Trẻ không tiêm chủng có được đi học không? Cập nhật mới

Trẻ không tiêm chủng có được đi học không là thắc mắc của nhiều phụ huynh khi chuẩn bị cho con bước vào năm học mới, đặc biệt trong bối cảnh các quy định về rà soát lịch sử tiêm chủng tại trường học theo Nghị định số 165/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Theo các chuyên gia, gia đình cần chủ động rà soát lịch sử tiêm, bổ sung các mũi còn thiếu theo tư vấn của nhân viên y tế, đồng thời tuân thủ các quy định nhập học và phòng, chống dịch bệnh hiện hành.

Trẻ không tiêm chủng có được đi học không?

Trẻ không tiêm chủng vẫn có thể đến trường, tuy nhiên việc tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe của trẻ và phòng ngừa sự lây lan trong cộng đồng. Đặc biệt, môi trường học đường với sự tiếp xúc thường xuyên giữa nhiều trẻ, nguy cơ lây lan các bệnh truyền nhiễm có thể gia tăng, đặc biệt ở những trẻ chưa được tạo miễn dịch đầy đủ.

Theo Nghị định số 165/2026/NĐ-CP của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, các cơ sở giáo dục thực hiện rà soát tiền sử tiêm chủng cho học sinh nhập học cấp mầm non, tiểu học và các cấp học khác trong từng trường hợp cụ thể; nhằm tăng cường công tác theo dõi, quản lý và phối hợp chăm sóc sức khỏe học đường. Đây cũng là cơ hội để phụ huynh kiểm tra lại lịch sử tiêm chủng của trẻ, kịp thời bổ sung các mũi vắc xin còn thiếu theo hướng dẫn của bác sĩ, giúp trẻ được bảo vệ tốt hơn trong quá trình học tập và sinh hoạt.

Vì vậy, phụ huynh nên thường xuyên kiểm tra lịch sử tiêm chủng của con, hoàn thành đầy đủ các mũi vắc xin theo lịch khuyến cáo để giúp trẻ có sự bảo vệ tốt nhất trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khi học tập và sinh hoạt trong môi trường tập thể.

Quy định pháp luật khi phụ huynh không cho con tiêm vắc xin

Tiêm chủng là quyền lợi sức khỏe quan trọng của trẻ em, đồng thời cũng là biện pháp giúp bảo vệ cộng đồng trước các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Trong trường hợp phụ huynh trì hoãn việc đưa trẻ đi tiêm vắc xin, nhiều gia đình băn khoăn về trách nhiệm của mình và các quy định pháp luật liên quan. Việc hiểu đúng quy định sẽ giúp phụ huynh có thêm cơ sở để đưa ra quyết định phù hợp, bảo đảm quyền được chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của trẻ.

1. Các mũi tiêm bắt buộc theo Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm

Theo Thông tư số 52/2025/TT-BYT của Bộ Y tế quy định danh mục bệnh truyền nhiễm, đối tượng phải sử dụng vắc xin bắt buộc và độ tuổi, lịch tiêm chủng trong Chương trình tiêm chủng mở rộng (TCMR) bao gồm:

Đồng thời, Nghị định 117/2020/NĐ-CP có quy định chế tài liên quan đến hành vi không thực hiện hoặc cản trở việc tiêm chủng vắc xin, cụ thể như sau:

• Cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 300.000 - 500.000 đồng đối với hành vi không thực hiện hoặc cản trở trẻ em, phụ nữ có thai sử dụng vắc xin, sinh phẩm y tế bắt buộc đối với bệnh truyền nhiễm thuộc TCMR;
• Phạt tiền từ 1.000.000 - 3.000.000 đồng nếu không sử dụng hoặc cản trở việc sử dụng vắc xin trong trường hợp có nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm tại vùng có dịch hoặc đến vùng có dịch theo yêu cầu, hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền.

⇒ Bạn nên tìm hiểu thêm: Tiêm vaccine cho học sinh khi nào? Hướng dẫn chi tiết

2. Trẻ bắt buộc tạm nghỉ học khi nào?

Pháp luật hiện hành không quy định trẻ chưa tiêm vắc xin sẽ bị bắt buộc nghỉ học. Việc tạm thời hạn chế trẻ đến trường chủ yếu áp dụng trong các trường hợp liên quan đến phòng, chống bệnh truyền nhiễm theo hướng dẫn của cơ quan y tế có thẩm quyền.

Theo Luật Phòng bệnh 2025 quy định người mắc bệnh truyền nhiễm, người bị nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm, người mang mầm bệnh truyền nhiễm, người tiếp xúc với tác nhân gây bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A và một số bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm B phải được cách ly y tế theo quyết định của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền. Do đó, trường hợp trẻ mắc bệnh truyền nhiễm thuộc diện cần cách ly thì việc tạm nghỉ học là một biện pháp phòng bệnh.

Bên cạnh đó, đối với một số bệnh có khả năng lây lan trong trường học (như sởi, thủy đậu, tay chân miệng, cúm...), Bộ Y tế có hướng dẫn xử trí, trong đó có khuyến cáo người mắc bệnh nghỉ học/nghỉ làm trong thời gian còn khả năng lây truyền để hạn chế lây nhiễm.

Hệ lụy khi trẻ thiếu mũi tiêm vắc xin

Việc trẻ bỏ lỡ hoặc trì hoãn các mũi tiêm vắc xin theo lịch khuyến cáo có thể làm giảm khả năng bảo vệ của hệ miễn dịch trước những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Khi chưa được tiêm chủng đầy đủ, trẻ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn, đặc biệt trong những giai đoạn cơ thể chưa phát triển hoàn thiện về miễn dịch. Một số bệnh có thể diễn tiến nặng, gây biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, viêm não, tổn thương thần kinh hoặc ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.

Hệ quả của việc thiếu mũi tiêm có thể được nhìn thấy rõ qua các đợt bùng phát bệnh truyền nhiễm. Điển hình, bệnh sởi - một trong những bệnh có khả năng lây lan cực kỳ, đã gây khoảng 10,3 triệu ca mắc trên toàn cầu trong năm 2023, tăng 20% so với năm trước; nguyên nhân quan trọng được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC Hoa Kỳ) ghi nhận là do khoảng trống miễn dịch khi tỷ lệ tiêm chủng chưa đạt mức cần thiết. (2)

Năm 2024, bệnh sởi tiếp tục gây khoảng 95.000 ca tử vong, chủ yếu ở trẻ dưới 5 tuổi chưa được tiêm chủng hoặc tiêm chưa đầy đủ. (3)

Bên cạnh nguy cơ đối với bản thân trẻ, việc thiếu mũi tiêm còn có thể làm tăng khả năng lây truyền bệnh trong gia đình, trường học và cộng đồng, nhất là với các bệnh có tốc độ lây lan nhanh qua đường hô hấp như sởi, ho gà, cúm.

Ngoài ra, trẻ tiêm chưa đúng lịch có thể kéo dài khoảng thời gian chưa đạt được miễn dịch tối ưu, vì vậy phụ huynh cần chủ động rà soát lịch sử tiêm chủng và đưa trẻ đi tiêm bù theo hướng dẫn của bác sĩ. Trong hầu hết trường hợp, trẻ trễ lịch không cần tiêm lại từ đầu mà sẽ được xây dựng phác đồ tiêm bổ sung phù hợp với độ tuổi và các mũi đã thực hiện trước đó.

Trường hợp nào y khoa khuyên không nên tiêm vắc xin?

Tiêm chủng là biện pháp phòng bệnh an toàn và hiệu quả, tuy nhiên không phải mọi trẻ đều có thể tiêm vắc xin ngay tại cùng một thời điểm. Một số trường hợp đặc biệt cần được bác sĩ đánh giá trước khi tiêm để tránh nguy cơ phản ứng bất lợi hoặc bảo đảm hiệu quả bảo vệ của vắc xin. Theo Quyết định số 1575/QĐ-BYT của Bộ Y tế về hướng dẫn khám sàng lọc trước tiêm chủng đối với trẻ em, các trường hợp dưới đây được xác định là chống chỉ định hoặc cần tạm hoãn tiêm chủng:

Trẻ không nên tiêm một số loại vắc xin trong các trường hợp:

• Có tiền sử phản vệ độ III trở lên sau lần tiêm trước với vắc xin có cùng thành phần;
• Có tiền sử lồng ruột: không tiêm vắc xin phòng bệnh do Rotavirus;
• Trẻ mắc suy giảm miễn dịch bẩm sinh: chống chỉ định với vắc xin bại liệt uống (OPV);
• Các trường hợp chống chỉ định khác theo hướng dẫn của nhà sản xuất đối với từng loại vắc xin.

Trẻ cần được tạm hoãn tiêm hoặc chuyển khám chuyên khoa trước khi tiêm trong các trường hợp:

• Đang mắc bệnh cấp tính, nhiễm trùng, sốt từ 38°C trở lên hoặc hạ thân nhiệt dưới 35,5°C;
• Có tình trạng sức khỏe chưa ổn định như suy hô hấp, suy tuần hoàn, suy tim, suy gan, suy thận, suy giảm ý thức;
• Đang mắc hoặc nghi ngờ mắc suy giảm miễn dịch, đặc biệt với các trường hợp cần đánh giá mức độ bệnh;
• Đang điều trị hoặc mới kết thúc điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch liều cao, hóa trị, xạ trị hoặc sử dụng globulin miễn dịch;
• Trẻ sinh non, nhẹ cân (đặc biệt dưới 2.000 g) hoặc mắc bệnh bẩm sinh, bệnh mạn tính chưa ổn định cần được bác sĩ đánh giá trước khi tiêm;
• Có tiền sử phản ứng tăng dần sau những lần tiêm trước cùng loại vắc xin;
• Các trường hợp khác theo hướng dẫn chuyên môn của bác sĩ và nhà sản xuất.

Lưu ý: Chống chỉ định hoặc tạm hoãn tiêm chủng không có nghĩa là trẻ không thể tiêm vắc xin trong tương lai. Sau khi tình trạng sức khỏe ổn định hoặc đủ điều kiện tiêm chủng, bác sĩ sẽ tư vấn thời điểm và lịch tiêm phù hợp để trẻ sớm được bảo vệ.

Hướng dẫn ba mẹ cách tiêm bù, tiêm vét vắc xin cho trẻ an toàn

Khi trẻ bỏ lỡ lịch tiêm chủng, phụ huynh nên chủ động đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ kiểm tra tiền sử tiêm chủng, đánh giá tình trạng sức khỏe và tư vấn lịch tiêm bù, tiêm vét phù hợp. Trẻ bị trễ lịch tiêm thường không cần tiêm lại từ đầu, mà sẽ được bổ sung các mũi còn thiếu dựa trên độ tuổi, loại vắc xin và khoảng cách giữa các mũi đã tiêm trước đó.

Phụ huynh cần cung cấp đầy đủ thông tin về lịch sử tiêm chủng của trẻ, thực hiện khám sàng lọc trước tiêm và tuân thủ hướng dẫn chuyên môn để trẻ sớm hoàn thiện miễn dịch, được bảo vệ hiệu quả trước các bệnh truyền nhiễm có thể phòng ngừa bằng vắc xin.

Nhìn chung, trẻ không tiêm chủng có được đi học không? là vấn đề nhiều phụ huynh quan tâm khi chuẩn bị cho con bước vào năm học mới. Việc rà soát lịch sử tiêm chủng theo Nghị định mới không hạn chế quyền học tập của trẻ, mà hướng đến việc giúp gia đình và nhà trường nắm rõ tình trạng tiêm chủng, kịp thời bổ sung các mũi vắc xin còn thiếu để tăng cường bảo vệ sức khỏe học đường.