Nhiều bà bầu lo ngại tiêm uốn ván gây sinh non, nhưng các nghiên cứu y khoa cho thấy vắc xin an toàn, không làm tăng nguy cơ sinh non, đồng thời bảo vệ cả mẹ lẫn thai nhi khỏi nguy cơ bệnh uốn ván nguy hiểm. Bác sĩ Tiêm chủng VNVC sẽ phân tích chi tiết trong bài viết dưới đây.

Tiêm uốn ván gây sinh non đúng hay sai?

Tiêm uốn ván không gây sinh non hay các bất lợi về thai kỳ khác cho cả mẹ bầu và thai nhi. Vắc xin uốn ván sử dụng độc tố bất hoạt của vi khuẩn uốn ván, tức là chất độc đã được làm mất độc tính nhưng vẫn giữ khả năng kích thích hệ miễn dịch và không chứa vi khuẩn sống, nên hoàn toàn không gây bệnh cho mẹ hoặc thai nhi.

Khi tiêm, cơ thể nhận diện độc tố bất hoạt của vi khuẩn uốn ván như một kháng nguyên, hệ miễn dịch sản xuất kháng thể IgG đặc hiệu chống lại độc tố uốn ván, đồng thời kháng thể này được truyền qua nhau thai, đặc biệt hiệu quả nếu tiêm trong tam cá nguyệt thứ hai hoặc thứ ba, giúp bảo vệ trẻ sơ sinh trong những tháng đầu đời.

Vắc xin gây tác dụng toàn thân nhẹ như sưng, đỏ tại chỗ hoặc sốt nhẹ, không gây nhiễm trùng và không ảnh hưởng xấu đến thai nhi, kể cả sinh non, đã được chứng minh an toàn qua hàng triệu phụ nữ mang thai trên thế giới và dữ liệu nghiên cứu lâm sàng.

Trong một nghiên cứu tổng hợp 21 nghiên cứu đánh giá về tính an toàn của việc tiêm vắc xin uốn ván – bạch hầu – ho gà trong thai kỳ, cho thấy tiêm vắc xin này trong thai kỳ không làm tăng nguy cơ sinh non, trẻ nhẹ cân, tử vong sơ sinh hay dị tật bẩm sinh. Một số nghiên cứu hồi cứu ghi nhận viêm màng ối nhẹ tăng, nhưng không phổ biến. Các tác dụng phụ thường gặp là đau đầu, khó chịu, đau cơ, sốt hiếm khi vượt quá 3%. Nói chung, vắc-xin uốn ván an toàn cho mẹ và thai nhi. (1)

Một nghiên cứu lớn khác trên 118.211 phụ nữ mang thai, trong đó 87% tiêm vắc xin uốn ván – hà gò – bạch hầu, cho thấy vắc xin này không liên quan đến viêm màng ối, không làm tăng nguy cơ sinh non hay các biến chứng ở trẻ sơ sinh. Các kết quả theo dõi đều chứng minh mẹ và bé vẫn khỏe mạnh sau khi tiêm. (2)

Nghiên cứu với 974 phụ nữ mang thai được tiêm vắc xin uốn ván – bạch hầu – ho gà. Trong vòng một tuần sau tiêm, 67,5% ghi nhận ít nhất một phản ứng tại chỗ, phổ biến nhất là đau (62,2%), chủ yếu nhẹ hoặc trung bình, kéo dài 3 – 5 ngày.

Các phản ứng khác như chai cứng, sưng hoặc đỏ cũng xuất hiện nhưng không nghiêm trọng. Các phản ứng toàn thân ghi nhận ở 63,6% thai phụ, thường là cứng cơ/khớp (38,9%), mệt mỏi (28,9%), đau đầu (14,5%) và triệu chứng cảm lạnh nhẹ (11%). Sốt hiếm gặp (0,6%), kéo dài 1 – 2 ngày. Phần lớn triệu chứng là nhẹ hoặc trung bình, thoáng qua 2 – 7 ngày. Hoàn toàn không phát hiện kết quả thai kỳ bất lợi, bao gồm sinh non (<37 tuần) hoặc trẻ nhẹ cân ở những phụ nữ tiêm vắc xin uốn ván – bạch hầu – ho gà trong thai kỳ. (3)

Tại Việt Nam, một nghiên cứu của Đại học Y Dược TP.HCM và Viện Pasteur (9/2023 – 9/2024) trên 485 phụ nữ mang thai tuần 27 – 36 tại hai bệnh viện lớn tại TP.HCM là Bệnh viện Đại học Y Dược và Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho thấy 49,8% phụ nữ tiêm vắc xin uốn ván – bạch hầu – ho gà gặp ít nhất một tác dụng phụ sau tiêm, chủ yếu là đau tại chỗ tiêm (43,8%) và mệt mỏi (12,8%). Phần lớn phản ứng nhẹ, thoáng qua.

Đây là nghiên cứu quy mô lớn đầu tiên tại Việt Nam khẳng định tiêm Tdap khi mang thai an toàn, phản ứng hầu hết nhẹ, không có bằng chứng về biến cố nghiêm trọng như sinh non được báo cáo trong phạm vi nghiên cứu.

Có thể thấy, hàng loạt nghiên cứu lớn tại Việt Nam và quốc tế đều không cho thấy tiêm uốn ván gây sinh non, đồng thời khẳng định tiêm vắc xin này trong thai kỳ an toàn cho mẹ và bé. Phản ứng sau tiêm thường nhẹ, thoáng qua, không làm tăng nguy cơ sinh non hay các biến chứng sức khỏe cho trẻ sơ sinh. Việc tiêm vắc xin uốn ván còn giúp bảo vệ trẻ ngay từ khi còn trong bụng mẹ, khuyến khích phụ nữ mang thai yên tâm tiêm phòng, bảo vệ sức khỏe cho chính mình và con yêu.

Khi nào mẹ bầu không nên tiêm uốn ván hoặc cần hoãn tiêm

Tại Việt Nam, phụ nữ mang thai có thể tiêm 3 loại vắc xin uốn ván: vắc xin đơn TT (Việt Nam), vắc xin phối hợp 3 trong 1 phòng uốn ván – bạch hầu – ho gà Adacel (Canada) và Boostrix (Bỉ). Tất cả đều hiệu quả cao, nhưng mỗi loại có chống chỉ định và chỉ định hoãn tiêm riêng.

Vắc xin đơn giá TT không tiêm nếu mẹ dị ứng hoặc quá mẫn với bất kỳ thành phần nào của vắc xin, từng có phản ứng nghiêm trọng sau liều trước, biểu hiện thần kinh bất thường hoặc đang sốt/có bệnh cấp tính.

Vắc xin phối hợp Adacel chống chỉ định với những phụ nữ mang thai có dị ứng thành phần của vắc xin, có tiền sử bệnh lý não nghiêm trọng như hôn mê, giảm tri giác hoặc co giật kéo dài trong vòng 7 ngày sau khi tiêm liều có thành phần ho gà, nếu nguyên nhân khác không rõ.

Vắc xin phối hợp phòng uốn ván – bạch hầu – ho gà Boostrix chống chỉ định ở mẹ bầu có dị ứng với thành phần của vắc xin, từng có phản ứng quá mẫn sau liều bạch hầu, ho gà hoặc uốn ván trước đó, hoặc có biểu hiện thần kinh nghiêm trọng (hôn mê, co giật, bất tỉnh) hoặc giảm tiểu cầu thoáng qua/biến chứng thần kinh sau liều trước.

Trước khi tiêm, mẹ bầu cần khai báo đầy đủ tiền sử bệnh lý và phản ứng với vắc xin trước đó để bác sĩ lựa chọn loại phù hợp. Việc này giúp phòng uốn ván hiệu quả và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho mẹ và thai nhi, theo hướng dẫn của WHO, CDC và Bộ Y tế Việt Nam.

Tại Hệ thống hàng trăm trung tâm Tiêm chủng VNVC trên toàn quốc, phụ nữ mang thai có thể tiếp cận đầy đủ vắc xin uốn ván chính hãng 100%, bảo quản nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn GSP quốc tế, với quy trình tiêm chủng an toàn toàn diện.

Mỗi khách hàng đều được khám sàng lọc miễn phí, tư vấn và chỉ định tiêm chủng khoa học, đảm bảo tiêm chủng hiệu quả và an toàn tối ưu , đặc biệt với các đối tượng nhạy cảm như mẹ bầu, trẻ nhỏ và người cao tuổi.VNVC cam kết giá hợp lý, bình ổn, đi kèm nhiều ưu đãi hấp dẫn, đồng thời triển khai hình thức Tiêm trước – Trả sau không lãi suất, giúp hàng triệu gia đình Việt tiếp cận tiêm chủng đầy đủ, tiết kiệm chi phí, chi trả thông minh và thuận tiện.

⇒ Tham khảo thêm: Bà bầu không tiêm phòng uốn ván có sao không?

Các nghiên cứu lớn trong và ngoài nước đều chứng minh rằng tiêm uốn ván gây sinh non là không đúng. Phản ứng sau tiêm hầu hết nhẹ, thoáng qua và không ảnh hưởng đến thai kỳ hay sức khỏe trẻ sơ sinh. Việc tiêm vắc xin uốn ván đơn giá hay vắc xin phối hợp trong thai kỳ không chỉ an toàn, giúp bảo vệ mẹ khỏi các căn bệnh truyền nhiễm nguy hiểm rất phổ biến trong thai kỳ mà còn truyền kháng thể thụ động cho thai nhi, bảo vệ trẻ ngay sau khi chào đời cho đến khi trẻ đủ tuổi tiêm vắc xin và hình thành miễn dịch tự thân.