Viêm gan cấp tính phải làm sao để xử lý?

Viêm gan cấp tính là tình trạng gan bị tổn thương đột ngột do virus, rượu bia, thuốc hoặc các yếu tố độc hại khác. Bệnh có thể gây ra các triệu chứng vàng da, mệt mỏi, đau bụng, buồn nôn, thậm chí dẫn đến suy gan cấp, xơ gan, ung thư gan, đe dọa tính mạng người bệnh nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời.

Viêm gan cấp tính là gì?

Viêm gan cấp tính là tình trạng gan bị viêm hoặc tổn thương tế bào xảy ra đột ngột, khiến các chỉ số men gan và chức năng gan tăng cao bất thường (2). Về mặt mô học, đây là tình trạng tổn thương tế bào gan thùy với các đặc điểm sưng tế bào gan, chết tế bào theo chương trình hoặc mất tế bào gan.

Theo Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh gan Hoa Kỳ, viêm gan giai đoạn cấp tính được định nghĩa là tình trạng tăng men gan rõ rệt trong vòng 6 tháng kể từ khi khởi phát ở những bệnh nhân không có bệnh gan trước đó. Nếu kéo dài trên 6 tháng, bệnh thường được chuyển sang giai đoạn viêm gan mạn tính.

Nguyên nhân gây bệnh này khá đa dạng, bao gồm nhiễm virus như viêm gan virus: A, B, C, E; tác dụng phụ của thuốc, tiếp xúc độc tố hoặc rối loạn miễn dịch. Ngoài ra, có thể do tổn thương gián tiếp thứ phát do rối loạn chức năng đường mật (viêm gan ứ mật), rối loạn chức năng gan liên quan đến thai kỳ, sốc hoặc bệnh di căn. (3)

Người mắc tình trạng cấp tính thường xuất hiện vàng da kèm các triệu chứng báo hiệu như chán ăn, buồn nôn, nôn ói, đau cơ, mệt mỏi, khó chịu hoặc sốt.

Nguyên nhân gây viêm gan cấp tính

Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra tình trạng viêm gan ở giai đoạn cấp tính, từ nhiễm trùng virus đến các tác động của các chất từ bên ngoài. Cụ thể:

• Virus: Có 5 loại virus có thể gây tình trạng cấp tính, bao gồm viêm gan A, B, C, D và E. Trong đó, viêm gan A là nguyên nhân phổ biến nhất, kế tiếp là viêm gan B.
• Lạm dụng rượu bia: Sử dụng rượu bia không kiểm soát có thể dẫn đến gan nhiễm mỡ, kéo theo viêm gan, xơ gan.
• Dùng thuốc không đúng cách: Sử dụng các loại thuốc chuyển hóa trực tiếp tại gan quá liều có thể làm gan bị tổn thương. Ngoài ra, các loại thuốc như kháng sinh, thuốc chống co giật, thuốc kháng viêm không steroid cũng có thể làm tổn thương gan.
• Mắc bệnh tự miễn: Mắc các bệnh như viêm gan tự miễn, viêm đường mật nguyên phát, viêm đường mật xơ cứng nguyên phát… cũng có thể dẫn đến viêm cấp tính.
• Rối loạn chuyển hóa hoặc di truyền: Mắc bệnh gan miễn mỡ không do rượu, viêm gan ứ sắt, bệnh wilson.
• Nguyên nhân khác: Các bệnh trong thai kỳ như tiền sản giật, hội chứng HELLP, gan nhiễm mỡ khi mang thai; thiếu máu; biến chứng sau phẫu thuật ghép gan; hội chứng Reye.

Các triệu chứng bệnh viêm gan cấp

Viêm gan cấp tính thường tiến triển qua hai giai đoạn chính, mỗi giai đoạn sẽ có những triệu chứng nhận diện khác nhau. Việc nhận biết sớm các triệu chứng của bệnh giúp phát hiện và có phương pháp xử lý kịp thời.

1. Giai đoạn khỏi phát

Trong giai đoạn đầu, bệnh thường không có triệu chứng đặc hiệu, dễ nhầm lẫn với các bệnh lý đường tiêu hóa hoặc cảm lạnh, cúm thông thường. Trong giai đoạn này, người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng như:

• Buồn nôn, nôn;
• Mệt mỏi, khó chịu;
• Sốt;
• Đau cơ;
• Chán ăn;

2. Giai đoạn toàn phát

Khi bước vào giai đoạn toàn phát, các triệu chứng của bệnh trở nên rõ ràng và đặc trưng hơn. Lúc này, người bệnh cần được thăm khám và điều trị chuyên sâu để giảm nguy cơ biến chứng. Các triệu chứng viêm gan cấp tính trong giai đoạn toàn phát bao gồm: (4)

• Vàng da toàn thân và lòng trắng mắt;
• Ứ mật;
• Đau ở phần trên bên phải bụng, nơi có gan.
• Phân bạc màu, có mùi hôi, trông nhờn;
• Có cảm giác ngứa ngáy, khó chịu;
• Nước tiểu sẫm màu.

Phương pháp chẩn đoán bệnh viêm gan cấp

Để chẩn đoán bệnh viêm gan giai đoạn cấp tính, bác sĩ có thể kết hợp nhiều phương pháp khác nhau từ khám lâm sàng đến sử dụng các xét nghiệm và kỹ thuật hình ảnh. Cụ thể:

1. Khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ khám lâm sàng bằng cách hỏi về các triệu chứng người bệnh đang gặp phải như sốt, mệt mỏi, vàng da; thời gian khởi phát triệu chứng; các yếu tố nguy cơ như tiền sử uống rượu, thuốc, thói quen sinh hoạt… Đồng thời, bác sĩ sẽ kiểm tra các dấu hiệu điển hình của tổn thương gan như vàng da, vàng mắt, phù chân, cổ trướng…

2. Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu được thực hiện để tìm kiếm các dấu hiệu nhiễm virus và đánh giá chức năng gan. Bác sĩ sẽ lấy một lượng máu nhỏ từ tĩnh mạch ở cánh tay và gửi đến phòng xét nghiệm để làm xét nghiệm. Kết quả xét nghiệm máu có thể xác định loại viêm gan virus, mức độ nghiêm trọng của bệnh, tình trạng nhiễm trùng… Ngoài ra, xét nghiệm máu cũng có thể xác định virus là cấp tính hay mạn tính.

3. Siêu âm gan

Bác sĩ sẽ sử dụng sóng siêu âm để tạo ra hình ảnh của các cơ quan trong ổ bụng. Siêu âm gan giúp đánh giá kích thước, cấu trúc, bề mặt gan và tình trạng tổn thương của gan. Ngoài ra, siêu âm cũng giúp phát hiện tụ dịch bất thường và các tổn thương khác trong ổ bụng.

Điều trị viêm gan cấp thế nào?

Viêm gan cấp tính nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, đúng cách có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm gan mãn tính, suy gan cấp tính, xơ gan, ung thư gan… Do đó, việc điều trị kịp thời và đúng cách rất quan trọng để loại bỏ bệnh và bảo vệ sức khỏe. Dưới đây là các phương pháp điều trị bệnh:

1. Nguyên tắc

Nguyên tắc khi điều trị bệnh viêm gan ở giai đoạn cấp tính bao gồm:

• Tập trung ngăn ngừa nguy cơ suy gan cấp hoặc bán cấp.
• Cải thiện chất lượng cuộc sống người bệnh bằng cách rút ngắn thời gian xuất hiện và kéo dài của các triệu chứng.
• Thông thường, liệu pháp kháng virus không được chỉ định cho đa số bệnh nhân viêm gan B cấp tính, vì cơ thể có khả năng tự loại bỏ virus. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, như bệnh nhân bị viêm gan B cấp tính kèm suy giảm miễn dịch hoặc có dấu hiệu tiến triển nặng, bác sĩ có thể cân nhắc sử dụng thuốc kháng virus để hạn chế biến chứng.
• Khuyến cáo nhập viện cho những bệnh nhân bị bệnh đông máu, bị vàng da nặng hoặc bị bệnh não, những bệnh nhân lớn tuổi, không thể dung nạp thức ăn qua đường miệng.

2. Điều trị nguyên nhân

Tùy theo nguyên nhân gây bệnh cụ thể, bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp cũng như phác đồ điều trị phù hợp. Cụ thể:

• Viêm gan A, E: Thông thường, bệnh có thể tự khỏi sau khoảng 4 - 8 tuần. Bác sĩ sẽ yêu cầu người bệnh kiêng rượu và một số loại thuốc độc hại cho gan. Đồng thời, chỉ định sử dụng một số loại thuốc điều trị phù hợp. Với trường hợp nặng, có thể yêu cầu nhập viện để điều trị chuyên sâu.
• Viêm gan B, C: Phương pháp điều trị phụ thuộc vào mức độ nặng và tình trạng cụ thể của bệnh nhân. Người bệnh cần được theo dõi sát sao tại cơ sở y tế, có thể điều trị ngoại trú hoặc nhập viện nếu diễn tiến nặng.
• Viêm gan do rượu bia: Điều trị hỗ trợ và bổ sung dinh dưỡng cho người bệnh. Điều kiện tiên quyết là ngưng hoàn toàn rượu bia và các loại đồ uống có cồn.
• Viêm gan do thuốc hoặc độc chất: Cần ngưng ngay việc sử dụng các thành phần gây độc cho gan và áp dụng các biện pháp điều trị hỗ trợ. Trong một số tình huống nghiêm trọng, bệnh nhân có thể cần được lọc máu để loại bỏ độc chất khỏi cơ thể.

3. Điều trị hỗ trợ

Các biện pháp điều trị hỗ trợ nhằm giảm nhẹ triệu chứng và giúp gan phục hồi:

• Người bệnh cần nghỉ ngơi đầy đủ, tránh làm việc nặng hoặc gánh sức trong thời gian bệnh để giảm bớt triệu chứng, giúp cơ thể nhanh chóng hồi phục.
• Xây dựng chế độ ăn uống hợp lý, ăn đủ chất để tăng cường hệ miễn dịch. Nên giảm bớt chất béo, kiêng rượu bia.
• Bổ sung nước và điện giải đầy đủ để bù nước do nôn hoặc tiêu chảy.
• Tránh sử dụng các thuốc chuyển hóa qua gan.
• Với những bệnh nhân bị nôn mửa, tiêu chảy nhiều, mất nước nghiêm trọng, bác sĩ sẽ truyền dịch để cân bằng điện giải.

Các biện pháp phòng ngừa viêm gan cấp hiệu quả

Để phòng ngừa viêm gan cấp tính, cần kết hợp nhiều biện pháp khác nhau, từ chủ động tiêm vắc xin đầy đủ, đúng lịch đến thay đổi lối sống lành mạnh. Các biện pháp phòng bệnh bao gồm:

1. Tiêm vắc xin viêm gan A và B

Tiêm vắc xin viêm gan A và B đầy đủ, đúng lịch là biện pháp phòng bệnh an toàn, hiệu quả và tiết kiệm nhất. Vắc xin giúp cơ thể sản sinh ra kháng thể đặc hiệu, chống lại virus gây bệnh, giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như biên chứng nghiêm trọng của bệnh.

Hiện nay, Hệ thống Tiêm chủng VNVC đang triển khai tiêm ngừa đầy đủ, số lượng lớn vắc xin phòng viêm gan A và B cho cả trẻ em và người lớn. Tất cả vắc xin đều được nhập khẩu chính hãng, bảo quản trong kho lạnh đạt tiêu chuẩn GSP chất lượng quốc tế, đồng thời tiêm an toàn, dịch vụ cao cấp, mang đến mức giá bình ổn với nhiều ưu đãi hấp dẫn.

2. Biện pháp phòng ngừa khác

Bên cạnh việc tiêm vắc xin đầy đủ, đúng lịch theo khuyến cáo, để phòng bệnh cần áp dụng thêm các biện pháp sau:

• Tình dục an toàn: Virus viêm gan B và C có thể lây qua đường tình dục. Do đó, nên thực hiện tình dục an toàn bằng cách sử dụng bao cao su, hạn chế số lượng bạn tình để hạn chế nguy cơ mắc bệnh.
• Không dùng chung kim tiêm: Viêm gan B và C có thể lây qua đường máu. Vì vậy, tuyệt đối không dùng chung kim tiêm và các dụng cụ y tế có thể dính máu như kim xăm hình, dao cạo râu…
• Hạn chế bia rượu: Hạn chế tối đa uống rượu bia vì rượu là một trong những tác nhân gây tổn thương gan nặng nề.
• Cẩn trọng với thuốc: Sử dụng thuốc đúng cách, đúng liều lượng theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Vệ sinh cá nhân và nhà cửa sạch sẽ: Rửa tay thật kỹ bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt trước và sau khi ăn. Đồng thời, nên dọn dẹp nhà cửa, nơi làm việc thường xuyên để loại bỏ virus.

Viêm gan cấp tính có thể tiến triển nặng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời. Do đó, khi có dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh cần đến cơ sở y tế uy tín để được thăm khám, chẩn đoán chính xác và điều trị đúng cách, tránh nguy cơ biến chứng suy gan nguy hiểm. Bên cạnh đó, để bảo vệ gan khỏe mạnh lâu dài, người dân cần chủ động tiêm vắc xin đầy đủ, hạn chế rượu bia, quan hệ tình dục an toàn và duy trì lối sống lành mạnh.