Bảo vệ tính mạng khi bệnh dại tăng cao

Thống kê trên cả nước trong 3 tháng đầu năm 2024 đã ghi nhận 22 trường hợp tử vong vì bệnh dại, cao hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm 2023. Điều đáng nói là các trường hợp tử vong do bệnh dại lại do chính vật nuôi trong gia đình như là chó, mèo, vật nuôi trong nhà cắn, cào, cấu nhưng gia đình chủ quan không tiêm vắc xin kịp thời dẫn đến hậu quả đáng tiếc. Diễn tiến bệnh dại năm 2024 đang trở nên phức tạp khi cả nước liên tục phát hiện gần 20 ổ dịch bệnh dại tại nhiều tỉnh thành như tại Đồng Nai, Bến Tre và Thanh Hóa.

Bệnh dại là bệnh lý rất nguy hiểm, các trường hợp mắc bệnh dại khi khởi phát triệu chứng lâm sàng chắc chắn tử vong. Thống kê trên thế giới cho thấy cứ 15 phút là có 1 ca tử vong do dại, trong đó có 40% là trẻ em dưới 15 tuổi. Hiện nay, bệnh dại vẫn không có thuốc điều trị đặc hiệu. Những thông tin trên đã cho chúng ta thấy mức độ nguy hiểm của bệnh dại và tầm quan trọng của việc chủ động phòng bệnh dại.

Chương trình tư vấn về bệnh dại cho cộng đồng có sự góp mặt của BS Bùi Thanh Phong, Quản lý Y khoa vùng TP.HCM, Hệ thống tiêm chủng VNVC và BS.CKII Nguyễn Thành Nguyên, BS khoa Hồi sức tích cực & Chống độc, BVĐK Tâm Anh TP.HCM.

Chương trình Tư vấn trực tuyến của VNVC phối hợp cùng đài Truyền hình Việt Nam “Tiêm vắc xin phòng bệnh dại do chó, mèo và vật nuôi cào, cắn” đã diễn ra vào tối 15/03/2024

Quý khách có thể xem lại chương trình ngay

Bệnh dại là bệnh nhiễm trùng thần kinh trung ương do virus dại gây ra. Thời gian ủ bệnh dại rất phức tạp, một số trường hợp có thể kéo dài 1 tuần đến vài năm, ca ủ bệnh dại lâu nhất được ghi nhận là 19 năm. Thời gian ủ bệnh dại mỗi người khác nhau phụ thuộc vào vị trí vết cắn và lượng virus lây nhiễm vào cơ thể trong lúc ban đầu sẽ quyết định sự phát tán của virus trong cơ thể đi nhanh hay chậm.

Từng là người chứng kiến sự đau đớn và bất lực đón nhận cái chết của bệnh nhân dại, BSCKII Nguyễn Thanh Nguyên chia sẻ: “Các bệnh nhân mắc bệnh dại thường rất tỉnh táo cho đến khi tử vong, quá trình này bệnh nhân thường có tinh thần hốt hoảng và đau đớn. Chính vì sự bất lực chứng kiến cái chết mà không thể can thiệp đã khiến cho những bác sĩ điều trị vô cùng day dứt”. “Bệnh dại thực sự là bệnh cực kỳ nguy hiểm nên việc phòng bệnh là rất quan trọng”, BS Nguyên khẳng định.

Bệnh dại có nhiều giai đoạn bao gồm ủ bệnh, khởi phát, toàn phát và cuối cùng là tử vong. Khi khởi phát, người mắc bệnh dại có những triệu chứng như lo lắng không yên, tiếp theo đó là sợ ánh sáng, nước, gió, khó thở. Các triệu chứng ở giai đoạn toàn phát bao gồm co thắt, tim, và sau cùng là tử vong.

Nguyên nhân hàng đầu khiến tử vong do bệnh dại gia tăng chủ yếu là do nhiều người chủ quan và giữ quan niệm phải bị chó, mèo cắn và vết thương chảy máu thì mới tiêm vắc xin phòng dại. Đánh giá quan niệm này, BS Bùi Thanh Phong khẳng định:

“Đây là quan niệm sai lầm về bệnh dại làm cho quá trình tiếp cận nạn nhân bị chó, mèo cắn/cào thường chậm trễ, dẫn đến nhiều cái chết thương tâm. Các trường bệnh dại được ghi nhận cho đến thời điểm hiện nay không chỉ xảy ra ở người có các vết thương bị chảy máu mà còn xảy ra ở rất nhiều vết thương chỉ bị trầy xước hoặc có vết thương nhỏ khi đùa giỡn với chó mèo. Một số em bé bị vật nuôi liếm trên môi lây virus dại cho bé.”

Nhìn chung, bệnh dại có thể lây lan qua rất nhiều con đường khác nhau như bị chó, mèo, vật nuôi cắn/cào gây vết thương chảy máu hoặc không chảy máu; bị chó, mèo, vật nuôi liếm trên da tổn thương hoặc liếm niêm mạc lưỡi, môi, mắt. Thậm chí, các chuyên gia đã phát hiện virus dại có thể lây trong không khí, ví dụ như trường hợp các nhân viên y tế trong môi trường nghiên cứu virus dại, hoặc người đi thám hiểm trong môi trường đầy dơi.

Mặc dù 90% các trường hợp mắc dại là do chó, mèo nhưng những động vật máu nóng như chồn, cáo, dơi, chuột, sóc,… đều có thể là nguồn lây bệnh dại sang cho con người. Do đó, bất kỳ người tiếp xúc với con động vật thông qua các vết cắn, vết cào đều cần tiêm ngừa vắc xin để kịp thời cứu sống tính mạng của chính mình.

BS Bùi Thanh Phong cũng giải thích thêm về quan niệm chỉ có mùa nóng mới là mùa của bệnh dại. Trên thực tế, bệnh dại gia tăng trong mùa nóng nhiều hơn bởi động vật kiếm ăn và đi tìm kiếm đối tượng giao phối cho mùa sinh sản, vì vậy khả năng con người tiếp xúc với mầm bệnh dại từ động vật sẽ cao hơn. Tuy nhiên bệnh dại xảy ra quanh năm, do đó, tất cả mọi người cần cẩn trọng, không được chủ quan và chủ động trang bị hệ miễn dịch khỏe mạnh phòng chống với bệnh dại.

Vắc xin dại đầu tiên ra đời vào năm 1885 sau hàng loạt thử nghiệm thành công trên con người đã mở ra cánh cửa để cứu sống các nạn nhân bị chó mèo, động vật cắn. Vì bệnh dại là bệnh lý nguy hiểm, bắt đầu từ năm 1885 đến nay, vắc xin dại là bắt buộc tiêm khi con người tiếp xúc với con động vật thông qua các vết cắn, vết cào.

Hiện nay, hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC có đầy đủ 2 loại vắc xin dại thế hệ mới sản xuất trên công nghệ nuôi cấy tế bào vero hiện đại bao gồm: (1) Vắc xin VERORAB sản xuất tại Pháp và (2) Vắc xin ABHAYRAB sản xuất tại Ấn Độ. Đây là loại vắc xin  được sản xuất từ công nghệ tinh khiết, an toàn, tạo ra miễn dịch gấp 10 do với thế hệ cũ, do đó, vắc xin dại không chống chỉ định đối với bất kỳ đối tượng nào kể cả trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi,... Tuy nhiên, tùy theo đối tượng mà các bác sĩ sẽ tư vấn cụ thể lịch trình tiêm chủng phù hợp nhất.

Hệ thống trung tâm tiêm chủng VNVC hiện là đơn vị tiêm chủng uy tín, an toàn, chất lượng, cao cấp hàng đầu Việt Nam với hơn hàng trăm trung tâm tiêm chủng quy mô lớn trên toàn quốc. Với tiềm năng lớn về tài chính cùng năng lực giám sát, vận hành, điều phối chuyên nghiệp, VNVC đảm bảo cung ứng đầy đủ tất cả các loại vắc xin thế hệ mới cho trẻ em và người lớn, trong đó có các vắc xin phòng dại. Vắc xin dại đã được khẳng định và kiểm định tính an toàn, đáp ứng miễn dịch cao sau khi tiêm đủ liều. Do đó, những ai mong muốn tư vấn, đặt lịch tiêm chủng vắc xin phòng dại trước phơi nhiễm hoặc dự phòng bệnh dại sau phơi nhiễm, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp với VNVC qua:

• Hotline: 028 7102 6595;
• Fanpage: VNVC – Trung tâm Tiêm chủng Trẻ em và Người lớn;
• Tra cứu trung tâm tiêm chủng VNVC gần nhất tại đây;

Để đặt mua vắc xin và tham khảo các sản phẩm vắc xin, Quý khách vui lòng truy cập: https://vax.vnvc.vn/

BÀI VIẾT CÙNG CHỦ ĐỀ