LUÔN CẬP NHẬT THÔNG TIN MỚI, HỮU ÍCH CHO QUÝ KHÁCH

BỆNH WHITMORE NGUY HIỂM THẾ NÀO?

Bệnh “vi khuẩn ăn thịt người” (tên khoa học Whitmore) là căn bệnh truyền nhiễm rất khó phát hiện do dễ nhầm lẫn với các bệnh khác và không được điều trị kịp thời. Ngay cả khi được chẩn đoán đúng bệnh, việc điều trị cũng vô cùng khó khăn và có nguy cơ tử vong cao.

Hàng loạt người nhập viện do nhiễm vi khuẩn “ăn thịt người” Whitmore

Từ tháng 8 đến nay, đã có hàng loạt người nhập viện do nhiễm vi khuẩn “ăn thịt người” Whitmore, trong đó có 4 ca tử vong.

Công bố mới đây nhất của bệnh viện Sản Nhi Nghệ An về trường hợp 3 trẻ bị nhiễm vi khuẩn Whitmore cho thấy cả 3 bé đều có chung đặc điểm sốt cao, gia đình nghĩ bị bệnh quai bị nên tự điều trị tại nhà. Khi nhập viện, tình trạng các bé đã chuyển biến xấu. Bác sĩ chẩn đoán bé bị viêm tuyến nước bọt mang tai, xét nghiệm dương tính với vi khuẩn Whitmore. Sau khi được điều trị tích cực, tình trạng sức khỏe của các bệnh nhi đã ổn định.

Trong khi thông tin trên khiến người dân chưa hết bàng hoàng. Một bệnh nhân khác tên T. (8 tuổi) nhập bệnh viện nhi Xanh Pôn sau 4 ngày tự điều trị tại nhà trong tình trạng sốt cao 39-40 độ, lơ mơ, môi khô, người tím tái, bác sĩ tiên lượng khả năng tử vong cao dù được điều trị tích cực.

Bệnh nhân mắc bệnh do vi khuẩn “ăn thịt người” Whitmore

Trước đó, ngày 12/9, Bệnh viện Đa khoa Hà Tĩnh tiếp nhận bệnh nhân Đ.X.H. (61 tuổi, ngụ huyện Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh) cũng được chẩn đoán mắc bệnh vi khuẩn “ăn thịt người” Whitmore. Trước khi nhập viện, ông H. bị sốt cao liên tục, 2 ngón chân phải sưng nóng, chảy dịch có mùi hôi do bệnh nhân có tiền sử bị tiểu đường tuýp II đã biến chứng. Kết quả xét nghiệm cho thấy bệnh nhân dương tính với bệnh vi khuẩn “ăn thịt người” Whitmore.

Tại Bệnh viện Bạch Mai, một phụ nữ nhập viện trong tình trạng hai bên cánh mũi bị nhiễm trùng, hoại tử. Bệnh nhân được xác định mắc bệnh vi khuẩn “ăn thịt người” Whitmore. Trước khi được chuyển đến bệnh viện Bạch Mai, bệnh nhân đã nhập viện ở nơi khác và được chẩn đoán nhiễm trùng huyết do tụ cầu. Nhưng sau khi được các bác sĩ cấy máu và mủ ở vết thương, kết quả cho thấy dương tính với vi khuẩn Whitmore.

Sau hai tuần điều trị, vết thương của bệnh nhân đã hết mủ và bắt đầu hồi phục. Tuy nhiên, bệnh nhân cần tiếp tục điều trị ít nhất 3 tháng, được theo dõi bởi bác sĩ chuyên khoa để tránh nguy cơ tái phát, khi đó tỉ lệ tử vong rất cao.

Bệnh vi khuẩn “ăn thịt người” Whitmore là gì?

Bệnh vi khuẩn “ăn thịt người” Whitmore (hay còn gọi là melioidosis) là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm cấp tính do vi khuẩn gram âm có tên Burkholderia pseudomallei gây nên. Bệnh do bác sĩ Afred Whitmore mô tả năm 1912 tại Miến Điện, từ đó lấy tên Whitmore. Vi khuẩn này sống trên bề mặt nước và trong đất đặc biệt là bùn đất, lây sang người qua vết trầy xước trên da hoặc qua đường hô hấp khi hít phải các hạt bụi đất hoặc giọt nước li ti trong không khí có chứa vi khuẩn, nhất là vào mùa mưa.

Người nhiễm bệnh vi khuẩn “ăn thịt người” Whitmore có tỷ lệ tử vong từ 40-60%. Trường hợp nhiễm khuẩn cấp có thể tử vong trong vòng 1 tuần kể từ khi phát bệnh. Cách suy nghĩ về bệnh “ăn thịt người” phải được hiểu đúng là do vi khuẩn có thể làm hoại tử và chết các mô trong cơ thể, ở da thì viêm loét hay áp xe, ở phổi thì gây viêm phổi, trong máu thì gây nhiễm trùng máu,… Điều quan trọng là chẩn đoán bệnh Whitmore thường sai và chậm, diễn tiến bệnh khó lường nên nhận thức của người dân về bệnh không được chú trọng gây nên nhiều hiểu lầm và hoang mang trong cộng đồng.

Vi khuẩn Whitmore

Dấu hiệu nhận biết bệnh vi khuẩn “ăn thịt người” Whitmore

Người mắc bệnh Whitmore thường có dấu hiệu sốt cao, đau dạ dày, đau ngực, viêm mang tai (rất giống với quai bị), đau cơ khớp, đau đầu và co giật.

Bệnh Whitmore biểu hiện ở các vị trí khác nhau nên dấu hiệu và triệu chứng cũng khác nhau:

  • Nhiễm trùng phổi: Tác động của nhiễm trùng phổi có thể từ viêm phế quản nhẹ đến viêm phổi nặng với các triệu chứng như sốt, nhức đầu, chán ăn, ho, khó thở, đau ngực và đau nhức cơ.
  • Nhiễm trùng cục bộ: Đau hoặc sưng ở một vùng nhất định (khu trú), chẳng hạn như tuyến mang tai, nơi thường liên quan nhất với quai bị và nằm bên dưới và phía trước tai.
  • Nhiễm trùng trên da (viêm mô tế bào) với các dấu hiệu đau hoặc sưng, loét và áp xe, kèm theo sốt và đau cơ.
  • Nhiễm trùng máu: Nếu vi khuẩn Whitmore xâm nhập vào máu sẽ gây nên tình trạng nhiễm trùng máu với các triệu chứng gồm: sốt cao rét run, đau đầu, đau họng, khó thở, đau vùng bụng trên, tiêu chảy, đau khớp và đau cơ, vết loét có mủ trên da…
  • Nhiễm trùng lan tỏa: Vết loét hình thành ở nhiều cơ quan khác nhau rải rác trên cơ thể, sụt cân, đau đầu, co giật, đau ở các bộ phận khác nhau (ngực, dạ dày, cơ, khớp).

Nguyên nhân gây bệnh vi khuẩn “ăn thịt người” Whitmore

Hầu hết các ca nhiễm vi khuẩn “ăn thịt người” Whitmore xuất phát từ các nguyên nhân phổ biến bao gồm:

  • Người bệnh từng hít phải bụi bẩn hoặc nước mưa có chứa vi khuẩn “ăn thịt người”.
  • Vết trầy xước trên da khi tiếp xúc với nguồn nước bị ô nhiễm, chứa hóa chất, chất thải, nhiều nhất tại vùng ao hồ, đầm lầy, đồng ruộng.

Bệnh rất hiếm khi lây truyền từ người sang người, hoặc từ động vật sang người qua đường không khí. Vì thế, bệnh thường không bùng phát thành dịch hoặc đại dịch.

“Vi khuẩn ăn thịt người” Whitmore sống rất lâu trong đất

Biến chứng nguy hiểm khi nhiễm vi khuẩn “ăn thịt người” Whitmore

Theo ThS.BS Nguyễn Hiền Minh, Giảng viên Đại học Y Dược TP.HCM, Bộ phận Y khoa Hệ thống tiêm chủng VNVC, bản chất của vi khuẩn này tuy không tạo thành dịch bệnh nhưng có thể gây ra các biến chứng nặng nề như nhiễm trùng huyết, tổn thương phổi giống bệnh lao phổi, thậm chí người bệnh có thể phải cắt bỏ chi hay tử vong ngay cả khi được chẩn đoán đúng bệnh.

Tình trạng nhiễm vi khuẩn “ăn thịt người” Whitmore tiến triển rất nhanh, hủy hoại phần mô của cơ và da người bệnh. Chẩn đoán bệnh cần dựa vào bệnh sử, cấy vi khuẩn từ máu, dịch hay mủ để xác định. Khi điều trị, bệnh nhân thường phải dùng kháng sinh liều cao liên tục khoảng từ 2 đến 4 tuần, sau đó có thể phải dùng kháng sinh duy trì từ 3 đến 6 tháng nhằm phòng tỷ lệ tái phát. Tuy nhiên, không phải cứ tiếp xúc với vi khuẩn là sẽ mắc bệnh, những người có bệnh mạn tính như đái tháo đường, nghiện rượu bia, bệnh lý gan-thận mạn tính, bệnh ung thư hay các nhóm bệnh lý gây suy giảm miễn dịch là đối tượng có nguy cơ cao.

Ai dễ mắc bệnh vi khuẩn “ăn thịt người” Whitmore

Bệnh gặp chủ yếu ở các vùng Đông Nam Á và Bắc Úc. Ngoài vùng dịch bệnh thì bệnh này hiếm gặp. Bệnh gây tử vong cao, thời gian ủ bệnh có thể kéo dài đến 21 ngày, rất khó phát hiện do triệu chứng dễ nhầm lẫn với các bệnh truyền nhiễm khác. Ai cũng có thể mắc bệnh, một số đối tượng dưới đây có khả năng nhiễm bệnh cao nhất:

  • Người mắc bệnh mạn tính: tiểu đường, bệnh thận mạn tính, phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), bệnh gan mạn tính,…
  • Người uống nhiều bia rượu, có bệnh lý huyết học, ung thư…
  • Người sống ở vùng có nguồn nước bị ô nhiễm, công việc thường xuyên tiếp xúc với đất, trầm mình dưới nước đặc biệt khi có vết trầy xước da…

Các yếu tố nguy cơ khác có thể góp phần gây nhiễm vi khuẩn này cũng bao gồm: Sử dụng steroid và liệu pháp ức chế miễn dịch khác; Người bệnh thấp khớp, suy tim sung huyết, bệnh hemosiderosis phổi, bệnh u hạt mạn tính, bệnh lao cũng là nhóm đối tượng nguy cơ của bệnh Whitmore.

Phòng và điều trị bệnh vi khuẩn “ăn thịt người” Whitmore

Biện pháp phòng bệnh

ThS.BS Bùi Ngọc An Pha, Giám đốc Y khoa Hệ thống tiêm chủng VNVC cho biết, hiện tại vẫn chưa có vắc xin phòng ngừa bệnh Whitmore nên những người sống ở khu vực có nhiều vi khuẩn gây bệnh hoặc công việc thường xuyên tiếp xúc môi trường ô nhiễm, cần phải tự bảo vệ bản thân bằng cách:

  • Mang giày, ủng và găng tay bảo hộ khi làm việc ở môi trường nước.
  • Tránh tiếp xúc với những nơi có nguồn nước, đất bị ô nhiễm nếu mắc bệnh tiểu đường, viêm thận mãn tính có vết xước, hay vết thương hở trên da.
  • Tránh ra đường trong mùa mưa bão, nước ngập vì vi khuẩn gây bệnh Whitmore có thể sống rất lâu trong môi trường này; hoặc che chắn, băng bó vết thương cẩn thận nếu phải ra ngoài lúc trời mưa bão.
  • Nhân viên y tế nên đeo khẩu trang, găng tay và áo khoác diệt khuẩn khi làm việc.
  • Luôn khử trùng thớt, dao và thường xuyên thay miếng rửa chén trong gia đình
  • Uống nước đun sôi, nước đóng chai.
  • Nếu nghi ngờ mắc bệnh Whitmore, hãy đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Điều trị bệnh 

Khi đã được xác định nhiễm bệnh vi khuẩn “ăn thịt người” Whitmore, tùy vào biểu hiện, giai đoạn của bệnh, bác sĩ sẽ lên phác đồ điều trị khác nhau.

  • Phác đồ điều trị thường kéo dài tối thiểu từ 10-14 ngày, nhưng có thể tiếp tục duy trì đến 4 đến 6 tuần đối với những bệnh nhân mắc bệnh nặng. Sau đó, người bệnh vẫn tiếp tục dùng kháng sinh từ 3 đến 6 tháng.
  • Một số bệnh nhân có thể cần được chăm sóc đặc biệt, bao gồm hỗ trợ máy thở, phụ thuộc vào mức độ nhiễm bệnh khẩn cấp, sốt cao, co giật, lơ mơ…
  • Nguy cơ tái phát thường không xảy ra nếu người bệnh tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ.

Bệnh vi khuẩn “ăn thịt người” Whitmore thường xảy ra vào mùa mưa – thời điểm vi khuẩn sinh sôi và phát triển rất nhanh. Khi phát hiện các triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời. Bệnh diễn biến phức tạp, để lại di chứng nặng nề nên hãy bảo vệ mình trước khi quá muộn!

Triệu Phong