Viêm phổi nặng gây tử vong chưa rõ nguyên nhân tại Nga

Bác sĩ tham vấn BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo

Quản lý Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC

Tác giả Lương Diễm Chinh

Ngày đăng: 09/10/2026

Theo dõi VNVC: GGoogle News GThêm trên Google Chọn VNVC làm nguồn ưu tiên trên Google tìm kiếm. Xem hướng dẫn.

Nữ nhân viên 28 tuổi tại Viện Nghiên cứu chống dịch hạch Irkutsk, Siberia (Nga) tử vong vào ngày 02/10/2026, sau khi nhập viện vì viêm phổi nặng chưa rõ nguyên nhân.

Trong bối cảnh các bệnh hô hấp đang gia tăng mạnh vào giai đoạn cuối năm khi thời tiết chuyển mùa, người dân nên chú ý thực hiện các biện pháp phòng bệnh như giữ vệ sinh cá nhân, khử khuẩn nơi sinh sống, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, tăng cường dinh dưỡng - vận động khoa học và chủ động tiêm ngừa vắc xin phòng cúm, phế cầu, RSV… theo khuyến cáo để giảm nguy cơ mắc bệnh, bệnh nặng và ngăn ngừa biến chứng viêm phổi.

Theo thông tin Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế Việt Nam) công bố ngày 07/10/2026, cơ quan này đã liên hệ với văn phòng Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam để xác minh thông tin sau khi xuất hiện trường hợp một nhân viên phòng xét nghiệm tại tỉnh Irkutsk, Liên bang Nga, tử vong do viêm phổi nặng chưa rõ nguyên nhân.

Nga cho biết đã tiến hành điều tra dịch tễ, xét nghiệm và theo dõi sức khỏe những người từng tiếp xúc với bệnh nhân; gần 5.000 xét nghiệm được thực hiện nhưng chưa phát hiện tác nhân nguy hiểm như lo ngại ban đầu về dịch hạch thể phổi.

Cục Phòng bệnh cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với WHO để giám sát, đánh giá nguy cơ và kịp thời triển khai các biện pháp phòng, chống dịch phù hợp. Đồng thời, khuyến cáo người dân bình tĩnh, theo dõi thông tin từ Bộ Y tế và các cơ quan y tế chính thức, không hoang mang hoặc chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng. (1)

Theo BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo - Quản lý Y khoa, Hệ thống Trung tâm Tiêm chủng VNVC, viêm phổi là tình trạng nhiễm trùng làm tổn thương các phế nang trong phổi, khiến quá trình trao đổi oxy bị ảnh hưởng. Bệnh có thể do nhiều tác nhân gây ra, bao gồm vi khuẩn, virus và một số loại nấm. Mức độ nặng phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh, tình trạng miễn dịch, tuổi tác và các bệnh lý nền của người mắc. Trong những trường hợp nghiêm trọng, người bệnh có thể bị suy hô hấp, nhiễm trùng huyết, tổn thương các cơ quan và tử vong.

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ cảnh báo, trên toàn cầu có hơn 1 triệu trẻ dưới 5 tuổi tử vong mỗi năm do viêm phổi, trong đó 80% số ca tử vong tập trung ở trẻ dưới 2 tuổi và người cao tuổi trên 65 tuổi. Việt Nam thuộc nhóm 15 quốc gia có gánh nặng bệnh tật cao nhất do viêm phổi với khoảng 2,9 triệu trẻ em mắc viêm phổi mỗi năm, theo thống kê của WHO.

Ở Việt Nam, các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp có thể lưu hành quanh năm, nhưng mức độ lưu hành của từng tác nhân thay đổi theo thời điểm, điều kiện thời tiết và đặc điểm dịch tễ. Khi bước vào giai đoạn cuối năm, thời tiết tại nhiều khu vực chuyển lạnh, độ ẩm thay đổi, mưa kéo dài hoặc xuất hiện chênh lệch lớn về nhiệt độ giữa ngày và đêm, người dân cần chú ý hơn đến các triệu chứng hô hấp và chủ động thực hiện biện pháp phòng bệnh.

Đáng lưu ý, cúm, phế cầu và virus hợp bào hô hấp (RSV) đều có thể gây viêm phổi nặng, dẫn đến nhập viện, biến chứng nguy hiểm, thậm chí tử vong, nhất là ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền.

Cúm mùa không chỉ gây sốt, ho, đau họng, đau nhức cơ thể mà còn có thể tiến triển thành viêm phổi do virus cúm hoặc tạo điều kiện cho bội nhiễm vi khuẩn, khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng. Ở người cao tuổi và người mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường hoặc bệnh phổi mạn tính, cúm còn có thể làm trầm trọng bệnh nền, tăng nguy cơ nhập viện và tử vong. Theo WHO, mỗi năm trên toàn cầu có khoảng 1 tỷ ca cúm mùa, trong đó 3 - 5 triệu trường hợp mắc bệnh nặng và 290.000 - 650.000 ca tử vong liên quan đến viêm phổi và các bệnh đường hô hấp do cúm.

Phế cầu là vi khuẩn có thể cư trú ở vùng mũi họng và gây bệnh khi xâm nhập vào những vị trí vốn vô khuẩn trong cơ thể. Tác nhân này có thể gây viêm phổi, nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não, với nguy cơ biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời. Trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính là những nhóm cần đặc biệt lưu ý. Đáng lo ngại, viêm phổi do phế cầu có thể diễn tiến nhanh, gây suy hô hấp hoặc nhiễm trùng huyết, đe dọa tính mạng người bệnh.

Bên cạnh đó, RSV là tác nhân phổ biến gây nhiễm trùng đường hô hấp, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và người cao tuổi. Ở trẻ nhỏ, virus có thể gây viêm tiểu phế quản, viêm phổi, khiến trẻ thở nhanh, khó thở, bú kém và cần nhập viện. Ở người cao tuổi, nhất là người mắc bệnh tim hoặc phổi mạn tính, RSV có thể gây viêm phổi nặng hoặc làm bệnh nền trở nặng, dẫn đến suy giảm sức khỏe và tăng nguy cơ tử vong. Theo WHO, RSV gây khoảng 3,6 triệu ca nhập viện và 100.000 ca tử vong mỗi năm ở trẻ dưới 5 tuổi trên toàn cầu. (2)

Điểm đáng lưu ý là các bệnh do cúm, phế cầu và RSV có thể khởi phát với những triệu chứng tương tự như sốt, ho, sổ mũi, đau họng hoặc mệt mỏi. Người dân khó phân biệt chính xác tác nhân chỉ dựa vào biểu hiện ban đầu. Khi xuất hiện tình trạng khó thở, thở nhanh, đau ngực, tím tái, li bì hoặc sức khỏe xấu đi nhanh chóng, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời, tránh nguy cơ bỏ lỡ giai đoạn điều trị quan trọng.

Để bảo vệ sức khỏe trong giai đoạn giao mùa và những tháng cuối năm, người dân nên duy trì các biện pháp phòng bệnh hô hấp hằng ngày:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn phù hợp;
• Che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi;
• Giữ không gian sinh hoạt thông thoáng; vệ sinh các bề mặt thường xuyên tiếp xúc;
• Hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng hô hấp;
• Ở nhà khi mắc bệnh để giảm nguy cơ lây nhiễm cho người khác;
• Khi đến nơi đông người hoặc cơ sở y tế, đặc biệt trong thời điểm có nhiều ca bệnh hô hấp, người dân có thể sử dụng khẩu trang phù hợp với tình hình và nguy cơ tiếp xúc.

Bên cạnh các biện pháp vệ sinh, BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo cho biết tiêm chủng là một phần quan trọng trong chiến lược phòng ngừa những bệnh hô hấp đã có vắc xin. Người dân nên trao đổi với bác sĩ hoặc nhân viên y tế về lịch tiêm phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và tiền sử tiêm chủng.

Tại gần 300 Trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc hiện đang cung ứng và triển khai tiêm ngừa đầy đủ các vắc xin và sinh phẩm y tế phòng ngừa các bệnh hô hấp nguy hiểm cho trẻ em và người lớn, kể cả phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người có bệnh nền. 100% vắc xin và sinh phẩm chính hãng, được bảo quản trong hệ thống dây chuyền lạnh (Cold Chain) đạt chuẩn GSP chất lượng quốc tế, quy trình tiêm chủng an toàn, dịch vụ chuyên nghiệp - tận tâm - thân thiện với mức giá hợp lý cùng hàng loạt ưu đãi, quà tặng và đa dạng các chính sách hỗ trợ thanh toán linh hoạt.

Danh mục vắc xin và sinh phẩm y tế phòng viêm phổi và các bệnh hô hấp cho trẻ em và người lớn

Trước thông tin về ca tử vong do viêm phổi chưa rõ nguyên nhân tại Nga, người dân cần tiếp cận thông tin một cách bình tĩnh, dựa trên thông báo chính thức của cơ quan y tế. Đồng thời, không nên chờ đến khi dịch bệnh bùng phát mới quan tâm đến sức khỏe hô hấp. Duy trì thói quen phòng bệnh, nhận biết sớm dấu hiệu nguy hiểm và chủ động tiêm các vắc xin phù hợp là những việc thiết thực giúp bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng trước nguy cơ mắc bệnh hô hấp nặng.

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ