Hà Nội: Cúm A diễn tiến nặng ở hai bệnh nhân ngoài 70 tuổi có bệnh nền

Bác sĩ tham vấn ThS.BS Nguyễn Văn Quảng

Quản lý Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC

Tác giả Đàm Thị Điệp

Ngày đăng: 13/10/2026

Theo dõi VNVC: GGoogle News GThêm trên Google Chọn VNVC làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm. Xem hướng dẫn.

Hai bệnh nhân 72 và 73 tuổi tại Hà Nội nguy kịch vì cúm A, trong đó một người mắc viêm phổi nặng phải tiếp tục hỗ trợ hô hấp, người còn lại suy hô hấp tiến triển nhanh dù chỉ sốt khoảng 38°C. Trong bối cảnh số ca mắc cúm trên toàn quốc gia tăng, chuyên gia khuyến cáo người dân, đặc biệt là người cao tuổi và người có bệnh nền cần chủ động tiêm vắc xin cúm hằng năm, đồng thời đi khám sớm khi xuất hiện triệu chứng bất thường.

Theo thông tin từ Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương (Hà Nội), hai bệnh nhân nam 72 và 73 tuổi được tiếp nhận trong tình trạng cúm A diễn tiến nặng. Bệnh nhân 72 tuổi có tiền sử tăng huyết áp nhiều năm và từng bị tai biến mạch máu não, nhập viện ngày 6/10 với biểu hiện sốt cao, ho khạc đờm, khó thở tăng dần và suy hô hấp. Bệnh nhân được xác định viêm phổi nặng, tổn thương phổi ảnh hưởng đáng kể đến khả năng trao đổi khí, phải hỗ trợ hô hấp với nồng độ oxy khoảng 40 - 50%; dù sau ba ngày điều trị đã hết sốt, tình trạng tổn thương phổi vẫn nặng và người bệnh tiếp tục cần thở máy không xâm nhập.

Bệnh nhân 73 tuổi mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm. Sau khoảng 4 ngày ho, khạc đờm và khó thở tăng dần, người bệnh nhập viện trong tình trạng suy hô hấp nghiêm trọng dù chỉ sốt khoảng 38°C, phải đặt ống nội khí quản và hồi sức tích cực. Tuy nhiên, bệnh nhân này tiếp tục diễn biến nhanh, xuất hiện rối loạn toàn thân nghiêm trọng và không cải thiện dù đã được hồi sức.

Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm gây ra, lây truyền chủ yếu qua các hạt dịch tiết khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Các triệu chứng thường gặp gồm sốt, ho, đau họng, đau mỏi cơ thể và mệt mỏi. Phần lớn người khỏe mạnh có thể hồi phục sau một thời gian, nhưng cúm không phải lúc nào cũng là bệnh nhẹ, đặc biệt ở người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, người từ 65 tuổi trở lên có nguy cơ cao gặp biến chứng nghiêm trọng. Ước tính trong một nghiên cứu toàn cầu, mỗi năm có khoảng 389.000 ca tử vong do bệnh hô hấp liên quan đến cúm, chiếm khoảng 2% tổng số ca tử vong do bệnh hô hấp; trong đó, 67% là người từ 65 tuổi trở lên.

Đáng chú ý, người mắc bệnh các bệnh lý mạn tính như suy tim sung huyết, bệnh động mạch vành, tiền sử tai biến mạch máu não, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, hen suyễn, đái tháo đường và bệnh thận giai đoạn cuối thuộc nhóm có nguy cơ cao hơn cả khi nhiễm cúm. Thực tế, trong các mùa cúm gần đây, khoảng 9/10 người nhập viện vì cúm có ít nhất một bệnh nền. (1)

ThS.BS Nguyễn Văn Quảng, Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, cho biết ở người cao tuổi, lão hóa miễn dịch làm suy giảm khả năng đáp ứng trước tác nhân gây bệnh. Nếu đồng thời có bệnh nền, nguy cơ diễn tiến nặng càng đáng lưu ý. Cúm có thể gây viêm phổi, làm tăng tình trạng viêm toàn thân mạnh mẽ và tăng dịch tiết đường hô hấp, khiến người có bệnh phổi mạn tính khó thở hơn và dễ suy hô hấp. Một nghiên cứu đoàn hệ tại Mỹ cũng cho thấy tỷ lệ mắc viêm phổi cộng đồng hằng năm ở bệnh nhân COPD là 9.369/100.000 người, so với 509/100.000 người ở nhóm không mắc COPD.

Ở người mắc bệnh tim mạch khi mắc cúm, để chống lại virus, cơ thể giải phóng nhiều chất trung gian hóa học làm tăng viêm, tăng đông máu và tăng huyết áp, từ đó tạo áp lực lớn lên hệ tim mạch vốn đã suy yếu. Nghiên cứu công bố trên Tạp chí Y học New England cho thấy nguy cơ nhồi máu cơ tim tăng gấp 6 lần trong tuần đầu tiên sau khi được chẩn đoán mắc cúm. Các nghiên cứu khác cũng ghi nhận nguy cơ đau tim tăng gấp đôi trong tuần sau khi xuất hiện các triệu chứng giống cúm. Đối với những người mắc bệnh động mạch vành, suy tim sung huyết hoặc tăng huyết áp, sốt cao, mất nước và tình trạng thiếu oxy do biến chứng hô hấp khiến tim phải hoạt động gắng sức hơn, làm bệnh nền dễ mất kiểm soát và tiến triển nặng. Ngoài ra, virus cúm cũng có thể làm nặng thêm bệnh tim mạch, đái tháo đường và những bệnh mạn tính khác, kéo dài thời gian điều trị, phục hồi.

Hai trường hợp tại Hà Nội cho thấy mức độ nặng của cúm không thể chỉ đánh giá qua thân nhiệt. Người bệnh có thể không sốt cao nhưng vẫn diễn tiến suy hô hấp nhanh, nhất là khi đã có bệnh phổi mạn tính. Vì vậy, người cao tuổi và người có bệnh nền cần được theo dõi sát khi xuất hiện triệu chứng nghi cúm, đặc biệt nếu khó thở tăng dần, thở nhanh, đau tức ngực, lơ mơ hoặc sức khỏe xấu đi nhanh chóng. Khi có những dấu hiệu này, gia đình cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay, không chờ sốt cao mới đi khám.

Ở phạm vi cả nước, thông tin từ Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế cho biết số ca mắc cúm mùa trong những tuần gần đây có xu hướng gia tăng ở cả trẻ em và người lớn. Trước diễn biến này, ngày 1/10, Bộ Y tế đã đưa ra cảnh báo, khuyến cáo người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh, đặc biệt lưu ý những nhóm có nguy cơ diễn biến nặng như người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh nền.

Để hạn chế nguy cơ lây nhiễm cúm, Bác sĩ Quảng khuyến cáo người dân cần duy trì các biện pháp vệ sinh và bảo vệ sức khỏe, đặc biệt trong giai đoạn giao mùa. Nên rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn phù hợp; che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi; giữ nhà ở và không gian sinh hoạt thông thoáng; hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng hô hấp. Khi mắc bệnh, người dân nên hạn chế tiếp xúc với người khác để giảm nguy cơ lây lan, đồng thời thực hiện hướng dẫn chăm sóc và điều trị của nhân viên y tế.

Bên cạnh các biện pháp phòng ngừa hằng ngày, tiêm vắc xin cúm hằng năm là giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng nghiêm trọng. Virus cúm liên tục biến đổi, trong khi miễn dịch sau tiêm có thể suy giảm theo thời gian, vì vậy người dân cần chủ động tiêm nhắc lại mỗi năm theo khuyến cáo. Việc tiêm phòng đầy đủ và nhắc lại hằng năm có thể giúp giảm tới 60% nguy cơ mắc cúm, giảm khoảng 90% tỷ lệ nhập viện và giảm từ 70 - 80% nguy cơ tử vong do các biến chứng liên quan đến cúm, đặc biệt ở người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch và người đang mắc các bệnh mạn tính.

Đối với nhóm có bệnh lý nền, lợi ích của vắc xin càng được ghi nhận rõ rệt. Các nghiên cứu cho thấy, so với người không tiêm phòng cúm, người đã tiêm vắc xin có nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch trong mùa cúm thấp hơn 16%, đồng thời nguy cơ tử vong do nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ giảm khoảng 10%. (2)

Một nghiên cứu đăng trên JAMA ghi nhận tiêm vắc xin cúm giúp giảm gần 50% nguy cơ nhập viện do cúm ở bệnh nhân tim mạch. Trong khi đó, phân tích tổng hợp công bố trên The Lancet cho thấy những người mắc bệnh tim mạch được tiêm phòng cúm có nguy cơ gặp các biến cố tim mạch nghiêm trọng thấp hơn đáng kể so với nhóm không tiêm. (3)

Danh mục vắc xin cúm tại VNVC

Ngoài ra, người cao tuổi và người có bệnh nền cần tiếp tục tuân thủ phác đồ điều trị, kiểm soát tốt các bệnh mạn tính và đi khám sớm khi xuất hiện triệu chứng nghi cúm. Không tự ý sử dụng kháng sinh hoặc thuốc điều trị khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Đặc biệt, nếu có khó thở, thở nhanh, tím tái, đau tức ngực, rối loạn ý thức hoặc tình trạng sức khỏe xấu đi nhanh, người bệnh cần được cấp cứu kịp thời.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ