiều nguồn lây, nhất là trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh nền.

Đáng lo ngại, các bệnh truyền nhiễm thường khởi phát bằng những triệu chứng tương tự như sốt, mệt mỏi, đau đầu hoặc ho, khiến người dân dễ nhầm lẫn, tự điều trị hoặc đến bệnh viện muộn. Trong khi đó, một số bệnh có thể diễn tiến nặng nhanh chóng: sốt xuất huyết có nguy cơ chuyển nặng trong giai đoạn ngày thứ 3 - 7 ngay cả khi hạ sốt, cúm có thể gây viêm phổi, suy hô hấp và biến chứng thần kinh, còn tay chân miệng có thể gây tổn thương thần kinh, tim mạch ở trẻ. Khi số ca mắc nhiều bệnh cùng tăng, nhu cầu khám, theo dõi và điều trị chuyên sâu cũng gia tăng, tạo thêm áp lực cho các cơ sở y tế.

Trước nguy cơ “dịch chồng dịch”, Bác sĩ Tấn khuyến cáo gia đình cần duy trì các biện pháp phòng ngừa phù hợp với từng tác nhân. Với sốt xuất huyết, cần loại bỏ nơi muỗi sinh sản, diệt lăng quăng và phòng tránh muỗi đốt. Với tay chân miệng và các bệnh hô hấp như cúm, cần rửa tay thường xuyên, vệ sinh môi trường sống, giữ không gian thông thoáng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi và hạn chế tiếp xúc gần khi có triệu chứng. Gia đình cũng cần phối hợp với nhà trường theo dõi sức khỏe trẻ, kịp thời phát hiện các dấu hiệu nghi mắc bệnh.

Bên cạnh các biện pháp vệ sinh và kiểm soát nguồn lây, tiêm chủng là giải pháp quan trọng giúp phòng ngừa nhiều bệnh truyền nhiễm, giảm nguy cơ mắc bệnh và biến chứng. Phụ huynh nên rà soát lịch tiêm, trao đổi với bác sĩ về các vắc xin phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe của trẻ, đặc biệt là các vắc xin phòng bệnh đường hô hấp.

Trong bối cảnh các bệnh có đường lây truyền, biểu hiện và nguy cơ biến chứng khác nhau cùng xuất hiện, chủ động phòng ngừa, nhận biết dấu hiệu nguy hiểm và tiếp cận dịch vụ y tế đúng thời điểm chính là những mắt xích quan trọng để bảo vệ sức khỏe mỗi người, hạn chế lây lan trong cộng đồng và giảm nguy cơ quá tải hệ thống điều trị.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ